این خبرنامه، علاوه بر ارائه مسائل و تحولات مناطق آسیای مرکزی، قفقاز و روسیه در یک ماه گذشته (آذر 1395) شامل تحلیل ها، مصاحبه ها، ترجمه ها، مقالات و رویدادهای ویژه ای است که توسط ایراس تولید و در سایت این موسسه به نشانی www.iras.ir منتشر شده است.
  • چشم‌انداز توسعه اقتصادی منطقه خزر و گره کور آن

    کشورهای منطقه خزر باید به این واقعیت آگاه کردند که نمی‌توان هیچ شرکت خصوصی را وادار به فعالیت در فضایی کرد که همه ابزارها در جهت توسعه سیاست عمومی دولت‌ها سامان یافته‌اند. شرکت‌های خصوصی هیچگاه برای منافع ملی تلاش نمی‌نمایند اما همواره برای بقاء خود، کسب سود بیشتر و ایجاد انحصار در بازر تلاش بی وقفه‌ای را انجام می‌دهند.

  • توسعه اقتصادی، تحریم های غرب و آینده روسیه؛ دکتر جهانگیر کرمی

    دکتر جهانگیر کرمی: در این نوشته کوشش شده است تا با گذری بر مدل توسعه اقتصادی در روسیه جدید، تاثیر تحریم ها و چشم انداز آینده آن مورد توجه قرار داده شود تا از رهگذر این مباحث، مسائل برخاسته از ساختار متفاوت مدل توسعه در روسیه را مورد تامل قرار گیرد. هدف آنست که به این پرسش پاسخ داده شود که چگونه تحریم ها تداوم مشکلات اقتصادی برخاسته از مدل های ناکام توسعه اقتصادی را در روسیه تشدید کرده اند؟ ایده اصلی این نوشته آنست که تحریم های غرب بنیان توسعه اقتصادی روسیه را نشانه گرفته و بدین طریق مشکلات پایدار دهه های گذشته را در این کشور تداوم می بخشند. برای بررسی این ایده، نخست به روند تاریخی توسعه در این کشور پرداخته شده، سپس مدل های توسعه در دوره جدید مورد بحث قرار گرفته و سرانجام، با مروری بر وضعیت تحریم ها و پیامدهای آنها، چشم انداز آینده ترسیم شده است.

  • چتر نفوذ رژیم صهیونیستی بر سر اوراسیا

    منطقه اوراسیا گستره وسیعی از اوکراین، بلاروس و مناطق میان دریای سیاه تا روسیه، قفقاز، منطقه خزر، آسیای مرکزی و مغولستان را در بر می‌گیرد که در تقسیم‌بندی مناطق جزو مناطق اصلی به حساب می‌آید و بازیگری در آن می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در ساختار بین‌الملل داشته باشد.

  • همکاری های ترانزیتی روسیه و هند

    کارولینا کاراتایِوا: اخیرا روسیه، هند، ایران و جمهوری آذربایجان آغاز نقل و انتقال و جابجایی کالا از کریدور «جنوب-شمال» را برنامه ریزی کرده اند. این مسیر چندگانه شامل ترانزیت دریایی کالا بین بنادر هند و ایران، استفاده از خطوط ریلی و جاده ای در قلمرو ایران (به دلیل فقدان ارتباط ریلی با آذربایجان در حال حاضر) و همینطور خطوط ریلی روسیه و آذربایجان تا مسیر پایانی می باشد ... افزون بر این، طرفین برای تمرکز بر روی موضوعاتی از قبیل ارائه یک سند ترانزیتی واحد، تسهیل تشریفات گمرکی، ایجاد ترمینال ترابری برای بارگیری کانتینرهای فعال در این مسیر، کاهش زمان تحویل کالا با ساماندهی سرویس های منظم کانتینرها در مسیر آستارا-مسکو و بهبود ارتباط دریایی بین بنادر هند و ایران، اعلام آمادگی کرده اند ...

