گزارش سفر به ارمنستان؛ دكتر ابوذر ابراهيمي تركمان

تاریخ انتشار : يکشنبه ۱۶ اسفند ۱۳۹۴ ساعت ۱۱:۵۰
Share/Save/Bookmark
 
ما ايرانيان اگر به تاريخ و تمدن چندهزارساله خود ميباليم، البته مفتخر به داشتن همسايگاني چون ارمنستان نيز هستيم كه تاريخ بنيانگذاري تمدن و موجوديت قومي شان به قريب به 2500 سال پيش مي رسد. اين سرزمين و مردمان ساكن آن از ديرباز به سبب قرابت هاي نژادي، مجاورت جغرافيايي و تشابهات زباني با ساكنان فلات ايران مناسبات دوستانه عميقي داشته و تحولات و تطورات زمانه، خللي در عمق و پهناي اين مناسبات ايجاد نكرده است.
 
ایراس؛ دكتر ابوذر ابراهيمي تركمان: روز چهارشنبه 28/11/94 به دعوت رسمي سركار خانم هاسميك بوغوسيان وزير فرهنگ جمهوري ارمنستان به اتفاق همكارم جناب آقاي اصغر فارسي عازم ايروان پايتخت اين كشور شديم.

در فرودگاه، محبت و بنده نوازي جناب آقاي سيد كاظم سجادي سفير محترم و فعال كشورمان، جناب آقاي مشكي رايزن محترم فرهنگي و نيز آقاي نرسيس تر وارتانيان معاون بين الملل وزارت فرهنگ شامل حال بنده شد.



ارمنستان، كشوري كوچك با قريب 30 هزار كيلومترمربع وسعت و جمعيتي نزديك سه ميليون نفر، همسايه­اي در شمال غربي كشور ما ايران است كه با همه قلت جمعيت و مساحت، جايگاهي ويژه در تاريخ فرهنگ و تمدن ما دارد.

ما ايرانيان اگر به تاريخ و تمدن چندهزارساله خود ميباليم، البته مفتخر به داشتن همسايگاني چون ارمنستان نيز هستيم كه تاريخ بنيانگذاري تمدن و موجوديت قومي شان به قريب به 2500 سال پيش مي رسد. يعني زماني كه به روايت موسي خورنی (Movses Khorenatsi) مورخ بزرگ دوران باستان كه به هردوت مشرق­زمين نيز شهره است، هايك، از نوادگان نوح پيامبر، با شكست دادن پادشاه بابل در سرزمين آرارات، اولين ستون خيمه هاي ايجاد سرزمين ارمنستان كه به زبان ارمني «هايستان» ناميده مي شود را بنا نهاد.

اين سرزمين و مردمان ساكن آن از ديرباز به سبب قرابت هاي نژادي، مجاورت جغرافيايي و تشابهات زباني با ساكنان فلات ايران مناسبات دوستانه عميقي داشته و تحولات و تطورات زمانه، خللي در عمق و پهناي اين مناسبات ايجاد نكرده است.

ارمنستان اولين كشور در پهنه گيتي است كه در سال 301 ميلادي دين مسيحيت را به عنوان آئين رسمي خود برگزيد و از اين منظر، ارامنه همواره به خود و كشورشان به عنوان پيشرو در پذيرش رسمي مسيحيت ميبالند.

اگر از دوره هايي كه سرزمين ارمنستان كنوني در ذيل قلمرو پهناور ايران بزرگ، بخشي از اين قلمرو قلمداد مي شد بگذريم، با الحاق اين سرزمين به روسيه تزاري در سال هاي آغازين سده نوزدهم ميلادي، و در ادامه آن شكل گيري جمهوري سوسياليستي ارمنستان شوروي درسال 1920 ميلادي، در شمال غرب كشورمان، همسايه اي همدل و همنژاد و دوست شكل گرفته است كه از بالاترين سطح از همكاري ها و مراودات دوستانه با آن برخوردار بوده ايم.

در اين كشور با اكثريت مسيحي، كه تنها همسايه هم مرز خشكي ايران با آئيني غير ازاسلام است، علاوه بر اكثريت ارمني، اقوام كردهاي يزيدي، شمار اندكي روس، گروهي ازقوم تات و اقليت هاي كم شمار ديگر در کنار یکدیگر زندگی می کنند.

