افغانستان بعد از ملاعمر؛ فرصت ها و تهدیدها

تاریخ انتشار : شنبه ۱۷ مرداد ۱۳۹۴ ساعت ۱۲:۴۲
Share/Save/Bookmark
 
نظر به اهمیت طالبان در افغانستان و نقش غیر قابل انکار آن در تحولات این کشور بود که دولت شروع به انجام گفتگوهای صلح با آن کرد؛ گفتگوهایی که با مرگ ملاعمر فعلا لغو شده است. در این میان تحلیل ها در مورد افغانستان بعد از طالبان متفاوت است و برخی کارشناسان معتقدند که مرگ وی موجب بروز فرصت های جدید برای رسیدن به صلح در افغانستان می شود و برخی دیگر معتقدند که مرگ ملا عمر تهدیدهایی را برای افغانستان به دنبال خواهد داشت.
افغانستان بعد از ملاعمر؛ فرصت ها و تهدیدها
 
ایراس؛ چند روزی از مرگ "ملاعمر" رهبر طالبان می گذرد؛ اما با این وجود، اخبار و تحلیل های مرتبط با نقش ملاعمر در آینده افغانستان با توجه به تاثیر طالبان در این کشور همچنان ادامه دارد.

طالبان گروهی قدیمی و ریشه دار در افغانستان است و هر چند این گروه اقدامات تروریستی زیادی را پس از سرنگون شدن در سال 2001 تا کنون انجام داده، اما با این وجود برخی از مردم افغانستان به این گروه به عنوان یک سازمان تروریستی گاه نمی کنند و شاید به همین خاطر باشد که در کابل شاهد برگزاری مراسم هایی در یادبود ملاعمر بودیم.

نظر به اهمیت طالبان در افغانستان و نقش غیر قابل انکار آن در تحولات این کشور بود که دولت شروع به انجام گفتگوهای صلح با آن کرد؛ گفتگوهایی که با مرگ ملاعمر فعلا لغو شده است. در این میان تحلیل ها در مورد افغانستان بعد از طالبان متفاوت است و برخی کارشناسان معتقدند که مرگ وی موجب بروز فرصت های جدید برای رسیدن به صلح در افغانستان می شود و برخی دیگر معتقدند که مرگ ملا عمر تهدیدهایی را برای افغانستان به دنبال خواهد داشت.


فرصت ها

مهمترین فرصتی که مرگ ملا عمر برای افغانستان بوجود آورده، افزایش احتمال رسیدن به صلح است. این وضعیت از آن رو است که با مرگ ملا عمر، رهبری طالبان به فردی با نام "ملا اختر" سپرده شده است. ملا اختر از وزرای دولت افغانستان در دوران زمامداری طالبان در این کشور بوده و گویا اخیرا ملاعمر مسئولیت مذاکرات صلح با دولت را به وی سپرده بود.

ملا اختر در دوره حکومت طالبان در افغانستان عهده دار وزارت حمل و نقل هوایی بود. همچنين گفته می شود او از سوی ملاعمر دارای اختيارات کاملی برای پيگيری صلح با دولت افغانستان بوده است. مقامات شورای عالی صلح افغانستان پيش از این گفته بودند که «اگر ملا محمد عمر، رهبر گروه طالبان واقعاً صلاحيت پيشبرد گفتگوهای صلح را به ملا اختر محمد منصور معاونش سپرده باشد، یک اقدام مهم در جهت پيشبرد این روند خواهد بود.»

"عبدالحکيم مجاهد" معاون این شورا در صحبت با رادیو آزادی افغانستان گفته بود که ملا اختر منصور، فرد نزدیک و قابل اعتماد ملا محمد عمر است و شرکت وی در گفتگوهای صلح خيلی موثر خواهد بود. وی تصریح کرده بود «اگر این گزارش ها حقيقت داشته باشند که ملا محمد عمر صلاحيت ها یا اختياراتش را به ملا اختر منصور داده باشد در آنصورت باور دارم که در ارتباط به مذاکرات و گفتگوهای صلح این یک گام بسيار مهم است که تا کنون برداشته شده است. این بدان معنی است که گروه تحریک اسلامی طالبان بعد از این برای حل بحران افغانستان طرفدار یک راه حل سياسی است.»

