موسسه مطالعات ایران اوراسیا 5 اسفند 1399 ساعت 11:28 http://www.iras.ir/fa/doc/news/4390/راهبرد-جدید-آمریکا-افغانستان-هدایت-هدفمند-استفاده-چین-روسیه-طالبان-علیه-واشنگتن -------------------------------------------------- ملازهی در گفت‌وگو با ایلنا: عنوان : راهبرد جدید آمریکا در افغانستان هدایت هدفمند است/ استفاده چین و روسیه از طالبان علیه واشنگتن -------------------------------------------------- متن : کارشناس ارشد مسائل جنوب شرق آسیا گفت: خروج پلکانی از افغانستان، راهبرد آمریکایی ها خواهد بود اما در این میان تبعات آن در ساختار سیاسی و امنیتی کابل مخاطره آمیز است. پیرمحمد ملازهی کارشناس ارشد مسائل جنوب شرق آسیا در تشریح دلایل و پیامدهای سیاسی امنیتی تغییر سیاست آمریکا مبنی بر عدم خروج نظامیانش از افغانستان در گفت وگو با خبرنگار ایلنا اظهار کرد: سیاست خارجی آمریکا را به طور کلی ساختار قدرت تعیین می کند و رئیس جمهوری ایالات متحده هم تنها بخشی از آن است، نه تمام آن. به عبارتی دیگر، راهبردهای کلی این کشور در عرصه خارجی تغییر نمی کند و ربطی به جمهوری خواه و دموکرات بودن رئیس جمهوری ندارد که در مورد پرونده افغانستان هم اینگونه است. اساساً رئیس جمهور ایالات متحده صرفاً می تواند شیوه و تاکتیک ها را تغییر دهد و بر این اساس باید پرونده افغانستان از دید آمریکایی ها را در چارچوب منافع کلی قدرت تحلیل کرد. در افغانستان بسیاری از قدرت های دنیا اعم از آمریکا، اروپایی ها و حتی کشورهای شرقی مانند چین و روسیه هم حضور دارند اما بحث اینجاست که منافع متضاد داخلی اعم از قومی، دینی و حتی نظامی در تقابل با راهبردهای غربی ها به شمار می آید. توجه داشته باشید آمریکا و ناتو با تسلط بر افغانستان می توانند سه تمدن اصلی دنیا اعم از هندو، تمدن چینی و همچنین تمدن اسلامی را مورد رصد قرار دهند که این برای آنها بسیار مهم است. وی ادامه داد: از سوی دیگر، نزدیکی افغانستان به شبه قاره، چین و خاورمیانه، این کشور را به یک جغرافیای بسیار ارزشمند و مهم برای غربی ها تبدیل می کند و از سوی دیگر، مسائلی مربوط به انرژی در میان است. قبل از فروپاشی شوروی، غربی ها نگاهشان به انرژی دریای خزر بود و حالا که دیگر شوروی وجود ندارد بسیاری از شرکت های اروپایی و آمریکایی در این منطقه در حال اکتشاف و کار کردن هستند. غربی ها نمی خواهند انتقال این انرژی از سوی ایران یا روسیه انجام شود بلکه آنها می خواهند این کانال انرژی از پاکستان به شبه قاره هند صادر شود و حتی رصد و اشراف بر راه های انتقال انرژی برای آنها بسیار مهم است. مسأله دیگر، جلوگیری از نفوذ ایران (اعم از زبان، فرهنگ، اقتصاد و امنیت) در افغانستان است و آنها به دنبال آن هستند تا بتوانند تمام این روند را به نفع خود تمام کنند. این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: نکته بسیار مهم دیگر این است که از گذشته تاکنون این تصور وجود داشته که طالبان از پاکستان هدایت می شد و حتی آموزش ها و تسلیحات این جریان هم توسط اسلام آباد تامین می شد. حالا که توافق دوحه از سال گذشته به امضاء رسیده است، پاکستانی ها تحت فشار آمریکا قرار دارند و به دنبال آن هستند تا بتوانند خود را از این فشار خلاص