گزارش رویداد ایراس

کنفرانس مشترک موسسه ایراس و بنیاد گورچاکوف در مسکو

تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۳۹
Share/Save/Bookmark
 
موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) و بنیاد دیپلماسی عمومی الکساندر گورچاکوف برگزار می نمایند: کنفرانس «جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه؛ همکاری‌های فرهنگی، انسانی و اجتماعی»
 

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) و بنیاد دیپلماسی عمومی الکساندر گورچاکوف برگزار می نمایند:

جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه؛ همکاری‌های فرهنگی، انسانی و اجتماعی
 
زمان برگزاری: سه شنبه، 14 آذر 1396 (ساعت 9 الی 19)

محل برگزاری: شهر مسکو، روسیه

 
سخنرانان افتتاحیه

الکساندر ماریاسُف، سفیر سابق روسیه در ایران

داوود کیانی، مدیر موسسه ایراس

رومان نیکلایویچ، مدیر اجرایی بنیاد گورچاکف

 
پنل 1: همکاری‌های اجتماعی و فرهنگی میان ایران و روسیه

رضا ملکی، رایزن فرهنگی ایران در روسیه

ولادیمیر یورتایِف، استاد تاریخ روابط بین‌الملل دانشگاه دوستی ملل روسیه

فرهاد پالیزدار، معاون امور بین‌الملل بنیاد سعدی

اِراج بایف، رئیس شورای ملل روسیه

بهرام امیراحمدیان، استاد دانشگاه تهران

بِگیجانُویچ بایِف، پژوهشگر مسائل فرهنگی ایران

 
پنل 2: همکاری ایران و روسیه در حوزه دیپلماسی عمومی و رسانه‌های گروهی

محمدعلی وکیلی، مدیرمسئول روزنامه ابتکار

ماریننا بیلینکایا، شرق شناس

آیدا سابالِوا، عضو فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران

 
پنل 3: همکاری در زمینه روس‌شناسی و ایران‌شناسی

احمد پاکتچی، دانشیار دانشگاه امام صادق(ع)

مارینا کامینِوا، دبیر علمی مرکز مطالعات کشورهای خاورمیانه و نزدیک انستیتوی شرق‌شناسی

محسن شجاعی، رئیس دانشکده زبانهای خارجی دانشگاه آزاد واحد تهران شمال

یلِنا گلادکُوا، مدیر گروه زبان‌های هندواروپایی و آفریقایی پژوهشکده دولتی روابط بین‌الملل مسکو

 
پنل 4: همکاری ایران و روسیه در حوزه آموزش

بهروز ابطحی، رایزن سابق علمی سفارت ایران در روسیه

یلنا دونایوا، عضو ارشد مرکز مطالعات کشورهای خاورمیانه و نزدیک انستیتوی شرق شناسی

الهه کریمی ریابی، استادیار دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران

ماریا ماخانیکُوا، دبیر مطبوعاتی بنیاد «روسکی میر»
 
***

کنفرانس «ایران و روسیه؛ همکاری های فرهنگی، انسانی و اجتماعی» با سخنرانی کوتاه آقای رومان نیکلایویچ گریشنین از بنیاد دیپلماسی عمومی گورچاکوف آغاز شد. وی ضمن خوشامد گویی به حاضران، از برگزاری این کنفرانس ابراز خرسندی کردند. ایشان همچنین برگزاری دومین کنفرانس مشترک بنیاد گورچاکف و موسسه ایراس را به فال نیک گرفته و خواستار تدوام این گفتگوها و نشست ها شدند.
 
