سیاست خارجی
سیاست های امنیتی و نظامی
جامعه و سیاست
اقتصاد و انرژی
سازمان های منطقه ای
تاریخ
فرهنگ و هنر


نسخه قابل چاپ

نسخه وب

داخلی » گزارش » سیاست خارجی

گزارش ایراس

معرفی کتاب «روسیه و غرب‌انگاری»، اثر جدید موسسه مطالعات ایراس

۱۱ آبان ۱۳۹۷ ساعت ۲۲:۵۳

کتاب روسیه و غرب‌انگاری تألیف دکتر ژند شکیبی دانش آموخته مطالعات روسیه در مدرسه اقتصاد و علوم سیاسی لندن (LSE) و استاد دانشگاه ایالتی نیویورک تلاشی ارزشمند و عالمانه برای تبارشناسی دقیق گفتمان غرب‌انگاری در تاریخ روسیه است که از سوی موسسه مطالعات ایراس در پاییز 97 به چاپ رسیده است.



مسئله شرق و غرب و موقعیت روسیه در این دوگانه نظری ظاهراً آن‌گونه که بردیایف فیلسوف شناخته شده روسی بر آن تأکید می‌کند مسئله‌ای پایان‌ناپذیر در تاریخ روسیه و سرچشمه تنش‌های فرهنگی و سیاسی و به تبع آن بی‌ثباتی و پیش‌بینی‌ناپذیری سیاسی این کشور چه در سطح داخلی و چه در سطح بین‌المللی است. قرار گرفتن روسیه در حاشیه اروپا و پیروی از مذهب ارتدوکس، سبب شده است تصورات متفاوت از غرب، از گذشته تا به حال نقشی محوری در نگاه این کشور به هویت و جایگاهش در تمدن جهانی داشته باشد. مردم و رهبران روسیه طی چند قرن گذشته دائماً با این پرسش هویتی که نسبت آنها با غرب فرهنگی و سیاسی چیست دست و پنجه نرم کرده‌اند و در واقع پاسخ به این پرسش - و یا به طور دقیق‌تر پاسخ‌های متفاوتی که تاکنون به این پرسش در تاریخ روسیه داده شده است- توضیح دهنده بسیاری از فراز و نشیب‌ها در سیاست داخلی و خارجی روسیه است.

 

کتاب روسیه و غرب‌انگاری تألیف دکتر ژند شکیبی دانش آموخته مطالعات روسیه در مدرسه اقتصاد و علوم سیاسی لندن (LSE) و استاد دانشگاه ایالتی نیویورک تلاشی ارزشمند و عالمانه برای تبارشناسی دقیق گفتمان غرب‌انگاری در تاریخ روسیه است. این کتاب فهم تازه‌ای از سیاست در روسیه را ارائه می‌کند که بدون آن بی‌تردید درک بسیار از تحولات امکان‌پذیر نیست. به صراحت می‌توان مدعی شد که این کتاب که به همت مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) منتشر شده است، بهترین و عالمانه‌ترین کتاب در زمینه روابط روسیه‌ و غرب است که تاکنون برای خواننده فارسی‌زبان نگاشته شده است.

 

مفهوم غرب‌انگاری (Occidentalism) در این کتاب هرچند از مفهوم یا گفتمان «شرق‌انگاری» (Orientalism) ادوارد سعید چندان دور نیست اما الزاماً مفهومی مشتق یا موازی آن هم نیست. در واقع، بر خلاف گفتمان شرق‌انگاری ادوارد سعید که نگاه ذات‌گرایانه منفی غرب نسبت به شرق را متبلور می‌کند، در این کتاب مفهوم غرب‌انگاری مصادیق وسیع‌تری را شامل می‌شود. به اعتقاد نویسنده غرب‌انگاری روسی هم شامل نگاه ذات‌گرایانه مثبت یا منفی یک دولت نسبت به غرب به عنوان یک ناحیه تمدنی است و هم شامل باورهای شناختی و احساسات رهبران روسیه و سیاست‌های ناظر بر قدرت‌طلبی آنهاست. علاوه بر این، غرب‌انگاری در روسیه ارتباط مستقیمی با مسائل ژئوپلیتیک دارد.

 

از دیدگاه ژند شکیبی غرب‌انگاری دولتی در روسیه دربرگیرنده تولید گفتمان‌های روایی و خیالی از هویت ملی روسی و جایگاه غرب در آنها توسط دولت‌های سلسله رومانوف، شوروی و پساشوروی است. این گفتمان‌ها در متن خود متضمن تلاش‌ رهبران و نخبگان روسی برای پاسخ‌گویی یا بازتولید و تقلید از قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیک غرب هستند.

 

امپراتوری رومانوف‌ها برای پاسخگویی سیاسی و ایدئولوژیکی به «چالش غرب» تلاش کرد