سیاست خارجی
سیاست های امنیتی و نظامی
جامعه و سیاست
اقتصاد و انرژی
سازمان های منطقه ای
تاریخ
فرهنگ و هنر


نسخه قابل چاپ

نسخه وب

داخلی » گزارش » سیاست خارجی

نشست والدای با محوریت خاورمیانه در مسکو برگزار شد

بررسی نهمین همایش خاورمیانه والدای (بهمن 1398)

۵ اسفند ۱۳۹۸ ساعت ۹:۳۵

نهمین همایش خاورمیانه‌ای باشگاه والدای روز دو‌شنبه 17 فوریه در مسکو آغاز بکار کرد. این همایش طی دو روز 17 و 18 فوریه برگزار شد. در روز 17 فوریه 4 جلسه برگزار شد. بحث‌های امسال به موضوع "خاورمیانه در عصر تحولات: به سوی معماری ثبات نو" اختصاص داشت. دو صاحبنظر برجسته روسيه – مدیر انستیتوی شرق شناسی و رئیس مرکز مطالعات عربی و اسلامی این انستیتو – گزارشی تحت این عنوان در سایت باشگاه منتشر کرده‌اند. در این همایش 50 شخصیت دولتی و صاحبنظر از 20 کشور شرکت می‌کنند.

در این گزارش به بررسی همه جانبه این نشست می پردازیم.

فهرست شخصیت‌های شرکت کننده در همایش خاورمیانه‌ای باشگاه مباحثه والدای:

مقامات شرکت کننده در نهمین همایش خاورمیانه‌ای والدای

آقای مهدی سنایی مشاور ارشد وزیر امور خارجه ایران

انور عبدالهادی ، مدیر امور سیاسی سازمان آزادی بخش فلسطین

امل ابوزید ، مشاور رئیس جمهور لبنان، نماینده اسبق پارلمان لبنان

احمد مجدالانی ، وزیر توسعه اجتماعی فلسطین

ایگور مورگولوف (Igor Morgulov) معاون وزیر امور خارجه روسیه

عمرو موسی دبیرکل اسبق اتحادیه کشورهای عربی

ماریا خودینسکایا - گولنیشچوا (Maria Khodynskaya-Golenishcheva) مشاور ارشد گروه برنامه ریزی سیاست خارجی وزارت امور خارجه روسیه

 

صاحبنظران روسی شرکت کننده در همایش

آندری بیستریتسکی (Andrei Bistritski)، رئیس هیئت مدیره ، صندوق توسعه و پشتیبانی باشگاه مباحثه والدای

ایرینا زویاگلسکایا (Irina Zvyagelskaya) رئیس مرکز مطالعات خاورمیانه انستیتوی اقتصاد جهانی و روابط بین‌المللی فرهنگستان علوم روسيه

آندری کورتونوف (Andrei Kortunov) مدیر کل شورای روابط بین‌الملل روسيه

واسیلی کوزنتسوف (Vasili Kuznetsov)، رئیس مرکز مطالعات عربی و اسلامی انستیتوی شرق شناسی فرهنگستان علوم روسيه

فیودور لوکیانوف (Fyodor Lukyanov) مدیر علمی بنیاد توسعه و پشتیبانی باشگاه مباحثه والدای

ویتالی ناومکین (Vitali Naumkin) آکادمیسین فرهنگستان علوم روسيه، مدیر علمی انستیتوی شرق شناسی فرهنگستان علوم روسيه

ایوان تیموفه‌یف (Ivan Timofeyev) مدیر برنامه شورای روابط بین‌الملل روسيه

 

صاحبنظران خارحی شرکت کننده در نهمین همایش خاورمیانه‌ای والدای

مصطفی آیدین ​​رئیس شورای امور خارجه ترکیه

علی الاحمد سیاستمدار و شخصیت اجتماعی سوریه

ابتسام الکتابی رئیس مرکز سیاسی امارات

هرایر بالیان مدیر برنامه حل و فصل اختلافات در مرکز کارتر

گالیپ دالای مدیر بنیاد الشرق ، پژوهشگر انستیتوی امور بین المللی و امنیتی آلمان (SWP)

