«  موقعيت جغرافيايي »
قزاقستان با وسعت 2717300 كيلومتر مربع در بخش مياني قاره اروپاـ آسيا و شمال آسياي مركزي و از سواحل شرقي درياي خزر تا مرز جمهوري خلق چين قرار دارد كه از لحاظ وسعت هشتمين كشور جهان و دومين جمهوري از جمهوري هاي سابق مي باشد.
فاصله بين شرق و غرب اين كشور رود ولگا در غرب تا كوه هاي آلاتاد در شرق بالغ بر 1900 كيلومتر و فاصله شمال و جنوب آن از دشت سيبري در شمال تا صحراي آسياي مركزي در جنوب بالغ بر1300 كيلو متر است.
اين كشور با جمهوري هاي فدراسيون روسيه در شمال 6846 كيلو متر، جمهوري هاي خلق چين در شرق 1500 كيلو متر قزاقستان در جنوب شرقي 105 كيلو متر، ازبكستان در جنوب 2203 كيلو متر و تركمنستان در جنوب غربي  379 كيلو متر مرز مشترك دارد كل مرزهاي قزاقستان 12012 كيلو متر مربع مي باشد.
طول خط ساحلي آن نيز با درياي خزرحدود 2320كيلومتر است.

«  عوارض طبيعي »

قزاقستان نمونه مشخص منطقه نيمه صحرايي و استپي مي باشد كه بخش از پهنه وسيع كمربند اوراسيا را كه از قسمت هاي سفلي دانوب تا منچوري كشيده شده را تشكيل مي دهد. بيش از يك سوم مساحت قزاقستان را سرزمين هاي پست و حدود 20% آن نواحي كوهستاني تشكيل مي دهد بلند ترين نقطه آن قلة خان تنگري در مرز قزاقستان و قرقيزستان با ارتفاع 6995 متر پست ترين نقطه آن در گودي نمك كرجي ( قراتيه) با 132متر  پايين تر از سطح دريا در شرق بندر آكتاو و مجاورت درياي خزر قرار دارد.

از نظر كوه ها، اين منطقه به چين خوردگي خزر، فلات تورگاي، يك فلات مرتفع و سرزمين كوهستاني قزاق تقسيم شده است. از نواحي مرتفع قزاقستان مي توان از نحيه برل با 2769 متر، ماركاكول با 1850 كتر و آستيناخو با 3638 متر نام برد ناهمواري هاي 500 تا 1000 متر بصورت يك فلات بسته مرتفع بين درياچه بالخاش و رود خانه ايرتيش در شرق قزاقستان واقع شده است. اراضي با ارتفاع كمتر از 500 متر شامل تپه ماهورها و دامنه هاي با شيب كم و نيز دشتهاي آبرفتي مي باشد، بطور كلي از قسمت شرقي قزاقستان به سمت غرب، از ارتفاع ناهمواري ها كاسته مي شود.

« آبها »

شبكه آبهاي سطحي اين كشور نسبت به وسعت آن محدود است. بيشتر رود هاي آن به حوضچه هاي داخلي مي ريزد ولي رود ايرتيش و ريزابه هاي آن پس از پيوستن به رود اوب رهسپار خليج اوب در اقيانوس منجمد شمالي مي شوند. سرچشمه هاي بسياري از رودها و نهر هاي شرقي و جنوب شرقي اين كشور را يخچالهاي طبيعي فراواني تشكيل مي دهد كه تعداد آنها بيش از 2700 مي رسد و مهمترين اين يخچال ها عبارتند از: جونگا از ايلي  كونگي، آلاتاو و آلتائي. بزرگترين و مهم ترين درياچه هاي اين كشور درياچه هاي آرال، بالخاش و زايسان مي باشد. درياي خزر كه مشترك بين 5 كشور ايران، قزاقستان، روسيه، تركمنستان و آذربايجان است، مهمترين و بزرگترين منابع آبي اين كشور را به خود اختصاص مي دهد كه قزاقستان طولاني ترين مرز آبي را به خود اختصاص داده است. سطح آبهاي داخلي حدود8/1% كل مساحت قزاقستان را تشكيل مي دهد.

« درياچه آرال »

اين درياچه مشترك بين جمهوري قزاقستان و ازبكستان است. آرال تا سال 1960 از نظر وسعت چهارمين درياچه جهان محسوب مي شدو وسعتي معادل67400 كيلومتر مربع داشت ولي به دليل مشكلات زيست محيطي كنوني آن به 40000 كيلو متر مربع كاهش يافته است، منبع اصلي آب آن دو رود خانه آمودريا( جيحون) و سير دريا(سيحون) مي باشد كه سالانه پنجاه و پنج ميليارد متر مكعب آب را وارد درياچه مي كنند. ارتفاع آب اين درياچه از 5303 متر در سال 1961 به4509 متر در سال 1980 كاهش يافته است و در مقابل ميزان نمك آب درياچه از 9/9% به 1603% افزايش يافته است.