  • نگاهی به نخستین کنفرانس امنیتی تهران

    نخستین کنفرانس امنیتی تهران دیروز با موضوع «نظم امنیتی منطقه ای در غرب آسیا» با حضور «علی لاریجانی» رییس مجلس شورای اسلامی، «علی شمخانی» دبیر شورای عالی امنیت ملی در سالن اجلاس سران تهران برگزار شد.

  • کوشش نظامی کشورهای بالتیک و خطر روسیه

    دکتر امین پرتو: سه کشور کوچک بالتیک با جمعیت هایی کم و رو به کاهش و توان اقتصادی نه چندان قابل توجه برای تقویت بنیه دفاعی، بدون صنایع نظامی، نیروی هوایی، شناورهای جنگی، شبکه پدافند هوایی یکپارچه، تانک و هر گونه توان نظامی متعارف دیگر، به نظر می رسد که در حوزه دفاعی بسیار آسیب پذیر هستند. این کشورها حتی در خصوص تامین سلاح انفرادی برای نیروهای مسلح خود دچار دشواری بوده و به تازگی با خریدهایی از آلمان و ایالات متحده برای رفع این مشکل تلاش کرده اند ... با این حال و به رغم تردیدهایی که در عملکرد ناتو در تقابل تمام عیار با رفتار روسیه در این منطقه به وجود آمده است، این سه کشور حاشیه بالتیک که تجربه تاریخی آنها، مقاطع متناوب بلعیده شدن توسط قدرت های مجاور را در بر دارد، در تلاش اند تا از تکرار تاریخ - دست کم از این حیث که تمامیت ارضیشان خدشه دار نشود - جلوگیری کنند.

  • همزمانی گفتمان «تغییر و ثبات» در ازبکستانِ میرضیایف

    محمد علوی زاده: کسب 88 درصد آرا رای دهندگان توسط «شوکت میرضیایف» رئیس جمهور جدید ازبکستان در حالی صورت گرفت که در ادوار گذشته انتخابات ریاست جمهوری این کشور، اسلام کریم‌اف نیز با میانگین 90 درصد آرا برنده انتخابات بود. در ابتدا بعید به نظر می‌رسید که میرضیایف تصمیم گرفته باشد رکورد رئیس جمهوری پیشین را تکرار کند اما وی با قدرت و بدون چالش جدی موفق شد، خود را هم سطح محبوبیت کریم‌اف نشان داده و دوران گذار قدرت را با کمترین دغدغه مشروعیت طی نماید ... میرضیایف در ماه های اخیر، تلفیقی از سیاست حفظ میراث کریم‌اف در مناسبات با قدرت‌ها و تغییر در مناسبات منطقه‌ای با کشورهای آسیای مرکزی را به نمایش گذاشت. در کنار این، تغییرات در بخش حساس داخلی که همانا مسئله اقتصاد و معیشت جمعیت 32 میلیونی ازبکستان بود، بسیاری را در داخل نسبت به آینده امیدوار ساخته است. وی در حوزه سیاست داخلی، خلف شایسته ای برای کریم‌اف تلقی می‌شود.

  • نظام اجتماعی قبیله ای و ثبات سیاسی در تركمنستان

    بهروز قزل: در ترکمنستان، شاید تاکنون تمام پیش بینی های معطوف به ظهور خشونت و بی ثباتی سیاسی بسیار نامطمئن بوده است، لیکن این به معنای فقدان زمینه های آن نیست. علت های لازمه خشونت در جامعه ترکمن ها وجود دارد و گروه های اجتماعی نیز، دلایل کافی برای اعمال رفتارهای خشونت آمیز بر علیه نظام سیاسی حاکم و گروه های قبیله ای پشتیبان آن را دارا می باشند. حضور هر نوع محرکِ کامل کننده و مؤثر به عنوان علت تامه بروز این رفتار، می تواند این کشور را به کانون جدید خشونت و نزاع های گروهی در منطقه تبدیل کند.