در همین رابطه وزارت امور خارجه افغانستان اعلام کرد که این کشور درهیچ زمانی تا این حد به صلح نزدیک نبوده است. آمریکایی ​ها هم از بوجود آمدن شانس جدید برای ادامه گفت‌ و گوی صلح در افغانستان سخن گفته‌ اند.


تهدیدها

ملا اختر در حالی به رهبری طالبان انتخاب شده که برخی از فرماندهان این گروه با رهبری وی مخالف هستند، از همین رو احتمال بروز انشعاب در این گروه قوت گرفته است. گویا تعدادی از سران طالبان ،جانشین ملاعمر را قبول ندارند و مخالف مشارکت گروه طالبان در مذاکرات صلح با دولت افغانستان هستند. در نشست شورای رهبری طالبان که ملا اختر محمد منصور به عنوان سرکرده جدید این گروه معرفی شد، برخی از چهره ​های ارشد از جمله پسر ارشد و برادر ملا عمر به عنوان اعتراض جلسه را ترک کردند.
 
"ملا حسن رحمانی" عضو شورای کویته طالبان و یکی از نزدیکان ملا عمر در مصاحبه با رسانه​ های محلی گفته است که او و اکثریت اعضای شورای کویته از تعیین ملا اختر محمد منصور به جانشینی ملا عمر ناراضی​ اند و باید پسر ملا محمد عمر به عنوان رهبر طالبان تعیین می​ شد.
 
وی تاکید کرده است که ملا منصور در یک گردهمایی کوچک طالبان خود را رهبر اعلام کرده ولی برای دیگران قابل قبول نیست. به گفتۀ ملا رحمانی، اکثریت رهبران طالبان مولوی یعقوب پسر ۲۳ ساله ملا محمد عمر را برای این پست مناسب می​ دانند.
 
حرکت اعتراضی در رهبری طالبان نشان می​ دهد که ملا منصور برای متحد کردن گروه طالبان با چالش سختی رو به رو است. ملا منصور ۵۵ ساله از قوم پشتون قندهاراست. او در دوران حکومت طالبان وزیر بود و با سرنگونی این گروه به پاکستان فرار کرد. رهبر جدید طالبان رابطه نزدیکی هم با پاکستان دارد و بیم آن می​ رود که او عملا به مجری طرح‌ ها و سیاست‌ های پاکستان در افغانستان تبدیل شود.

"احمد سعیدی" تحلیل​گر مسایل سیاسی می گوید که «آی.اس.آی» یا سازمان اطلاعات پاکستان در تلاش تعیین اختر محمد منصور بوده است، اما برخی رهبران طالبان از مناطق جنوبی افغانستان طرفدار انتخاب محمد یعقوب پسر ملاعمر به عنوان جانشین او بوده​اند.

شکاف در صفوف طالبان و احتمال تبدیل شدن آن به چندین گروه برای افغانستان کابوسی وحشتناک خواهد بود و روند مذاکرات صلح را به خطر خواهد انداخت. کارشناسان همچنین هشدار می ​دهند که در صورت انشعاب در رهبری طالبان، این امکان نیز وجود دارد که افغانستان سرنوشتی مشابه سرنوشت سوریه، لیبی و یمن پیدا کند.


داعش و افغانستان

احتمال بروز انشعاب در طالبان و بروز درگیری های داخلی در افغانستان در حالی قوت گرفته که این کشور چند ماهی است با شکل گیری گروه تروریستی داعش، با آن وارد جنگ شده اند. نظر به اینکه ارتش افغانستان نیرویی نوپا و بدون تجهیزات لازم است، طالبان مسئولیت مبارزه با داعش را برعهده گرفته بود و اکنون با توجه به مرگ رهبر آن و اختلاف در میان فرماندهان اصلی، ممکن است در مبارزه این گروه با داعش اختلال ایجاد شده و حتی برخی از فرماندهان با سودای کسب قدرت بیشتر به داعش بپیوندند.

وجود این احتمالات موجب شده که آینده ای درهم در انتظار افغانستان باشد و اگر طالبان هر چه سریعتر به اتحاد و یکپارچگی نرسد ممکن است وضعیت افغانستان بسیار بدتر از آن چیزی شود که در دو دهه اخیر شاهد آن بوده ایم.

نویسنده: حمیدرضا بیاتی، عضو شورای نویسندگان ایراس؛



پایان نوشتار/
کد مطلب: 702