« رودها »

اين كشور از منابع آبي نسبتاً خوبي برخوردار است هرچند كه شبكه هاي آبهاي سطحي اين كشور نسبت به وسعت آن به حوضچه هاي داخلي مي ريزد.

1. اورال: اين رودخانه از بخش هاي جنوبي رشته ارتفاعات اورال سرچشمه گرفته و از جمهوري فدرال روسيه وارد قزاقستان مي شود، طول آن 2520كيلومتر است و دلتاي وسيعي را در شهر گوريف ( شمال درياي خزر) تشكيل مي دهد. شهرهاي توگورسك، اورسك، اورنبرگ و اورالسك در سواحل آن واقع شده اند. بخش هاي جنوبي اين رودخانه قابل كشتيراني است.
2. سيردريا: از سلسله ارتفاعات تيان شان در قرقيزستان سرچشمه گرفته و به درياچه آرال مي ريزد. طول آن 2200كيلومتر مربع بوده و از شعبات مهم آن چيرگانگا در شمال و نارين در شرق و ساير نچلك را مي توان نام برد. دره حاصلخيز فرغانه مديون آب اين رودخانه است حجم آب وارده به سيردريا درسال1980حدود 105 كيلومتر مكعب بوده كه نسبت به سال 1980، 908 كيلومتر مكعب و سال 1955، 1607 كيلومتر مكعب كاهش يافته است.
3. ايلي: از كشور چين سرچشمه گرفته و به درياچه بالخاش در قزاقستان مي ريزد حدود 1300 كيلومتر طول دارد و از شعبات اصلي آن كانگ، شي سو، تك سو است كه از تيان شان شمالي سرچشمه مي گيرد. شهرايلي در قزاقستان در ساحل اين رودخانه  واقع شده است هنگام پرآبي 450 كيلومتر از اين رودخانه قابل كشتيراني است.
4. امبا: از دامنه ارتفاعات موگوژاري در شمال قزاقستان سرچشمه مي گيرد در طول 560 كيلومتر وارد درياي خزر مي شود. در بخش هاي جنوبي رودخانه مزبور حوزه هاي غني نفتي وجود دارد.
5. ايرتيش: از دامنه هاي غربي ارتفاعات آلاتاو در شمال سين كيانگ ايغور سرچشمه مي گيرد . بيش از 3500 كيلومتر طول دارد. در مسير خود به طرف شمال از درياچه زايسان مي گذرد در آن را نيز تغذيه مي كند، بزرگترين شعبه آن رودخانه اّب محسوب مي شود كه در بخش هايي از آن كشتيراني صورت مي گيردو شهرهاي سمي پلاتيسنك، امسك وپاولودار در ساحل آن واقع شده اند.
6. توبول: از جنوب شرق پايكوه هاي اورال سرچشمه مي گيرد و در قزاقستان جريان مي يابد. طول آن 1600 كيلومتر است و از شرق به رودخانه اير تيش مي پيوند.

ديگر رودخانه هاي مهم اين كشور، ايشيم، توبول، لك، چو، تورگاي، ايرگيز، ساري سو، تلاس، نوروامبا مي باشد كه برخي در تابستان خشك مي شوند.

« بنادر مهم »

بندر« آكتانو» با توجه به موقعيت استقرار صنايع نفت، پتروشيمي، شيلات و نيروگاه اتمي از مهمترين مراكز صنعتي قزاقستان به شمار مي رود، اين بندر كه در ساحل درياي خزر و اقع شده، قبلاً به نام شاعر تبعيدي اوكرايني «شوچنكو» ناميده مي شد، اين شهر مركز استان منگستاو مي باشد. ذخائر غني نفت و اورانيم  و اولين آب شيرين كن هسته اي جهان بر اهميت اين بندر افزوده است. اين بندر در سال 1963 به عنوان يك مركز مهم صنايع اتمي  و ماشين سازي توسط روسها بنا شد. از بندرگاه اين شهر جهت حمل نفت خام و مواد معدني استفاده مي شود. كشتيها و تانكرها تا ظرفيت پنج هزار تن قادر به پهلو گرفتن در اين بندر مي باشند.

ديگر بنادر مهم اين كشور شامل: بندر گوريف، بندر يارعلي يف، بندر آق سو كه در ساحل درياي خزر مي باشند.

