گزیده‌ای از مهمترین

تحلیل‌های روسی درباره حضور جنگنده‌های روسیه در ایران و خروج از آن

تاریخ انتشار : يکشنبه ۱۱ مهر ۱۳۹۵ ساعت ۰۹:۴۶
Share/Save/Bookmark
 
نیکلای کاژانف: گام جدید رهبری روسیه - انتقال هواپیماهای نظامی به پایگاه ایران- بار دیگر ثابت کرد تمایل مسکو به احیای موقعیت ازدست‌رفته این کشور پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در خاورمیانه را نباید دست کم گرفت ... الکسی خلبنیکف: در ماجرای اخیر، این پیام اصلی به جهان فرستاده شد که با مجوز شش روزه ایران برای حضور هواپیماهای روسیه در پایگاه هوایی خود سطح جدیدی از همکاری نظامی ایران –روسیه و فرصت‌های گسترده مسکو برای اجرای عملیات نظامی در خاورمیانه به نمایش درآمده است ... فئودور لوکیانف: ایران قصد دارد مجموعه‌ای از اهداف و مقاصد خود را در مناطق مجاور پیاده نماید. در برخی موارد این اهداف با منافع روسیه سازگار است و در بعضی دیگر نیست. در صورت ناسازگاری اهداف ایران با منافع روسیه، مستلزم توافق است، البته نه به صورت «بسته» ای از توافقات بلکه به صورت توافق در موضوعی خاص.
 
عنوان گزارش: گزیده‌ای از مهمترین تحلیل‌های روسی درباره حضور جنگنده‌های روسیه در ایران و خروج از آن


نویسندگان:
نیکلای کاژانف
الکسی خلبنیکف
فئودور لوکیانف



دریافت متن کامل (PDF)

----------
جنگنده‌های روسیه در پایگاه شهید نوژه: ایران و روسیه چه منافعی دارند؟
نویسنده: نیکلای کاژانف
تاریخ انتشار: 22 آگوست 2016 در سایت مرکز مسکوی کارنگی

در میان نخبگان سیاسی ایران این اجماع وجود دارد که بقای رژیم سوریه برای حفظ جایگاه ایران به عنوان یک قدرت منطقه­ای پیشرو از اهمیت حیاتی برخوردار است. در این شرایط فراهم‌کردن تسلط و برتری ارتش سوریه در میدان نبرد به هر قیمتی ضروری است، حتی اگر به ضرر اصول و تعصبات ایدئولوژیک باشد. از این‌رو، برای اولین بار طی 37 سال اخیر، سربازان خارجی در خاک ایران حضور یافتند.

گام جدید رهبری روسیه - انتقال هواپیماهای نظامی به پایگاه ایران- بار دیگر ثابت کرد تمایل مسکو به احیای موقعیت ازدست‌رفته این کشور پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در خاورمیانه را نباید دست کم گرفت. برخلاف برخی از دیدگاه­ها که مدعی است اوضاع بین­المللی جاری و ظرفیت محدود منابع به کرملین اجازه نمی­دهد مواضع خود را در منطقه تحکیم نماید، روسیه نقطه مقابل این ادعا را به نمایش گذاشته است؛ این  کشور در دوازده ماه اخیر توانایی بی­سابقه­ای را برای اتخاذ و اجرای تصمیمات غیراستاندارد و غیرمنتظره در خاورمیانه نشان داده است که از آن جمله می­توان به واردکردن نیرو به سوریه، پشتیبانی نظامی از ژنرال حفتر در لیبی (با مشارکت مصر و امارات متحده عربی)، انجام ملاقات با وزرای امور خارجه اعضای شورای همکاری خلیج فارس و همچنین به­کارگیری جنگنده‌های روسیه در پایگاه هوایی ایران اشاره نمود. با این حال، اصولاٌ گام اخیر مسکو اقدام بی­سابقه‌ای بوده است. برای اولین بار از سال 1946 نظامیان روسیه در خاک ایران حضور یافته­اند که طبق قانون اساسی واگذاری قلمرو این کشور به بیگانگان برای اهداف نظامی ممنوع است، حتی اگر این الزامات نظامی مشروط به مقاصد منفعت‌آمیزی باشد. علاوه بر آن، برای اولین بار در تاریخ (به استثنای حضور قوای قزاق در ایران) ارتش روسیه به رهبری دولت ایران به این کشور دعوت شده است؛ چرا که معمولاً از زمان پتر کبیر نظامیان روسیه مهمامان ناخوانده‌ای در این سرزمین بوده‌اند. 