زبان رسمي در ارمنستان، زبان ارمني از شاخه زبان هند و اروپايي است كه به دو شاخه ارمني شرقي و ارمني غربي با تفاوت هايي اندك در لهجه و نوشتار تقسيم مي شود كه حدود 14 ميليون نفر در كل جهان گويش­ور دارد.

خط ارمني يكي از قديمي ترين خط هاي نوشتاري در جهان است كه در قرن پنجم ميلادي توسط يكي از كشيشان ارمني موسوم به مسروب ماشتوتس (Mesrop Mashtots) كه از قديسان كليساي حواري ارمني نيز محسوب مي شود ابداع گرديد و الفباي مورد استفاده امروز ارمني با مختصر تغييراتي دقيقا همان الفباي ابداعي ماشتوتس است و از اين جهت، خط و نوشتار ارمني ويژگي منحصر به فردي در بين خط هاي نوشتاري موجود و زنده جهان دارد.

با ابتناء به اين گذشته فرهنگي و ادبي كه مهمترين نمود آن در زبان و نوشتار خاص متجلي شده است، ارامنه از ديرباز به عنوان قومي با چگالي فرهنگي و ادبي بالا شناخته مي شوند.

اين امر به ويژه در حوزه اي مانند تاريخ، از ديرباز مورد توجه و مراجعه محققان و پژوهندگان مختلف بوده است و مورخان بزرگ ارمني كه موسس خورناتسي (يا همان موسي خورني به قرائت ايراني)، از برجسته­ترين و شناخته شده ترين مصاديق آن محسوب مي شود. هم او كه به هردوت مشرق زمين معروف است.

علاوه بر آن در حوزه هايي چون ادبيات (شعر و داستان)، موسيقي، هنرهاي تجسمي و نقاشي و هنرهاي نمايشي و تئاتر، نمي توان از پيشتازي ارامنه در منطقه قفقاز چشم پوشيد.

فغان نامه گريگوار كه يكي از بزرگترين آثار مذهبي ارامنه و كتابي تقريبا همسنگ كتاب مقدس است، از بزرگترين مواريث ادبيات كلاسيك ارمني است كه دربردارنده مناجات هاي منظوم گريگوار نارگاتسي قديس بزرگ ارمني است. كتابي كه با ترجمه زيبا و فاخر آزادماتيان، از فرهيختگان برجسته ارمني كشورمان، به خواننده فارسي زبان نيز به خوبي معرفي شده است.

خطه ارمنستان شاعران و نويسندگان بزرگي را در دل خود پرورش داده است كه غالب آنان به شدت متاثر از فرهنگ و ادبيات ايراني بوده و درآثار و منظومه هاي خود تجلياتي از این تاثير را به نمايش گذاشته اند.

در حوزه هايي چون نقاشي، مارتيروس ساريان و آيوازوفسكي از سرآمدان هنر نقاشي جهان اند كه سبك و شيوه هاي خاص خود را دارند و در هنرهاي نمايشي بي ترديد مي توان ارمنيان را از پيشروان و پيشتازان بي بديل اين هنر بر شمرد.
در حوزه هاي مختلف ايرانشناسي نيز ارامنه چهره هاي بزرگ و نامداري به جهان مطالعات ايراني عرضه كرده اند كه از آن ميان، شايد هراچيا آچاريان (Hrachia Adjarian) را بتوان پرآوازه ترين ايرانشناس ارمني خواند. هم او كه با كار سترگ خود «فرهنگ ريشه شناختي زبان ارمني»، به كشف و معرفي  1400 واژه پهلوي و ايران باستان در زبان ارمني توفيق يافت.
امروزه نيز چهره هاي شاخصي از ارامنه چه در ارمنستان و چه در ايالات متحده آمريكا و اروپا به مطالعات ايرانشناسي اشتغال دارند و آثار ارزشمندي راپديد مي آورند كه تفصيل نام و خدمات علمي و فرهنگي آنان مجالي ديگر مي طلبد.
 