یحیی زبیر استاد ارشد روابط بین المللی، سرپرست بخش ژئوپلیتیک مدرسه تجاری KEDGE ، پژوهشگر دعوت شده مرکز بروکینگ دوحه (Brooking Doha Center)

محمد احسان استاد ارشد کالج نظامی جنب کالج سلطنتی لندن

دانیل لوی (Daniel Levy,) رئیس پروژه ایالات متحده و خاورمیانه (US/ Middle East Project)

تسوی ماگن (Zvi Magen) ، پژوهشگر ارشد انستیتوی مطالعات امنیت ملی (INSS) در دانشگاه تل آویو

عمر محمد ، بنیانگذار وبلاگ خبری چشم موصل (Mosul Eye)

نیر روزن ، مشاور ویژه امور سوریه و عراق در مرکز گفتگوی انساندوستانه

رندا اسلیم (Randa SLIM) پژوهشگر ارشد، مدیر برنامه حل اختلافات و دیپلماسی عمومی انستیتوی خاورمیانه واشنگتن

جوست هیلترمن (Joost Hiltermann) مدیر برنامه ، گروه بحران بین المللی خاورمیانه و شمال آفریقا

دوروته اشمیت (Dorothée Schmid) پژوهشگر ارشد رئیس برنامه مطالعات ترکیه و خاورمیانه در انستیتوی روابط بین الملل فرانسه (Ifri)

محمد الجرح ، بنیانگذار و مدیر مرکز تحقیقی مشاورتی چشم انداز لیبی (Libya Outlook)

 

گزارش جلسات اولین روز همایش

برای درک اهمیت این همایش در روسيه کافی است گفته شود وزیر امور خارجه روسيه پیام خوشآمدی به مهمانان آن فرستاد و ایگور مورگولوف، معاون لاوروف در فعالیت همایش شرکت می‌کند. در پیام خوشآمد سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه به مهمانان همایش خاورمیانه باشگاه والدای گفته شده است:

مساعی عقلی صاحبنظران شرکت کننده در همایش بطور کامل مورد نیاز است. بسیاری از کشورهای خاورمیانه از مرحله آزمون‌های جدی عبور می‌کنند که نتیجه تلاش برای تحمیل، از جمله از راه قهرآمیز، ارزش‌ها و مدل‌های توسعه بیگانه به ملت‌های آنها می‌باشد. امروز بطور ساختگی تشنج در حوزه خلیج فارس تشدید مي‌شود. انتشار بخش سیاسی به اصطلاح "معامله قرن" در آخر ژانویه هم عامل بی‌ثبات کننده جدی می‌باشد.

بطور پیگیر باور داریم تأمین صلح و ثبات در تمام خاورمیانه فقط با اتکا بر حقوق بین‌المللی و رعایت حق حاکمیت، استقلال و تمامیت ارضی کشورهای آن میسر مي‌شود. حفظ کشور سوریه، نیل به موفقیت‌های وزین در مبارزه با تروریسم، راه انداختن روند سیاسی داخلی سوریه بر همین اساس میسر شد.

روشن است که بهترین راه برای جلوگیری از تشدید تشنج فعالیت پیشگیر و جلوگیری از بروز درگیری‌های جدید است. روسيه در این رابطه از تشکیل مکانیزم جامع امنیت جمعی و همکاری در منطقه حمایت می‌کند. پیشنهادهای ما در نظریه مربوطه درج شده است.

امیدوارم ملاقات شما در پیش بردن دستور کار سازنده در فضای خاورمیانه و شمال آفریقا کمک کند.