  • ایران و ارمنستان؛ در جستجوی همکاری متقابلا سودمند

    سرگی مارکدانف: سفر رئیس جمهور ایران به ارمنستان از اهمیت نمادین زیادی برخوردار است ... با این حال، توجه تهران به ارمنستان گویای برقرای نوعی اتحاد نیست، همانطور که نشست روسای جمهور سه کشور روسیه، ایران و آذربایجان در باکو در آگوست سال جاری نشانگر شکل‌گیری یک نوع «مثلث اوراسیایی» نبوده است. امروزه در قفقاز جنوبی طرح اولیه، ائتلاف جامع و بلوک‌بندی نیست، بلکه تعامل موقعیتی و گزینشی مد نظر است (به نظر می‌‌رسد این قاعده، تا حد معینی برای خاورمیانه هم قابل اجرا باشد). ضمن آنکه این امر هم برای ارمنستان، هم آذربایجان و گرجستان جالب خواهد بود. ضمنا برای هر یک از بازیگرانی که قادر باشند به منظور منفعت حداکثری برای خود، منافع خود را با منافع متضاد بازیگران وفق دهد، مزایایی هم دربرخواهد داشت ...

  • محورهای مهم دکترین جدید سیاست خارجی روسیه - 2016

    دکترین جدید سیاست خارجی روسیه در تاریخ 30 نوامبر سال جاری و به فرمان ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه به تصویب رسید. این سند تنها 3 سال پس از انتشار نسخه قبلی دکترین سیاست خارجی روسیه که در سال 2013 به تصویب رسیده بود، با توجه به الزامات و به اقتضای زمان و با در نظرگرفتن تغییر شرایط و واقعیت‌های جاری به تصویب رسیده است. این سند که برخلاف بسیاری از ادوار گذشته، یک ماه پیش از اتمام سال میلادی به تصویب رسیده و منتشر شده است، جایگزین سند قبلی می‌شود. اگرچه برخی موضوعات در این سند مثل سند قبلی به قوت خود باقیست اما برخی مسائل اخیر مانند مسئله داعش (دولت اسلامی) در این سند مورد توجه قرار گرفته است.

  • فصل جدید همکاری روسیه و آمریکا در بحران سوریه

    نیکنام ببری: برای اولین بار دولت جدید امریکا منافع خود را از حامیان منطقه اش جدا کرده و ابتکار عمل را با همکاری روسیه و دولت سوریه در دست بگیرد. ترامپ به خوبی می‌داند که تداوم همکاری با شرکای منطقه‌ای مساوی با هرج و مرج بیشتر است. ظرفیت و برد ترکیه و عربستان در بحران سوریه مشخص است. سقف قدرت و اثر گذاری این کشورها در ارسال تجهیزات بیشتر است. این قدرت‌ها توان چانه زنی و اقناع سازی بازیگران اصلی درگیر در بحران سوریه را ندارند. این در حالی است که روسیه و ایران از توانایی منحصر به فردی در بحران سوریه برخوردارند. جمهوری اسلامی ایران در کنار تعامل سازنده با دولت اسد از نفوذ بالایی در میان هسته‌های مقاومت مردمی برخوردار است ...

  • تغییر موقت راهبردهای ازبکستان در دوران گذار به «میرضیایف»

    سید محمد علوی زاده: پس از درگذشت کریم‌اف، رفتار سیاست خارجی این روزهای ازبکستان در برخی محافل کارشناسی به تولید ادبیات تازه‌ای منجر شده است که تغییر و اصلاح روندهای گذشته تاشکند را تحلیل و نسبت به ایجاد محیطی همگرایانه در آینده آسیای مرکزی امیدواری دارد. البته این گونه برداشت در صورتی حاصل می‌یابد که به مساله، به صورت متمرکز و بدون تحلیل اثرگذاری رویدادهای گذشته و آینده نگریسته شود. اما در مقابل این امید به اصلاح برخی روندهای تنش زای گذشته، فرضیه دیگری نیز از قوت آزمون برخوردار است که همانا موقتی بودن این اصلاحات و اتخاذ سیاست مدارا با کشورهای منطقه به منظور عبور از مرحله دشوار گذار به دوران پس از کریم اف می باشد ...