« شهرهاي مهم »

الف) آلماتي: پايتخت سابق و بزرگتر ين شهر قزاقستان از لحاظ جمعيت مي باشد. اين شهر كه در سال 1929 تا2000 پايتخت اين كشور بوده است. داراي معماري هاي مدرن مي باشد. آلماتي در جنوب شرقي درياچه آرال و انتهاي جنوب شرقي قزاقستان و نزديك مرز قرقيزستان واقع شده است ارتفاع شهر از سطح دريا بين 650 تا 1300 متر است. اين شهر داراي تابستان هاي طولاني و گرم و زمستان هاي بسيار سرد مي باشد. بر اساس آمار 1990 اين شهر با جمعيت 1147000 نفر، حدود 8/6% جمعيت قزاقستان را در خود جاي داده است. آلماتي در سال 1845 در محل واحه اي به نام آلماتو( بمعناي درخت سيب) در سرراه جاده ابريشم تإسيس شده است. مساحت شهر 190 كيلومتر مربع بوده و داراي تأسيسات گوناگون توليدي و صنعتي مهمي مي باشد. آلماتي شهري بسيار زلزله خيز مي باشد كه بارها منجر به ويراني آن شده كه مجدداً باز سازي شده است .كليساي جامع اين شهر كه دومين ساختمان چوبي بلند جهان محسوب مي شود از جمله بناهاي است كه از زلزله در امان مانده است. در الماتي 9 موزه، 6 سالن كنسرت و 7 تأتر و سيرك وجود دارد .راه آهن قزاقستان به سيبري از اين شهر كمي گذرد.

ب) كارگاندا: دومين شهر بزرگ قزاقستان و مركز حوزه زغال سنگ اين كشور مي باشد. كه راه آهن سراسري قزاقستان از آن عبور مي كند. نيروگاه حرارتي بزرگي در اين شهر مي باشد كه سوخت آن از زغال سنگ مي باشد.

اين شهر در سال 1857 ميلادي به عنوان ماندگاه معدن مس تأسيس شده است.

ج) چيمكنت: از جمله شهرهاي قديمي قزاقستان و داراي تاريخ يكهزارو سيصد ساله است و كنار راه آهن تركستان سيبري قرار دارد. اين شهر زماني از مركز عمده توقف كاروانهاي بازرگاني بود كه از طريق جاده ابريشم از چين، هند و آسياي ميانه مي آمدند. در حال حاضر بيش از 60 كارخانه صنعتي از جمله كارخانه هاي شيميايي، داروسازي تصفيه فلزات و پارچه بافي كه هر يك داراي موقعيت متمايزي در اقتصاد  و بازرگاني هستند فعاليت دارند.

د) سمي پالاتينسك: گر چه پس از استقلال قزاقستان نام اين شهر به سمي تغيير يافت ولي هنوز به همان نام قبلي مشهور است اين شهر برروي رودخانه ايرتيش و در مسير راه آهن تركستان سيبري و در نزديكي مرز روسيه واقع شده است در سال 1718 به عنوان پاسگاه مرزي روسيه تأسيس شده و در قرن نوزدهم از مراكز عمده دادو ستد ميان روس ها، قزاق ها، قرقيزها و چيني ها بود. منطقه جنوب غربي اين شهر در زمان حكومت كمونيستها از سال 1949 تا زمان فروپاشي محل آزمايشات هسته اي شوروي بود.

ه) پاولودار: اين شهر در ساحل راست رود ايرتيش قرار گرفته است در مسير راه آهن واقع است و از مراكز مهم صنايع آمايش مواد غذايي محسوب مي شود.

و) آستانه: اين شهر با 400 هزار نفر جمعيت پايتخت فعلي قزاقستان مي باشد در قسمت شمال مركز اين كشور و جنوب مرزهاي روسيه و در 1200 كيلومتري شمال غربي آلماتي قرار دارد. اين شهر در امتداد رود ايشيم و در نقطه برخورد راه آهن شمال سيبري ـ قزاقستان واقع است.

بنا به پيشنهاد رئيس جمهور و تصويب مجلسين سناو نمايندگان قزاقستان در 10 ژوئن 1988 شهر آستانه رسماً به عنوان پايتخت اين كشور انتخاب شد و مراحل انتقال پايتخت از آلماتي  به اين شهر تدريج در حال انجام است.

 اختلاف دما در اين شهر در گرم ترين و سردترين روزهاي سال تا 80 درجه سانتيگراد مي رسد يعني در تابستان دماي هوا 40درجه و در زمستان تا به 40درجه زير صفر مي رسد.

ز) تركستان: اين شهر به تدريج به يكي از مراكز مهم فرهنگي و معنوي اقوام ترك زبان تبديل مي شود و در آينده هفت هزار و پانصدمين سال تولد خود را جشن مي گيردكه سرچشمه يادگارهاي باستاني و فرهنگي براي مردم قزاق به شمار مي رود . بطور كل جنوب شرقي قزاقستان خاستگاه تمدني اقوام قزاق است و منطقه باستاني اين كشور محسوب مي شود.