ایگور مورگولوف معاون وزیر خارجه روسیه در بخش افتتاحیه نهمین همایش خاورمیانه‌ای باشگاه والدای اعلام نمود اوضاع خاورمیانه و شمال آفریقا انفجار آمیز است. ما می‌بینیم که نه تنها کشورهای منطقه بلکه فی‌الواقع تمام دنیا ناچار هستند با عواقب فجیع "مهندسی ژئوپلتیک" غرب سروکار داشته باشند. وی گفت ترویج عقاید رادیکال، جریان تروریست‌ها و شبه‌نظامیان خارجی، رشد تعداد آوارگان داخلی و خارجی، گردش غیرقانونی اسلحه و قاچاق انسان از این عواقب است.

خبرنگاران فقط به یکی از جلسات اولین روز همایش راه داده شدند. طی روز 17 فوریه چهار جلسه برگزار شد. گزارش کوتاه از جریان این جلسات در سایت باشگاه مباحثه والدای تحت عنوان "خاورمیانه: وقتی بی‌ثباتی امری معمولی مي‌شود" منتشر شده است.

نویسندگان گزارش خاطر نشان می‌کنند هر همایش از نه همایش خاورمیانه‌ای باشگاه والدای در شرایط بی‌ثباتی در منطقه برگزار مي‌شود. درگیری‌های قدیمی به آتش زیر خاکستر شباهت دارند، و سرچشمه‌های جدید تشنج در منطقه بروز می‌کند. امروز ارتش‌های سوریه و ترکیه مشغول مبادله ضربات در ادلب هستند، ایران و ایالات متحده در لبه جنگ قرار گرفتند، ولی برغم همه انتظارات، کار با تشنج زدایی به پایان رسید، دونالد ترامپ "معامله قرن" را به فلسطینیان پیشنهاد می‌کند، و با لحن بدون برو برگشت خود ناظران کهنه کار را حیران می‌کند.

دخالت خارجی، از امور کلیدی اولین روز کار همایش بود. چنانچه از متن پیام لاوروف و سخنان مورگولوف میتوان دید، از دیدگاه مسکو، غرب مسئول شماره یک این دخالت و سیاست گذاری‌های نادرست می‌باشد که عواقب آن گریبانگیر نه تنها کشورهای منطقه بلکه سراسر جهان شده است.

خبرگزاري ريا نووستي در گزارش کوتاه "مشاور وزیر خارجه ایران دلیل مشکلات خاورمیانه را بیان کرد" به سخنان آقای مهدی سنایی مشاور ارشد وزیر خارجه و سفیر اسبق ایران در روسيه در همایش اشاره می‌کند که در این رابطه گفت: "معتقدم مشکلات و چالش‌های اصلی منطقه ما نتیجه آن است که به دولت‌های قانونی منطقه حمله مي‌شود. آنها باید محترم شمرده شوند، باید دولت‌های قانونی، نهادهای قانونی کشورها محترم باشند... فکر می‌کنم همه حضار امروز درک می‌کنند که دخالت ایالات متحده در امور کشورهای منطقه ما هیچ نتیجه‌ای نداده است. بنظر من روشن است که مشکلات امروز که شاهد آنها هستیم از بسیاری لحاظ نتیجه دخالت آمریکا و دیگر کشورهای غربی در منطقه است".

به گفته وی، این نوع دخالت به حل مسائل موجود کمک نمی‌کند. آقای سنایی افزود برای حل مسائل باید اساس همکاری و گفتگوی کشورهای منطقه ایجاد شود.

چنانچه وی خاطر نشان نمود، ایران بلندپروازی در منطقه ندارد، و در کشورهایی که ایران در آنها حضور دارد، دولت قانونی از آن درخواست کرده است.

چنانچه در گزارش خود باشگاه گفته مي‌شود دخالت به حدی رسیده که مي‌شود از حاکمیت محدود برخی کشورهای خاورمیانه سخن راند. ویتالی ناومکین مدیر علمی انستیتوی شرق شناسی در گزارش خود گفت "دیگ خاورمیانه به علت سطح بالای دخالت خارجی می‌جوشد". وی پیشنهاد کرد دخالت ناخواسته و حضور نیروهای خارجی با گرفتن مجوز شورای امنیت سازمان ملل و دولت‌های قانونی کشورها محدود شود. الاحمد سیاستمدار سوری هم به ضرورت کاهش فشار خارجی اشاره کرد.