  • شهروندان خلیج فارس؛ رهبران بازار معاملات املاک گرجستان

    گرجستان، کشوری سرسبز با مردمانی خونگرم و سرشار از منابع آبی و معدنی در منطقه قفقاز واقع شده است. این کشور از شرق و جنوب شرقی با جمهوری آذربایجان، از جنوب با ارمنستان، از شمال با روسیه و جنوب غرب با کشور ترکیه هم مرز است.

  • گزارش نشست «جنگ اقتصادي روسيه و غرب و مقایسه با تحریم های ایران» با حضور ایگور ماکارف و جهانگیر کرمی

    ايگور ماكاروف، استاد دانشكده اقتصاد جهاني مسكو، در طول اقامت يك هفته اي خود در تهران در برخي محافل و مراكز علمي و پژوهشي حضور يافت و ديدگاه ها و نظرات خود را در خصوص مسائل مختلف مربوط به اقتصاد روسيه با كارشناسان و صاحب نظران ايراني به اشتراك گذاشت. وی در نشست های جداگانه ای درجمع دانشجويان و اساتید به تبيين و تشريح ديدگاه های خود در خصوص تحريم هاي غرب بر عليه روسيه و تاثيرات آنها بر اقتصاد اين كشور، تدابير و اقدامات دولت روسيه براي مقابله با تحريم ها و فشارهاي اقتصادي غرب، تهديدات و چالش هاي فراروي اقتصاد روسيه، رويكرد جديد روسيه در چرخش به شرق و تاريخچه آن، وضعيت حضور و امكانات اقتصادي روسيه در مناطق شرق دور اين كشور و تهديداتي كه روسيه در بلندمدت در اين منطقه با آنها مواجه است، حضور و نقش روسيه در اتحاديه ها و پيمان هاي اقتصادي و امنيتي همچون شانگهاي، اتحاديه اقتصادي اوراسيا، اتحاديه آسه آن و بريكس، حضور رقباي قدرتمندي همچون چين در آسياي مركزي و نگراني هاي جدي كه روسيه در اين خصوص دارد، همگرايي روسيه با برخي كشورها و قدرت هاي مهم همچون هند و به ويژه چين در عرصه هاي سياسي و اقتصادي و نيز اختلافات روسيه با چين و ژاپن (بر سر جزاير كوريل) و ... پرداخت.

  • تهران میزبان هیات ۵۹۰ نفری اقتصادی روسیه

    تهران از امروز (یکشنبه) میزبان نشست سه روزه کمیسیون مشترک همکاری های ایران و روسیه و همایش بزرگ تجاری دو جانبه با حضور هیات ۵۹۰ نفری روسی است که گام اصلی اجرای راهبرد دکتر حسن روحانی و ولادیمیر پوتین رئیسان جمهوری دو کشور برای گسترش فراگیر روابط به شمار می رود.

  • متن کامل سند «تدبیر سیاست خارجی روسیه 2016»

    سند جدید تدبیر سیاست خارجی روسیه در 30 نوامبر سال جاری (2016) به فرمان ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه به تصویب رسید. این سند تنها 3 سال پس از انتشار نسخه آن که در سال 2013 به تصویب رسیده بود، با توجه به الزامات و به اقتضای زمان و با در نظرگرفتن تغییر شرایط و واقعیت‌های جاری به تصویب رسیده است. این سند که برخلاف بسیاری از ادوار گذشته، یک ماه پیش از اتمام سال میلادی به تصویب رسیده و منتشر شده، جایگزین سند قبلی شده است. اگرچه برخی موضوعات در این نسخه مانند سند پیشین به قوت خود باقیست، اما برخی موضوعات اخیر مانند مسئله «داعش» در این سند مورد توجه قرار گرفته است.

  • گزارش نشست تخصصی «اتحاديه اقتصادي اوراسيا و چشم انداز همكاري با ايران» با حضور دکتر ایگور ماکاروف، استاد دانشگاه مسکو

    در حالی که مذاکرات ایران برای انعقاد موافقتنامه تجارت آزاد با اتحادیه اوراسیا به مراحل تعیین کننده رسیده و این موضوع بحث­های زیادی در میان کارشناسان ایرانی به وجود آورده، موسسه مطالعات ايران و اوراسيا (ایراس) با حضور دکتر ایگور ماکاروف، دانشیار دانشگاه عالی اقتصادی مسکو، دانشکده سیاست و اقتصاد جهانی در نشستی تخصصی با عنوان «اتحاديه اقتصادي اوراسيا و چشم انداز همكاري با ايران»، این بحث را از زوایای دیگر به ویژه از چشم انداز روسی و پرسش­های کارشناسان ایرانی مورد بررسی قرار داد .. متن کامل (PDF) ..

