نشست تخصصی «فرصت های منطقه ای و جهانی ایران در تجارت گاز؛ پلکان اقتصاد مقاومتی»

تاریخ انتشار : يکشنبه ۲۶ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۱۴
Share/Save/Bookmark
 
موسسه ایراس عصر روز دوشنبه 13 شهریور نشستی تخصصی با موضوع «فرصت های منطقه ای و جهانی ایران در تجارت گاز؛ پلکان اقتصاد مقاومتی» برگزار کرد. در این نشست که شماری از اعضای شورای علمی ایراس و نیز کارشناسان و اساتید برجسته این حوزه شرکت داشتند، آقای دکتر بهروز نامداری، تحلیلگر ارشد حوزه انرژی به ایراد سخنرانی در موضوع «فرصت های منطقه ای و جهانی ایران در تجارت گاز؛ پلکان اقتصاد مقاومتی» پرداختند.
 
ایراس: موسسه مطالعات ایران و اوراسیا عصر روز دوشنبه 13 شهریور نشستی تخصصی با موضوع «فرصت های منطقه ای و جهانی ایران در تجارت گاز؛ پلکان اقتصاد مقاومتی» برگزار کرد. در این نشست که شماری از اعضای شورای علمی ایراس و نیز کارشناسان و اساتید برجسته این حوزه شرکت داشتند، آقای دکتر بهروز نامداری، تحلیلگر ارشد حوزه انرژی به ایراد سخنرانی در موضوع «فرصت های منطقه ای و جهانی ایران در تجارت گاز؛ پلکان اقتصاد مقاومتی» پرداختند.

در ابتدای جلسه و پیش از  آغاز سخنرانی، آقای دکتر بهرام امیر احمدیان، مدیر جلسه ضمن اشاره به اهمیت موضوع گاز برای ایران، بر این نکته تأکید کردند که با اکتشافاتی که در پارس جنوبی داشتیم، ایران اکنون در حوزه  منابع گازی، حائز مقام اول است. با این حال، ایشان با اشاره به مشکلات ایران در استفاده از فرصت هایی موجود در حوزه گاز به چالش های کشورمان در ایجاد مسیرهای گاز، تکنولوژی استخراج و سرمایه لازم اشاره کردند.


در ادامه آقای بهروز نامداری به ارائه مباحث خود پرداخت که در اینجا خلاصه ای از مهمترین مباحث ایشان از نظر می گذرد.
نامداری سه عامل عمده داشتن منابع گسترده گاز، اشباع بازار داخلی و تغییر ساختار بازار انرژی را برای اهمیت طرح موضوع گاز مطرح کرد. در واقع، ذخایر گاز 60 درصد منابع انرژی ایران را تشکیل می دهد و 40 درصد به نفت اختصاص دارد. لذا این امر توجه بیشتری را نسبت به موضوع گاز می طلبد در حالی همه توجهات به حوزه نفت معطوف شده است. وی بر این نکته تأکید کرد که ورود سریع رقبا و از دست رفتن فرصت ها سرعت عمل در این رابطه را می طلبد.

منابع نفت و گاز ایران
 

تولید گاز نامتعارف یکی دیگر از مباحث مورد تأکید نامداری در این نشست بود. امریکا از جمله کشورهایی است در سال های اخیر به در این رابطه به سرعت وارد عمل شده است. این کشور در حال حاضر، بزرگترین صادرکننده نفت شیل است، در حالی که تا چند سال قبل واردکننده گاز بود. در واقع، امریکا در چندسال آینده تهدید بزرگی برای دیگر صادرکننده های گاز خواهد بود.

گاز نامتعارف تولید شده در کشورهای مختلف
 

از نظر این کارشناس، بیشترین میزان تقاضای گاز طبیعی تا سال 2040 مربوط به منطقه آسیای جنوب شرقی است، پس از آن، امریکای شمالی (البته امریکا در عین افزایش مصرف تولیدکننده گاز طبیعی هم می باشد) و سپس اتحادیه اروپا از بیشترین مصرف کننده های گاز طبیعی خواهند بود. لذا این نمودار مصرفی به ما نشان می دهد که در حوزه گاز باید چگونه برنامه ریزی کنیم.