مرز باریک بین میانجی گری و دخالت خارجی در دومین جلسه 17 فوریه به نام "درگیری‌ها و میانجی‌ها" بررسی شد. ایالات متحده طی دهها سال بازیکن خارجی برتر در خاورمیانه بود، سیاست آن هیچ درگیری‌ای را حل نکرد، اما آزمایش مرسوم به "هرج و مرج کنترل شونده" با نارضایتی فراگیر مواجه شد. همزمان کاهش توجه آمریکا به منطقه در مرحله کنونی، باعث نگرانی خیلی‌ها مي‌شود. نه تنها اسرائیل (تنها کشور علناً حمایت کننده از حضور آمریکا)، بلکه کشورهای عرب بیم دارند این روند به تقویت موضع ایران منتهی شود. این نگرانی‌ها طبق معمول از طرف کشورهای عرب بیان شد، همکاران ایرانی به همین شکل معمول اتهام مربوط به ادعای هژمونی منطقه‌ای را رد کردند.

در عین حال، همراه با کاهش توجه اقتصادی آمریکا به منطقه به دنبال خودکفایی در حوزه انرژی، نفوذ سیاسی و نظامی آن باقی مانده است. اخیراً دولت ترامپ ابتکار حل درگیری فلسطین و اسرائیل را به میان آورده و برداشت خارق العاده خود از میانجی شدن – با جانبداری از یک طرف – را به نمایش گذاشت. برغم برداشت منفی از ابتکار، این طرح باعث شد دوباره به مسئله فلسطین توجه شود.

طی سال‌های گذشته نقش روسيه در امور خاورمیانه بطور محسوس تقویت شده است. چنانچه یکی از صاحبنظران عرب گفت، روسيه تنها قدرت بزرگ بود که از بحران‌های گذشته درس گرفت. در حال حاضر هیچ کدام از کشورهای منطقه از حضور آن برداشت منفی ندارد، و این را – در مقایسه با دیگر بازیکنان – میتوان دستآورد محسوس تلقی کرد. اما کشورهای اروپایی، چنانچه یکی از حضار گفت، بیش از همه از میانجی شدن حرف می‌زنند، در حالی که کمترین امکان را برای نفوذ گذاشتن بر منطقه دارند.

سومین جلسه اولین روز فعالیت همایش به نام "اعراب و گروه سه‌گانه غیر عربی" به نقش ایران، ترکیه و اسرائیل در امور خاورمیانه و شمال آفریقا اختصاص داشت. دوباره مسئله محدودیت‌ حق حاکمیت کشورهای عرب مطرح شد. یکی از صاحبنظران در اظهار نظری زیبا گفت "آنها (کشورهای عرب) از فاعلین سیاست منطقه‌ای به متن آن تبدیل مي‌شوند". رویارویی ایران و آمریکا آخرین نمونه این واقعیت است که عراق بیش از همه از آن لطمه دید.

سخنگویان در این مورد وحدت نظر داشتند که شکاف برداشتن جوامع عرب باعث تقویت بازیکنان غیر عرب مي‌شود. ولی آیا این امر به معنی رشد سطح امنیت در منطقه بطور اعم می‌باشد؟ پاسخ به این سئوال منفی است. برای مثال، ترکیه می‌خواهد به خودگردانی استراتژیک نایل شود، ولی به آسیب پذیری استراتژیک نایل شده، به درگیری‌های خارج از خاک خود کشیده مي‌شود. اسرائیل دستور کار محدودی دارد که متوجه امنیت خود آن می‌باشد، ایران اساساً سیاست دفاعی پیاده کرده ولی همزمان باعث شکاکیت همسایگان در مورد تمایل به سلطه در منطقه مي‌شود.