تصمیمی سخت برای تهران
سران ایران با اجازه به هواپیماهای روسیه برای سوخت‌گیری و پرواز در پایگاه هوایی شهید نوژه، نه تنها برخلاف نظام قانونی خود که بر خلاف ایدئولوژی خود مبنی بر حاکمیت استثنایی ایرانی‌ها بر خاک کشور خود که 37 سال پیگیرانه آن را در کشور پیاده کردند، گام برداشته‌اند. بنا بر همین دلیل جناح حاکم در جمهوری اسلامی ایران خود و دولت خود را در مقابل دوره رژیم شاهنشاهی سابق قرار داده است؛ یعنی زمانی که بیگانگان خود را در ایران صاحب جایگاه و موقعیت احساس می‌کردند. لذا تصمیم غیرمنتظره تهران واکنش متفاوتی را در جامعه ایران ایجاد کرده است. پس از انتشار این خبر بلافاصله وبلاگ‌های فارسی زبانی منتشر شد که حاوی اظهارات تندی بود. شایان ذکر است که تهاجمی‌ترین اظهارات از سوی جوامع ایرانی مقیم خارج از کشور بوده است که معمولاً نسبت به دولت جمهوری اسلامی ایران و تلاش‌های آن برای نزدیکی به مسکو نگاه منتقدانه‌ای دارند. با این حال، برخی از وبلاگ‌نویسان داخلی نیز با آنها همراه شده و سخنان آنها را تکرار می‌کنند. به‌ویژه، کامنت‌گذاران، خطوط موازی با تجربه تاریخی را دنبال می‌کنند و به سران ایران هشدار می‌دهند چنانچه غفلت ورزند و نیروی هوایی روسیه را از همدان بیرون نکنند توپخانه روسیه را در مقابل مجلس خواهند دید (اشاره دارد به واقعه به توپ‌بستن مجلس ایران توسط قوای روس به منظور درهم‌کوبیدن انقلاب مشروطه ایران در اوایل قرن بیستم). این واکنش‌های انتقادی بلافاصله از سوی برخی نشریات اصلاح‌طلب و لیبرال (همچون «مردم‌سالاری» و «آرمان») مورد توجه قرار گرفت. البته این نشریات هم به نوبه خود اگرچه از غیرمطمئن‌بودن روسیه به عنوان یک شریک سخن می‌گویند، اما با ضرورت کمک‌رسانی به نیروی هوایی روسیه برای تقویت تعامل ایران با مسکو در سوریه موافق هستند ...
ادامه دارد ...

دریافت متن کامل (PDF)

---------
پایگاه روسیه در ایران: چرا تهران از تصمیم خود  منصرف شده است؟
نویسنده: نیکلای کاژانف
تاریخ انتشار: 29 آگوست 2016 در سایت مرکز مسکوی کارنگی

احتمالا، سران ایران موفق شده‌اند تا انزجاری را که در داخل کشور پیش آمده کنترل نمایند، بمب افکن‌های روسیه تا کنون از پایگاه شهید نوژه به پرواز در آمده‌اند، با این حال مسکو و رسانه‌های آن با سماجت بسیار درباره ایجاد پایگاه نظامی روسیه در ایران هرچند به صورت ناقص سخن می‌گویند. سران ایران نیز نمی‌توانند درباره حضور قوای نظامی خارجی در داخل کشور به مردم توضیح دهند. 

هواپیماهای نظامی روسیه در پایگاه هوایی شهید نوژه طی چند روز توانستند دو بار در رسانه‌های جهان جنجال به راه بیاندازند و خبرساز شوند. اولین بار زمانی بود که به طور غیرمنتظره در آنجا مستقر شدند و بار دوم زمانی که طبق اظهارات دهقان وزیر دفاع ایران و به طور غیرمنتظره این پایگاه را ترک کردند.