سپس جتاب آقای دکتر کیانی، رییس موسسه ایراس، با ابراز خوشحالی از برگزاری این کنفرانس به مشکلات ناشی از شناخت با واسطه در میان نخبگان و جامعه ایران و روسیه اشاره کردند و ابراز امیدواری کردند که این کنفرانس سنگ بنای تغییر این وضعیت باشد. اقای دکتر کیانی در بخش دیگری از اظهارات خود منافع سیاسی را در روابط ایران و روسیه بسیار قوی تر از منافع اقتصادی دانستند و گفتند که روابط سیاسی دو کشور در حال حاضر به بلوغ سیاسی رسیده است. به این معنی که دو کشور محدودیت های زکدیگر را درک می کنند و این نشان می دهد که به نطر نمی رسد روابط دو کشور شکننده باشد. با این حال اگر در هم تنیدگی اقتصادی بین دو کشور رخ ندهد تعمیق همکاری های فرهنگی دشوار است. وی همچنین به سه مشابهت سازنده بین دو کشور اشاره داشتند: نخست، مشابهت جعرافیایی به این معنی که روسیه یک کشوری اوراسیایی است و نه صرفا اروپایی یا آسیایی. در واقع، ایران هم اگرچه در آسیا واقع شده اما ابهامات جغرافیایی در تعریف منطفه ای آن وجود دارد؛ دوم، هردو کشور دارای چندگونگی قومی و دینی و فرهنگی هستند؛ و سوم، غربی ها با حصور یک روسیه قوی در اوراسیا و ایران قوی در منطقه خلیج فارس مخالفند.





آقای الکساندر گیورگیویچ ماریاسوف سفیر سابق روسیه در تهران در سخنانی به ذکر این مطلب پرداخت که امروز رد پای ایران در سوریه و یمن و عراق دیده میشود که این مساله به خاطر دفاع از مرزها و کشور ایران بوده است. با این حال تاریخ چهل ساله انقلاب اسلامی ایران نشان می دهد که ایران برخلاف آمریکا هرگز حمله نظامی به هیچ کشوری نداشته است. ما امروز شاهد فشارهای متعدد بر روابط تهران و مسکو از سوی کشورهای غربی و برخی کشورهای منطقه هستیم؛ علیرغم این فشارها روابط سیاسی و تجاری دو کشور گسترش پیدا کرده که دیدارهای متعدد سران دو کشور و همکاری های دوجانبه اقتصادی و همکاری در مبارزه با تروریسم بین المللی و همین طور همکاری های نظامی در سوریه از نتایج مشخص این روابط است، از جمله دیدار اخیر روسای جمهور ایران و روسیه و ترکیه در سوچی از نتایج این گسترش روابط است. وی با اشاره به همکاری های مستمر دو کشور در زمینه مبارزه با مواد مخدر ابراز امیدواری کرد که روابط دو کشور در حوزه پارلمانی تقویت شود.





آقای فرهاد پالیزدار، معاون بنیاد سعدی، در سخنانی به اهمیت توسعه فرهنگی اشاره و جایگاه زبان را در این زمینه مورد تاکید قرار دارند. وی اظهار داشت که بنیاد سعدی در راستای حمایت از آموزش زبان فارسی در خارج از کشور و آماده سازی متون و منابع در خارج از کشور فعالیت داشته است. ایشان به این نکته اشاره کرد که در بحث اموزش زبان آن گونه که اسناد نشان می دهد روس ها جلوتر هستند و حتی در قرن هجدهم سفرای پتر کبیر زبان فارسی را می آموختند. در ایران با تاسیس دانشگاه تهران به طور اکادمیک اموزش زبان روسی آغاز شد. وی همچنین به برپایی کلاس های اموزش زبان فارسی، المپیادهای زبان فارسی و اعزام برگزیدگان این المپیادها به ایران اشاره کرد و ابراز امیدواری کرد که این فعالیت ها توسعه یابد. معاون بنیاد سعدی در بخش دیگری از سخنان خود به این نکته اشاره کرد که ایران برای آنکه سلطه زبان انگلیسی را از بین ببرد تصمیم گرفته است زبان روسی را وارد آموزش مدارس کند که به این ترتیب بخشی از دانش آموزان نیز این زبان را قبل از ورود به دانشگاه یاد خواهند گرفت.