بررسی مسئله دخالت بیگانگان طی چهارمین نشست به نام "خلیج: جنگ و صلح" ادامه یافت. اساساً از رویارویی ایران و آمریکا و اثر آن بر امور منطقه سخن رفت. حضار بار دیگر قانع شدند که "خروج" آمریکا از خاورمیانه مفهوم نسبی است. یکی از سحنگویان به این اشاره کرد که سیاست دولت ترامپ ماهیت عقیدتی داشته و متوجه رویارویی با ایران و پیروی از اصل "از لج اوباما" می‌باشد. ضمناً، برغم سخن پردازی در خصوص انزوا گرایی ترامپ و عدم تمایل رأی دهندگان به جنگ‌های گرانبها در خارج، 25 هزار نظامی به نیروهای آمریکایی در منطقه افزوده شدند.

صاحبنظر گفت: "آمریکا از خلیج نمی‌رود". و حتی اگر بخواهد، "دوباره به منطقه کشیده مي‌شود". و مسئله تنها به امور داخلی منطقه محدود نمی‌شود. بازداشتن چینی یکی از معدود امور مورد تفاهم در آمریکا است. ممکن است آمریکا دیگر به نفت خاورمیانه نیاز نداشته باشد، ولی چین به آن نیاز دارد و در این رابطه، برای داشتن اهرم اثر گذاشتن بر چین، آمریکا حضور خود در منطقه را حفظ می‌کند.

در روز آغاز همایش والدای گزارش دو شرق شناس طراز اول روسيه تحت عنوان "خاورمیانه: به سوی معماری ثبات نو؟" منتشر شد. نویسندگان خاطر نشان می‌کنند خاورمیانه در سال 2019 از نقطه نظر وقایع غیرمترقبه رکورد شکست. اتفاقی نیست که طراح نظریه "قوهای سیاه" (وقایع پیشبینی نشده که می‌توانند باعث تغییر شدید اوضاع شوند) یک فرد خارج شده از خاورمیانه بود. ولی امکان دارد ناگهانی بودن وقایع خاورمیانه نتیجه کمبود دوراندیشی تحلیل‌گران نبوده، بلکه از خواص بنیادی زندگی اجتماعی باشد؟ مخلوط شگفت انگیز وقایع دارای سبب و بدون سبب در خاورمیانه به ترکیب عجیب دگرگونی و عدم دگرگونی واقعیت سیاسی منطقه منتهی مي‌شود. اینجا همیشه امری در جریان بوده و همزمان هرگز تغییری رخ نمی‌دهد. "قوهای سیاه"، پدیده‌های قادر به تغییر ناگهانی اوضاع در مایع غلیظ اوضاع سیاسی روزمره گیر می‌کنند. و این روزمرگی با جهش‌ها و پیشرفت‌های پرخروش در هم می‌پیچد. توسعه به هرج و مرج کشیده، اما هرج و مرج به ثبات نو تبدیل مي‌شود.

بنظر این روند امور باعث مي‌شود پیشبینی سیاسی بی‌معنی شود. ولی اگر با رویکردها و اصول طراحی شده در گذشته مجهز شویم، اگر از خرده گیری مربوط به شمارش احتمال تحقق این یا آن پیشبینی منصرف شویم، توجه به سناریوهای پیشبینی کننده آینده معنای جدیدی کسب می‌کند. این سناریوها اجازه می‌دهند چارچوب امور ممکن محدود شود. ولی فراموش نشود که واقعیت می‌تواند عقربه امور احتمالی را 180 درجه گردش دهد.

مشاور رئیس‌جمهور لبنان در نشست همایش خاورمیانه‌ای والدای گفت روسيه امروز تنها کشور قادر به مذاکره با همه کشورهای خلیج و پذیرایی از نمایندگان آنها است. آنها باید این واقعیت را در نظر گرفته و از کار با روسيه منتفع شوند تا بتوان طرح ایجاد سازمان امنیت و همکاری خلیج فارس را به مرحله اجرا گذاشت. در سایت باشگاه چکیده گزارش وی در حمایت از پیشنهاد روسيه برای تأسیس سازمان امنیت و همکاری خاورمیانه تحت عنوان "خلیج عربی – فارسی به عنوان منطقه شکوفایی و صلح"درج شده است.