کنند. لذا آنها در حال هدایت طالبان به سمت مصالحه هستند. بر این اساس طرف های دیگری در منطقه مانند روسیه، چین و ایران به دنبال آن هستند تا از طالبان استفاده کنند و بحث اینجاست که این موضوع به نوعی برای تقابل با ایالات متحده در افغانستان طراحی شده است. به عنوان مثال دستگاه امنیتی روسیه اساساً در حال خط دهی به طالبان است و حتی قرار شده چند ماه دیگر کنفرانس بین المللی در مورد صلح افغانستان توسط مسکو برگزار شود که اتفاقاً چین هم در آن شرکت خواهد کرد. ملازهی افزود: این تقابل نشان می دهد که شطرنج قدرت در افغانستان و طرف های درگیر به کلی عوض خواهند شد و نکته اینجاست که آمریکا نمی تواند بیش از این حضورش در افغانستان را ادامه دهد. آنها نمی خواهند که به سرنوشت ارتش سرخ اتحاد جماهیر شوروی دچار شوند. واشنگتن به خوبی می داند که احتمال شکست نظامی آنها در افغانستان بسیار بالا است و بر این اساس بود که در زمان باراک اوباما سیاست خروج پلکانی از افغانستان را در دستور کار گذاشتند تا با آموزش نیروهای افغانستان آنها را به جای خود در خط مقابله با طالبان قرار دهند. این سیاست در راستای آن بود که آمریکایی ها مانع احیای امارت اسلامی توسط طالبان شوند. در مقابل طیف هایی در طالبان مانند جریان ملا برادر و همچنین طیف دفتر سیاسی طالبان در دوحه به این نتیجه رسیده اند که نمی توانند تا زمانی که آمریکا و ناتو در افغانستان حضور دارند بر این کشور چیره شوند و به همین دلیل است که به دنبال مصالحه برای مشارکت در قدرت هستند. این تحلیلگر مسائل شبه قاره گفت: معتقدم ابقاء و ادامه حضور آمریکا و ناتو در افغانستان می تواند حمله های گسترده طالبان در بهار سال آینده (عملیات های بهاری) را مجدداً کلید بزنند اما واشنگتن اجازه نمی دهد طالبان همانند چند دهه گذشته کابل را تسخیر کند. علاوه بر این مسائل، بخشی از نیروهای قومی و سنتی افغانستان مانند طیف ژنرال دوستم دست به سلاح شدند و حتی جهادیان سابق افغانستان هم منتظر هستند تا طالبان دست از پا خطا کند. آنها معتقدند مشارکت در قدرت باید با مشورت ها و مشارکت های گسترده ملی صورت بگیرد و بر این اساس است که احتمال دارد طالبان به دو شاخه تقسیم شود. شاخه اول، کسانی هستند که با آمریکا کار می کنند و به دنبال شراکت در قدرت هستند و شاخه دوم، طیفی هستند که به آنها می توان انشعاب تندروها لقب داد که دست به سلاح هستند و ممکن است حتی در قالب داعش در سراسر افغانستان مشغول انجام عملیات های گسترده و لکه ای شوند. وی در پایان خاطرنشان کرد: در این وضعیت جنگ تمام عیار رخ خواهد داد اما توافق دوحه به عنوان یک چارچوب کلی در این بین باقی خواهد ماند ولی تغییراتی در آن انجام خواهد شد و نهایتاً طالبان این تغییرات را می پذیرد. در این میان تنها طیفی که به طالبان نزدیک است، طیف منتسب به عبدالله عبدالله و ائتلاف شمال خواهد بود؛ چراکه این طیف از جهادیان سابق افغانستان به حساب می آید و حجم عظیمی از مسلحین را در اختیار خود دارند. در مقابل اشرف غنی که هم اکنون در ارگ ریاست جمهوری است، چنین پتانسیلی را برای مقابله با طالبان و حتی ائتلاف سازی موازی با آنها ندارد. بنابراین هر لحظه ممکن است اتفاق خاصی در حوزه سیاسی یا امنیتی رخ دهد.