میزان تقاضای گاز طبیعی تا سال 2040

 
وضعیت ایران در تجارت جهانی گاز
 

وی گفت: «ایران از 338.3 بی سی ام گازی که هم اکنون از ال ان جی تجارت شده هیچ سهمی ندارد  و  از 704.1 بی سی ام  گازی هم در سال 2016 تجارت شده است،  سهم ایران فقط 1.8 بی سی ام نت بوده است. برای ورود به این بازار تجارت گاز باید گاز تهیه کنیم.»

وی در ادامه سه عامل را به عنوان راه های تهیه گاز برای ورود به این بازار برشمرد. از نظر وی، سه عامل توسعه منابع داخلی، تأمین از محل صرفه جویی و بهینه سازی صنایع و همچنین تأمین منابع از طریق منابع تجاری مهمترین منابع تأمین گاز جهت ورود به بازارهای جهانی هستند.

  در این بین، این کارشناس حوزه انرژی، بر عامل دوم یعنی تأمین منابع از محل صرفه جویی و بهینه سازی صنایع تأکید نمود. وی در ادامه از صادرات گاز (از منابع داخلی و فروش در بازارهای منطقه ای و جهانی) و تجارت گاز (صادرات، خرید، فروش، ترانزیت، سوآپ، تهاتر و بانکرینگ) به عنوان روش های ورود به بازار گاز یاد کرد.



بهروز نامداری سرمایه گذاری، توسعه میدان، بازاریابی و عقد قرارداد و همچنین توسعه زیرساخت های انتقال و صادرات گاز به بازارهای هدف را به عنوان پیش نیازهای صادرات گاز برشمرد و از دیپلماسی، قانون گذاری و تدوین ساختار جدیدی از قراردادهای مدرن و چندجانبه انرژی، سرمایه گذاری، توسعه میدان و توسعه زیرساخت صادراتی به عنوان پیش نیازهای تجارت گاز نام برد.

از نظر این کارشناس، ایجاد درآمد ارزی حاصل از عملیات فروش گاز، دسترسی مستقیم به خریدار نهایی، استفاده ار روشهای ساده تجاری، ایجاد روابط اقتصادی درازمدت با خریدار، امکان گسترش بازار در آینده، انعقاد قرارداد بر مبنای خواسته های دو طرف یک مذاکره و حذف واسطه ها از مزایای صادرات گاز و محدودیت های آن مواردی از قبیل محدودیت در روشهای بازاریابی و حمل و نقل، محدودیت بازار، محدویت مشتریان، محدودیت های انعطاف در مذاکرات، برتری موقعیت خریدار، توقف موقعیتهای تجاری با اختلافهای سیاسی و زمانبر بودن می باشند.



 به عقیده وی مزایای تجارت گاز نیز عبارتند از: ایجاد درآمد ارزی حاصل از کلیه عملیات های متنوع تجارت و فروش گاز، عقد قراردادهای تجاری با وجود تنش در روابط سیاسی با همسایگان، استفاده از موقعیت ژئوپولتیک ایران، درآمد زایی از زیرساخت های حمل و نقل گاز کشور، متنوع سازی و گسترش بازارهای هدف و حلقه شرکای تجاری کشور فراتر از خریدان نهایی و همسایگان، قابلیت انعطاف در انتخاب بازارهای هدف و جابجا نمودن آنها، پرداخت حداقل جرائم قراردادی، بهره مندی از مزایای شرایط فصلی و قیمتی در بازارهای متفاوت، قابلیت انعطاف در جریان مذاکرات بر مبنای قیمت ها و احجام متفاوت، نفوذ در بازارهای مختلف جهان و گسترش بازار با توجه به شرایط، هم افزایی در کسب اعتبار سیاسی و تجاری با شرکا و جذب سرمایه خارجی برای توسعه زیرساختهای انتقال داخل کشور.