بنظر مشاور رئیس‌جمهور لبنان روسيه امروز تنها کشور قادر به مذاکره با همه کشورهای خلیج و پذیرایی از نمایندگان آنها است. آنها باید این واقعیت را در نظر گرفته و از کار با روسيه منتفع شوند، تا بتوان طرح ایجاد سازمان امنیت و همکاری خلیج فارس را به مرحله اجرا گذاشت.

وی به چند واقعیت مهم در این رابطه اشاره کرد. کشورهای مجاور خلیج فارس کمتر از 5% جمعیت جهان و 1% خشکی را تصرف می‌کنند ولی 60% ذخایر نفت و 40% ذخایر گاز جهان در آن متمرکز شده است. 30% نفت و 12% گاز جهان در این منطقه استخراج مي‌شود. و در این منطقه طی کمتر از ربع قرن 3 جنگ رخ داد که بعد بزرگتر از جنگ دوجانبه یا منطقه‌ای داشتند. جنگ‌ها نتیجه اثر منفی اموری مانند مسائل مرزی، مسائل راه‌های تجاری و مسائل ذخایر است. از جمله تقریباً تمام منطقه دستخوش اختلافات مرزی می‌باشد. و همه آنها با وجود منابع طبیعی ارتباط دارد.

برای رها کردن منطقه از "نفرین منابع" و جنگ، و نیل به شکوفایی آن، باید روابط منطقه‌ای و خارج از منطقه‌ای بر اساس توزیع عادلانه حقوق و امنیت کشورها و ملت‌ها برقرار شود. با توجه به دهها و حتی صدها سال جنگ‌، تحقق این امور کار مشکلی خواهد بود. هر هدف کلان به ساختار مدیریت نهادی نیاز دارد. و در این ساختار، میانجی فعالی باید باشد. در این رابطه طرح پیشنهادی روسيه (نظریه امنیت خاورمیانه) برای منطقه به یاد می‌آید. و روسيه تنها کشور قادر به ایفای این نقش می‌باشد. بنظر وی عنوان منطقه بهترین نشانه بحران آن است. این خلیج فارس است یا خلیج عرب؟ بگذار همکاری از عنوان آغاز شود. خلیج عربی – فارسی. خلیج عربی – فارسی رفاه ملت‌های خود، مناطق مجاور و جهان را تأمین می‌کند.

احمد مجدالانی دبیر کل جبهه آزادیبخش فلسطین و وزیر دولت فلسطین اعلام نمود موضع اسرائیل گرای آمریکا فقط باعث شدت یافتن احوال افراط گرا مي‌شود. اگر اسرائیل طبق "معامله قرن" برای تصرف دشت اردن اقدام کند، در فلسطین انتفاضه جدید آغاز مي‌شود. نه تنها فلسطین بلکه بسیاری از کشورهای عرب منطقه با معامله مخالفت می‌کنند. از جمله ابوزید هم از مخالفت لبنان با معامله سخن راند.

گزارش جلسات دومین روز همایش

طی دومین روز نهمین همایش خاورمیانه‌ای باشگاه والدای دو جلسه برگزار شد که به موج جدید اعتراض در کشورهای خاورمیانه و سناریوهای آینده اختصاص داشت. علت حفظ احوال اعتراض آمیز حل نشدن مشکلاتی است که جوامع منطقه با آنها مواجه می‌شوند. مهم‌ترین آنها فساد فراگیر می‌باشد که برغم تغییر حکومت حفظ مي‌شود، و بیکاری، بطور اخص بین جوانان. در این شرایط، حتی برغم تجربه فجیع بی‌ثباتی طولانی و جنگ‌های داخلی به دنبال جنبش بهار عربی، اعتراض ادامه خواهد یافت. سطح بالای درگیری یکی از مشخصات تعیین کننده آینده منطقه است.