  • گزارش نشست بررسی «اصول و امکانات همکاری بین ایران و جمهوری آذربایجان» با حضور فرهاد محمداف، رئیس مرکز مطالعات استراتژیک جمهوری آذربایجان

    اگر درباره روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان با صرف نظر از تاریخ روابط دو کشور، تنها با اتکا به شرایط جغرافیایی، اشتراکات و سوابق تاریخی- فرهنگی و دینی و مولفه های اقتصادی مثل ظرفیت های تجاری، شبکه ارتباطی و تزانزیت کالا و انرژی بر روی کاغذ چشم اندازی تجسم شود، این رابطه را می توان استراتژیک و با چشم اندازی مثبت ارزیابی کرد. اما آنچه در عمل رخ داده و تاریخ روابط دو کشور نشان می دهد فراز و نشیب های زیاد و ترفیع نسبی مقطعی رابطه است. در نتیجه اکنون نیز با وجود بهبود مناسبات باکو و تهران در چند سال اخیر، این بیم وجود دارد که این شرایط مقطعی بوده و روندی رو به رشد نباشد. بر این اساس موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) با دعوت از هیات علمی مرکز تحقیقات استراتژیک جمهوری آذربایجان به ریاست دکتر فرهاد محمداف، در صدد بررسی راهکارهای توسعه روابط ایران و جمهوری آذربایجان برآمده است ...

  • گزارش دیدار کارشناسان موسسه SWP آلمان از موسسه ایراس

    موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) در تاریخ 23 آبان 1395 میزبان «آندره ویس» و «یانا زابانوا»، دو تن از کارشناسان موسسه آلمانی امور بین الملل و امنیت (SWP)، بود. حضور این دو کارشناس در موسسه ایراس با هدف بهره مندی از دیدگاه های اعضای شورای علمی به منظور تدوین سند راهبرد اتحادیه اروپا در قفقاز (2020) صورت گرفت. شایان توجه است که در حال حاضر، کنسرسیومی متشکل از هشت موسسه و دانشگاه اروپایی در حال مطالعه پیرامون تدوین سند مذکور بوده و این کنسرسیوم به منظور ارائه مشاوره، راهبرد و دستورکار در خصوص سیاست های منطقه ای اتحادیه اروپا، با مقامات ارشد این اتحادیه از جمله فدریکا موگرینی، نماینده عالی اتحادیه اروپا در امور سیاسی و امنیتی، نشست های دوره ای برگزار می نمایند.

  • در بلندمدت، اتحادیه اقتصادی اوراسیا بخشی از یک پروژه بزرگ اروپایی برای ایجاد فضای واحد همکاری اقتصادی است

    ماکاروف: هرچه جایگاه ایران به عنوان یکی از اعضای اتحادیه اقتصادی اوراسیا افزایش یابد، همکاری های آن نیز در این اتحادیه می تواند گسترده تر شود. روسیه در حال حاضر زمینه سازی افزایش اعضای اتحادیه را آنگونه که در روسیه اصطلاحا «اوراسیای بزرگ نامیده می شود» در نظر دارد که منطقه ای بسیار بزرگتر از جمهوری های جداشده از شوروی در منطقه آسیای مرکزی را در بر می گیرد. روسیه تمایل دارد که اوراسیای بزرگ به عنوان مرکز جدید توسعه اقتصادی بروز یابد که علاوه بر قزاقستان و چهار جمهوری دیگر جدا شده از شوروی، کشورهایی همچون چین، ایران، هند و پاکستان و شاید کشورهای دورتر از منطقه مثل مغولستان، ترکیه و آذربایجان و همچنین کره جنوبی و حتی کشورهای منطقه آسه آن به عضویت آن درآیند ...