 نامداری از عواملی همچون دیپلماسی سیاسی و اقتصادی پیچیده، وجود واسطه ها در قراردادها و عدم ارتباط بین خریدار و فروشنده نهایی به عنوان محدودیت های تجارت گاز  یاد کرد.  



وی در این باره توضیح داد: «در واقع تجارت گاز کار پر زحمتی است. باید بپذیریم دنیای تجارت امروز با 10 سال پیش متفاوت است. به عنوان مثال، آسیای جنوب شرقی (ژاپن و کره جنوبی) تا سه سال پیش صرفا واردکننده LNG  بودند اما امروز ژاپن و کره جنوبی تاجر LNG  هستند. یعنی LNG  را می‌خرند و می‌فروشند.

نکته دیگر این است که بین ما و مصرف کننده نهایی ممکن است هیچ ارتباطی وجود نداشته باشد. با این تفاسیر یکی سری شریک بالقوه داریم. کشورهای روسیه، ترکمنستان، آذربایجان، عمان و قطر از آن جمله‌اند که کارکردن با هرکدام از این کشورها چالش‌ها و فرصت‌هایی را به همراه دارد.

طبق شکل زیر و بر اساس BP 2016 ایران به تنهایی 18 درصد از گاز دنیا را در اختیار دارد. روسیه 17 درصد، آذربایجان 1 درصد، قطر 9درصد، و سایرین کشورهای اطراف ما حدود 13 درصد.

منابع گاز (TCM)
 


مسیرهای تجاری گاز جهان
 

«در نقشه بالا  نیز مسیرهای تجارت گاز در دنیا مشخص شده است. قرمزها خط لوله و آبی‌ها مسیر LNG هستند. همانطور که در نقشه پیداست اطراف کشور ما (ایران) خیلی خبری نیست. ولی روسیه تا ترکیه، تا اروپای مرکزی و تا قفقاز خطوط لوله دارد. قطر که در جنوب کشور ما واقع شده تقریبا به همه جای دنیا دارد گازرسانی می‌کند.

 این نقشه نشان دهنده موقعیت خطوط لوله ما و همسایگانمان ماست. می‌توانیم از این نقشه نسبت به زیرساخت‌های ایران و همسایگانمان آگاه شویم.
 یعنی اگر ما با همسایگانمان هم افزایی کنیم می‌توانیم از این ظرفیتی که آنها دارند استفاده کرده و به سرعت وارد چرخه تجارت گاز شویم».

این کارشناس در ادامه به شرح و بسط چالش و فرصت‌های هر کدام از شرکای  بالقوه ایران (کشورهای روسیه، ترکمنستان، آذربایجان، عمان و فطر ) پرداخت.

وی همچنین بر اتحادیه اروپا، گرجستان، ارمنستان، آذربایجان، ترکیه، عراق، کویت، بحرین، امارات متحده عربی، عمان، پاکستان، هندوستان، آسیای جنوب شرقی و ... به عنوان بازهای هدف ایران تأکید نمود.



دکتر بهروز نامداری در پایان سخنرانی خود در موسسه ایراس ضمن تأکید بر ورود به تجارت جهانی گاز مهمترین نتایج آن را در تشکیل حلقه امنیتی برای کشور با استفاده از مزیت اقتصادی، عقد قراردادهای تجارت منطقه ای علی رغم اختلافات سیاسی، ادغام گسترده در اقتصاد جهانی گاز، افزایش توان اقتصاد مقاومتی، توسعه پایدار منطقه ای، تبدیل ایران به هاب گازی، جذب سرمایه گذاری خارجی و استفاده بهینه از منابع مشترک در جنوب کشور با ورود عامل سوم ارزیابی کرد.


به زودی، مشروح مباحث مطرح شده در این نشست از طریق  موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) به صورت مکتوب منتشر خواهد شد.

پایان/

 

 
کد مطلب: 3339