مصطفی آیدین رئیس شورای امور بين‌المللي ترکیه می‌گوید خاورمیانه منطقه‌ای است که هر پیشبینی منفی در آن تحقق می‌یابد.

در آینده مشکلاتی مانند کمبود منابع طبیعی، در وهله اول کمبود آب، رشد بدون کنترل جمعیت، رشد درصد جوانان در جمعیت، قطبی شدن و شکاف برداشتن جامعه، انحطاط محیط زیست، عدم آمادگی کشورهای نفتی برای کاهش تقاضای مواد هیدروکربنی به میان خواهد آمد. یکی از عواقب بهار عربی این بود که امروز وجود نهادهای دولتی به عنوان یک موهبت ارزیابی مي‌شود، ولی خطر دیگر – خطر اقتدارگرایی – نباید از قلم انداخته شود. هرچند حتی غرب قبول می‌کند: رژیم‌های خاورمیانه که به عنوان اقتدارگرا معرفی می‌شوند درجه بالای قابلیت هماهنگی و توان ادامه بقای خود را به نمایش گذاشتند. عربستان سعودی که راه اصلاحات را آغاز می‌کند و ایران که مقامات آن راه کنار آمدن با جامعه مدنی را یاد گرفتند، از نمونه‌های آنها هستند. سطح بالای دخالت خارجی در امور منطقه به اینها افزوده مي‌شود.

غالب شدن یک سناریو به توانایی بازیکنان خارجی برای توافق با یکدیگر بستگی خواهد داشت. فعلاً ایران، روسیه و ترکیه در این مسیر نسبتاً موفق بودند.



اظهار نظر صاحبنظران در خارج از جلسات همایش

علاوه بر جلسات باشگاه، خبرنگاران در راهروهای همایش با صاحبنظران و مقامات شرکت کننده در آن گفتگو داشتند. از جمله یکی از صحبت‌ها با آقای سنایی وی تحت عنوان "ایران از مکانیزم امنیت جمعی پیشنهادی روسيه حمایت کرد" منتشر شد. آقای سنایی در گفتگو با خبرنگاران در راهروهای همایش خاورمیانه‌ای والدای اعلام نمود: "ایران معتقد است مسائل موجود در منطقه تا حدودی در نتیجه حضور نیروهای کشورهای خارج از منطقه بروز کرده است. به همین دلیل از رویکردهایی حمایت می‌کند که معتقدند امنیت منطقه باید از راه همکاری منطقه‌ای حاصل شود. این رویکردی است که نتیجه مثبت می‌دهد و به همین دلیل این رویکرد البته از حمایت برخوردار مي‌شود".

احمد مجدالانی ، وزیر توسعه اجتماعی فلسطین در مصاحبه با پرتال خبری news.ru گفت فلسطین آماده است با میانجی گری گروه چهارگانه میانجیگران بین‌المللی موافقت کند که ایالات متحده هم یکی از آنها است. خواسته فلسطین این است که آمریکا تنها طرف فعال در روند حل درگیری فلسطین و اسرائیل نباشد. وی همچنین گفت طرف فلسطینی آماده است بطور دوجانبه با اسرائیل مذاکره کند. این مذاکره می‌تواند طی دیدار سران فلسطین و اسرائیل از روسيه در 9 ماه می سالجاری در مراسم هفتاد و پنجمین سالگرد پیروزی در جنگ دوم جهانی برگزار شود. وی همچنین مذاکره با آمریکا را در حال حاضر منتفی دانست.

وزیر خارجه لیبی که عصر 17 فوریه به مسکو وارد شده بود، در گفتگو با با دانشمندان شرق شناس در حاشیه نهمین همایش خاورمیانه‌ای باشگاه والدای گفت لیبی خواهان جنگ نیست، ولی اگر جنگ به آن تحمیل شود، می‌جنگد. وی اعلام نمود "امیدواریم تجاوز ترکیه به زودی به پایان رسیده و پایتخت آزاد شود". وی مذاکرات برلین را قدم مثبت نامیده و گفت مذاکرات بعدی می‌تواند در مسکو برگزار شود.