ولادیمیر ایولنویچ، استاد تمام گروه تئوری و تاریخ روابط بین الملل دانشگاه دوستی ملل، محورهای اصلی همکاری را در حوزه همکاری های انسانی را بر اساس توافق نامه های امضا شده بین دو کشور در بحث آموزش، موسیقی، سینما، تئاتر، ورزش، گردشگری دانست. وی افزود تا قبل از سال ۲۰۱۵ همکاری های انسانی حول دانشمندان و دانشگاهیان ایرانشناس و روس شناس بوده است. وی با بررسی فضای اطلاعاتی ایران به صورت سایت های روس زبان افزود که خوشبختانه در سال های اخیر در این زمینه فضای اینترنتی مناسبی بوجود آمده است. درادامه وی روند توسعه توریسم در سال های اخیر را مورد بررسی قرار داد. در پایان با معرفی  ۱۰۰ سمبل  مشترک بین ایران و روسیه مشترکات فرهنگی این دو کشور را بر شمرد.





بایف ایرج بگیجانویچ، رئیس شورای ملل سراسر روسیه، در ابتدا به معرفی کنگره ایرانی اقوام ایرانی زبان در منطقه نیژنی نوگوراد پرداخت و هدف اصلی فعالیت های این کنگره را تعامل نزدیک با سفارت و نهاد های ایرانی در راستای حفظ اقوام ایرانی و زبان فارسی و مقابله با بیگانه هراسی دانست. وی محورهای اصلی فعالیت را جهت کشف و مطالعه و توسعه اقوام فارسی زبان در نیژنی نوگوراد و غنای زندگی مردم ایرانی زبان منطقه و برنامه‌ های فرهنگی برای ترویچ المان های فرهنگی دانست.



دیگر سخنران این کنفرانس آقای دکتر بهرام امیر احمدیان، استاد دانشگاه تهران، بودند که به مساله گردشگری به عنوان یک بخش مهم از اقتصاد اشاره داشتند که باید مورد توجه قرار گیرد. روسیه از دید ایران سه ویژگی دارد. سرزمین بزرگ؛ مردم جدی؛ و سرزمین رازآلود. در پنج ماه اول امسال (2017)، 2 میلیون و 159 هزار نفر از سایر کشورها وارد ایران شدند. در حالی که از ایران سه و نیم میلیون در پنج ماه اول سال به کشورهای خارجی سفر کردند. در میان کسانی که وارد ایران شدند حدود 8 هزار نفر روس بودند. در بررسی مشکلات موجود برای ورود گردشگران روس به ایران یکی مساله ویزا است که تسهیلات اخذ ویزا هنوز گسترش نیافته است. دوم شناخت مردم روسیه از ایران کم است. سوم سفر به ایران گران است. چهارم برند روسی و ایرانی را نتوانسته ایم تعریف کنیم که در میان مردم ایران و روسیه معرفی کننده توانایی های صنعتی و اقتصادی دو کشور باشد. دیگر اینکه راههای ارتباطی بین دو کشور بسیار کم است و برای مثال کشتی های مسافرتی و یا راه اهن نداریم. صمن اینکه راههای ارتباطی مستقیم بین استانهای ایران و روسیه نداریم.