  • امیراحمدیان: ترامپ و پوتین در اوکراین به توافق نمی‌رسند

    بهرام امیر احمدیان کارشناس مسائل آسیای مرکزی و قفقاز گفت: روسیه از کریمه عقب نمی نشیند و امکان حل بحران اوکراین، با نزدیکی امریکا به روسیه کم است.

  • گورباچف از توطئه غربي براي سقوط پوتين خبر داد

    ميخائيل گورباچف، آخرين رهبر شوروي تا پيش از فروپاشي، غرب را متهم کرد مي کوشد روسيه را تحريک کند و ولاديمير پوتين رئيس جمهور آن را از قدرت کنار بزند.

  • سند جدید تدبیر سیاست خارجی روسیه؛ مشارکت جهانی با غرب و همکاری همه جانبه با ایران

    دکتر جهانگیر کرمی:کرملین با هدف جلوگیری از تهدیدات برخاسته از افراط گرایی و تروریسم و به هم خوردن موازنه منطقه ای وارد منطقه شده و برای تحقق این اهداف، از راهبرد همکاری فراگیر با همه دولتها و تعادل در روابط منطقه ای، حفظ موازنه منطقه ای میان بازیگران اصلی منطقه و سرانجام بهره گیری از عملیات نظامی برای جلوگیری از سرایت تهدیدات تروریستی و بهم خوردن موازنه منطقه ای به زیان متحدان خود کمک گرفته است. در این سند اشاره مستقیمی به حضور نظامی نشده است. اما صراحتا بر مقابله با تروریسم و حفظ تمامیت سرزمینی و حاکمیت سوریه و نیز بر حل و فصل بحران سوریه از طریق توافق در چارچوب گفتگوهای بین المللی تاکید شده است.

  • مساله لاینحل در روابط ایران و ترکمنستان وجود ندارد و با ایجاد اعتماد، جایگاه ایران در آسیای مرکزی تثبیت خواهد شد

    هاشمی گلپایگانی: مساله لاینحل بین ایران و ترکمنستان وجود ندارد. مساله‌ای در خزر و یا در مرزهای مشترک نداریم و امکان تفاهم و توافق بر مبنای قاعده برد -برد در دولت یازدهم وجود دارد ... علی رغم اینکه دولت ترکمنستان بی طرف است اما امکان همکاری در عرصه های مختلف نظامی امنیتی و تسلیحاتی وجود دارد. همچنین، دو کشور همسایه با مشترکات فراوان تاریخی و فرهنگی ناچار به همکاری با یدکدیگر هستند ... ویژگی متمایز ایران در رفع تهدیدها و استفاده از فرصت ها است.ایران به طور قطع یک قدرت منطقه ای است و کشورهای آسیای مرکزی نیز این را می دانند. ما باید ثابت کنیم، آن کشوری که می تواند در مقابل دشمنی مشترک برای حفظ استقلال و صیانت از منابع و منافع سینه سپر کند ایران است ...

  • مسکو سرزمین عجایب زمستانی

    زمستان مسکو بهترین و زیباترین زمان از سال است. با برف روشن و سفید و دکوراسیون و چراغانی سال نو در همه جای این شهر.

  • نشست «اتحاديه اقتصادي اوراسيا و چشم انداز همكاري با ايران» برگزار شد

    نشست تخصصی «اتحاديه اقتصادي اوراسيا و چشم انداز همكاري با ايران» با حضور دکتر ایگور ماکاروف، دانشیار دانشگاه عالی اقتصادی مسکو، دانشکده سیاست و اقتصاد جهانی در محل موسسه ایراس برگزار شد.

  • غذاهای محلی جمهوری آذربایجان، از غذای اصلی تا دسرهای خوشمزه

    در سفر به آذربایجان با غذاهای بسیار خوشمزه‌ای مواجه خواهید شد که اغلب آن‌ها در ایران هم وجود دارند. پس در این کشور انتظار دیدن غذاهای عجیب و ناآشنا نداشته باشید، چون فرهنگ و سنت‌های ایرانی را به ارث برده اند.