ویتالی ناومکین صاحبنظر برجسته روسيه در حاشیه نهمین همایش خاورمیانه‌ای باشگاه والدای گفت قدرت‌های منطقه‌ای و بين‌المللي از ادلب به عنوان یک برگه‌ استفاده می‌کنند. ادلب روابط روسيه و ترکیه را بطور محسوس بغرنج می‌کند، ولی نباید در مورد میزان وخامت این روابط اغراق گفت. جنبه مثبت روابط برتری دارد. کافی است به وجود پروژه‌های کلان بین دو کشور و دیدار 7 میلیون گردشگر روس از ترکیه اشاره شود. البته آمریکا می‌خواهد به ترکیه کمک کند ولی، بنظر ناومکین، اردوغان به قبول پیشنهاد کمک آن علاقه‌مند نیست. اردوغان اعلام نمود ترکیه خواهان رویارویی با روسيه نیست. استفاده از تمایل آمریکا برای دخالت در ادلب به منظور اعمال فشار بر مسکو دورنما ندارد. و اردوغان این را می‌فهمد.

ناومکین در مورد اتهام اردوغان در خصوص حمایت روسيه از حفتر می‌گوید: روسيه با همه طرفین درگیر در تماس بوده و آماده است برای برقراری صلح در لیبی بین آنها میانجی شود. روسيه از یک طرف علیه طرف دیگر حمایت نمی‌کند.

وی در خصوص "معامله قرن" می‌گوید: چطور مي‌شود مسئله فلسطین را در غیابت فلسطین حل کرد؟ ترتیب دادن حل ریشه‌دارترین مسئله منطقه به شکل یکجانبه ممکن نیست. واکنش بخش اعظم جامعه جهانی به این طرح گویا است.

فیودور لوکیانوف، صاحبنظر برجسته دیگر روسيه در مقاله‌ای سعی بر توجیه نقش جاری روسيه در خاورمیانه داشته است. رئیس علمی باشگاه مباحثه والدای می‌گوید معمولاً هر جنگی دیر یا زود با ضرورت کنار آمدن به پایان می‌رسد، و اینجا میانجی‌ها وارد صحنه می‌شوند. ولی نقشه کلاسیک میانجیگری این روزها مؤثر واقع نمی‌شود. نمونه اتحادیه اروپا که همیشه از لحاظ "نیروی ملایم" خود شهرت داشت و امروز هیچ نفوذی بر اوضاع خاورمیانه ندارد، گویا می‌باشد. نقشه دیگری هم هست که در مورد بوسنی بکار گرفته شد – وقتی یک قدرت نیرومند طرفین را پشت میز نشانده و حل مسئله را به آنها تحمیل می‌کند – هم دیگر کار نمی‌کند. تجربه خاورمیانه نشان می‌دهد امروز تحمیل امری به کسی ممکن نیست. امروز فقط کشوری می‌تواند اعمال نفوذ کند که خودش در امور دست داشته، منافع خود را به صراحت بیان کرده و آنها را پنهان نمی‌کند، و همزمان آمادگی خود برای قبول منافع دیگران را نشان می‌دهد. توان دیپلماتیک و نظامی ضرورت دارد. توان نظامی باعث مي‌شود موضع این طرف قانع کننده باشد. همزمان باید برای راه حل‌های انعطاف پذیر آماده بود. هدف نیروی نظامی نه تحمیل امری بلکه نمایش بی ثمر بودن تمایل به حل نظامی مشکلات می‌باشد. خلاصه امروز نه میانجی، بلکه طرف دست اندر کار در اوضاع مورد نیاز است.




منبع گزارش: تارنمای باشگاه مباحثه ای والدای