آقای دکتر رضا ملکی، رایزن فرهنگی ایران در روسیه، در سخنان خود به این نکته اشاره داشتند که شکل دادن یک نوع دیپلماسی مشترک می تواند به حال مشکلات منطقه ای و بین المللی موثر باشد. ایشان اظهار داشت برای انکه بتوانیم از ظرفیت های هر دو کشور در سطح بین المللی و منطقه ای استفاده کنیم باید در سه لایه یک برنامه و نقشه راه تنظیم کنیم. در سطح دوجانبه باید توجه داشت که ایران نمی تواند به تنهایی تصویری مناسب از خود ایجاد کند. برای این منطور ما نیاز به کمک روسیه داریم و در مورد شناساندن روسیه جدید در ایران نیز باید از سمت ایران کمک شود. بنابراین ما به یک دیپلماسی فرهنگی مشترک و متقابل نیاز داریم تا مردم ما درک درستی از یکدیگر داشته باشند. برای این دیپلماسی در سطح دوجانبه ما به ابزارهایی مثل رسانه، فضای مجازی، گردشگری و ادبیات و عیره نیاز داریم. در سطح منطقه ای دیپلماسی عمومی مشترک می تواند به ایجاد یک گفتمان منطقه ای منجر شود. این منطقه شامل اسیای مرکزی، قفقاز و اسیای غربی می شود. در منطقه ما به همزیستی مذاهب، اقوام، و مبارزه با افراط گرایی ها در این حوزه ها نیاز داریم. در سطح بین المللی هم ما مورد تهاجم فرهنگی هستیم که تلاش می کنند تصویری نادرست از ایران و روسیه ارائه کنند و نیز ارزشهای مشترک خود را تحمیل کنند. بنابراین ما باید ارزشهای مشترک خود را تعریف و حتی به دستور کارهای بین المللی تحمیل کنیم. به این ترتیب روابط دو کشور پایدار می شود.





در پنل دوم که دقایقی قبل آعاز شد سخنران اول جناب آقای ولادیمیر ساژین بودند. وی در بیان اهمیت دیپلماسی عمومی در روابط دو کشور به این نکته اشاره کرد که دیپلماتها و نمایندگان رسمی سیاسی در یک کشور در چارچوب خاصی محصور هستند و به عنوان نمایندگان سیاسی یک کشور باید در حوزه مشخصی اقدام کنند. اما در دیپلماسی عمومی شرایط کار راحت تر است. در حال حاضر نقش دیپلماسی عمومی در روابط دو کشور افزایش یافته است. برای مثال در سال 2017 من در 15 کنفرانس مشترک در شهرهای مختلف ایران و روسیه شرکت کردم و فارغ از موصوعات مختلف مطروحه، "ایران" همیشه در این کنفرانس ها مورد بحث بوده است. این برنامه ها با مشارکت فعال نهادهای غیر دولتی دو کشور بوده و در سمت ایران بنیاد گورچاکف در تبیین مبانی دیپلماسی عمومی سهم مهمی داشته است. اما یک مشکل در این میان قابل توجه است و آن اینکه اطلاع رسانی در مورد پروسه روابط دوجانبه از طرف هر دو کشور ضعیف است. در واقع اگرچه شناخت از ایران در میان نخبگان، سیاستمداران و کارشناسان روسی وجود دارد، اما در میان توده های مردم شناخت ناچیزی نسبت به ایران می بینیم. برای مثال بسیاری تصور می کنند در ایران علم، فرهنگ و صنعت وجود ندارد. علت این امر تسلط منابع غربی بر فضای اطلاع رسانی است. حتی افراد تحصیل کرده در روسیه اغلب تصور می کنند تنها آرزوی ایران ساخت بمب اتم و یا تشکیل امپراتوری شیعه است. در بهترین حالت انها زمانی به ایران توجه می کنند که رویداد مهمی در سطح بین المللی با محوریت ایران رخ دهد؛ مثل برجام! در ایران نیز برداشت از روسیه کماکان مبتنی بر شرایط شوروی است. یکی از دلایل این امر تعداد ناچیز روزنامه نگاران دو کشور در کشور مقابل است. برای مثال در ایران تنها یک روزنامه نگار دائم از خبرگزاری تاس وجود دارد که عملکرد وی نیز توسط عوامل مختلف محدود می شود. اما اگر روزنامه نگاران متعدد از دو کشور در کشور مقابل حضور داشته باشند و آزادانه فعالیت کنند قطعا روابط بهتر و مثبت تر پیش می رود. چنانچه رسانه های گروهی دو کشور عینی و واقعی رفتار کنند، روابط دو کشور به سطح استراتژیک نزدیک خواهد شد.