شركت وسخنراني در همايش 25 سالگي روابط ايران وارمنستان
روز پنجشنبه 29 بهمن برنامه همايش 25 سالگي روابط ايران و ارمنستان در دانشگاه دولتي ايروان برگزار شد، به عنوان ميهمان مدعو در اين برنامه كه به همت سفارت كشورمان و رايزني فرهنگي و نيز دانشگاه دولتي ايروان برگزار شد، شركت كردم. 



سخنرانان مقالاتی را با عناوین ذیل در حضور شرکت کنندگان ارائه نمودند: 
 
- دکتر امیراحمدیان: «چشم انداز روابط ارمنی - ایرانی»
- ولی کوزه گر کالجی: «ایران و ارمنستان: از پیوندهای تاریخی تا الزامات راهبردی»
- دکتر محمود جنیدی جعفری: «شخصیت سیاسی و شخصی امام خمینی(ره) از دید متفکران اسلامی و مسیحی»
- دکتر وارتان واسکانیان: «ارمنستان- ایران، از تاریخ به سوی آینده»
- پروفسور واهان بایبوردیان: «ارمنستان وایران – ربع قرن همکاری»
- دکتر آنوش استامبولتسیان: «اساس سیاسی، تاریخی و مذهبی در دیدگاه ولایت فقیه امام خمینی(ره)»
- دکتر واهرام پتروسیان: «کردستان عراق و روابط ترک-کرد در راستای توسعه منطقه ای»
- دکتر گوهر اسکندریان: «افق های جدید در روابط ارمنستان- ایران در راستای روابط اقتصادی»
- دکتررودیک یارالیان: «لغو تحریم های اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران و چشم انداز پیشرفت روابط ارمنی- ایرانی»
- دکترآرام مانوکیان: «نقش ایران و اهمیت آن در مسئله تامین امنیت منطقه خاورمیانه»
- دکترهایک ناظریان: «تشریح سیاست و جامعه ایران در رسانه های الکترونیکی آمریکایی درسال­های 2002-2001»
 
ابتدا آقاي دكتر آرام سيمونيان رئيس دانشگاه كه عضو آكادمي ملي علوم اين كشور نيز هست به سخنراني پرداخت و به ضرورت تداوم و تعميق روابط دو كشور تاكيد كرد و قدردان بود كه جمهوري اسلامي ايران دومين كشوري است كه استقلال مردم ارمنستان را به رسميت شناخته است. سپس سفير كشورمان درباره روابط دو جانبه و تاريخچه آغاز اين روابط و شرايطي كه بايد در آينده مد نظر دو كشور قرار گيرد سخنراني كرد و پس از آن اينجانب سخنان خود را آغاز كردم :
 
حضار محترم، انديشمندان ارجمند.
در ابتدا مایلم خرسندی خوداز برپایی این همایش علمی که خود نشان واضحی از شوق وعلاقمندی دو ملت به توسعه وگسترش مناسبات فرهنگي می باشد ابراز نمایم.

خانم ها و آقایان؛ اجازه مي خواهم از همه سامان دهندگان اين همايش صميمانه سپاسگزاري كنم. همانطور كه مي دانيم مردم شناسان، حماسه ها و اساطير را آيينه ناگفته هاي تاريخ ملت ها مي خوانند كه عميق ترين لايه هاي زيرين فرهنگي اقوام و ملل را در خود پرورانده است و کمتر کسی است که پیوندهای  ادبی و تاريخ دو ملت ايراني و ارمني را نادیده انگارد وبر اين عناصر مشترك صحه نگذارد.

اگر شما با حماسه جاودانه داويد ساسونتسي خود، تمام آمال و آرزوها را در سيماي پهلوان اسطوره اي خود متجلي مي بينند، ما نيز در حماسه شكوهمند شاهنامه و پهلوان اسطوره اي خود رستم، دنياي مطلوب سرشار از مردانگي و صفا و راستي را مي بينيم و شما اهل انديشه و ادب و دانش به خوبي بر مشتركات و همانندي هاي اين دو حماسه بزرگ ملي مردمان ما واقفيد. ...

ادامه مطلب (متن کامل گزارش/Pdf)


 
کد مطلب: 976