دلایل ترک و عقب‌نشینی هواپیماهای روسیه تا کنون کاملا روشن نشده است.  قطعا مسکو سعی داشت به این جنجال دامن نزند و صرفا به طور رسمی خبر بازگشت بمب‌افکن‌های خود از ایران را تصدیق نمود. در خبرگزاری روسیه اخباری منتشر شد که گویا بر اساس منبعی بی‌نام در وزارت دفاع، بین دو کشور «برداشت ناقصی بروز کرده است» که به همین دلیل هواپیماهای روسیه ناگزیر به عقب‌نشینی شده‌اند.   

واکنش طرف ایرانی بسیار متلاطم و عاطفی بوده است، با این حال شفافیتی در اوضاع به وجود نیامده است. وزیر دفاع ایران که قبل از این از حضور هواپیاهای روسی در ایران شدیدا دفاع کرده بود، با اعلام قطع پرواز بمب‌افکن‌های روسیه از پایگاه شهید نوژه، شدیدا از مسکو به دلیل عدم وفاداری و بی معرفتی و تمایل به خودنمایی با هزینه ایران در عرصه بین‌المللی انتقاد نمود. با این حال، دهقان در این باره که آیا این مسئله عامل اصلی ترک و عقب‌نشینی روسیه از پایگاه شهید نوژه بوده یا نه سخنی نگفت. لاریجانی سخنگو و رئیس مجلس شورای اسلامی ایران نیز با اعلام این مطلب که هواپیماهای نظامی روسیه به استفاده از پایگاه نظامی در همدان ادامه می‌دهند موجب سردرگمی بیشتری شده است.    
دسیسه‌های غرب
کارشناسان روسی و خارجی نیز در این باره سخن گفته‌اند. بخش عمده‌ای از تحلیلگران در این رابطه غرب را متهم کرده‌اند. در عین حال، این بار، هم موافقان و هم منتقدان سیاست خاورمیانه‌ای کرملین از این فرمول که «در همه چیز امریکایی‌ها مقصر هستند» استفاده کرده‌اند. به عقیده هر دو گروه، ایران از بیم اینکه همکاری در این سطح مانع نزیکی این کشور با غرب خواهد شد که پیش‌بینی می‌شد پس از برداشته شدن تحریم‌ها روی دهد ناگزیر به بیرون راندن هواپیماهای روسیه شده است. گویا در این باره اخطارهای واشنگتن در رابطه با این‌که حضور هواپیماهای نظامی روسیه در ایران با قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد مغایرت دارد نیز نقش داشته است ...
ادامه دارد ...

دریافت متن کامل (PDF)

----------
حضور بمب‌افکن‌های روسیه در ایران چه معنایی دارد؟
نویسنده: الکسی خلبنیکف
کارشناس خاورمیانه و سیاست خارجی روسیه، کارشناس ارشد سیاست بین‌الملل، از مدرسه سیاست عمومی هوبرت هامفری از دانشگاه مینه سوتا، کارشناس ارشد روابط بین‌الملل در دانشگاه لُباچفسکی نیژنی نُوگراد.

تاریخ انتشار: 27 آگوست 2016 در سایت شورای امور بین‌الملل روسیه

15 آگوست 2016 بمب‌افکن‌های روسیه در پایگاه هوایی همدان حضور داشتند و روز بعد در اجرای اولین مأموریت جنگی به اهداف داعش و جبهه النصره (در حال حاضر جبهه فتح الشام) در استان‌های حلب و دیرالزور  سوریه ضرباتی را وارد کردند. از این زمان بمباران اهداف تروریستی توسط ارتش روسیه تشدید شد و در 19 اگوست سه پرتاپ موشک‌های «کالیبر» از دریای مدیترانه صورت گرفت.

حسین دهقان وزیر دفاع ایران پس از شش روز از اولین مأموریت جنگی در 22 آگوست خبر داد که روسیه پایگاه هوایی همدان را ترک کرده است. علاوه بر این وی به شدت از روسیه به خاطر افشای اطلاعات مربوط به استفاده بمب‌افکن‌های روسیه از پایگاه هوایی ایران انتقاد نمود و رفتار روسیه را «غیر محترمانه (بی معرفتی) و تمایلی برای خودنمایی» نامید. وزیر دفاع روسیه پس از این، به سرعت خبر داد که هواپیماهایی که در پایگاه همدان مستقر شده بودند با موفقیت مأموریت خود را انجام داده و به روسیه بازگشتند. بنابراین، حضور هواپیماهای روسیه و انجام حملات هوایی به اهداف تروریستی در سوریه تنها شش روز به طول انجامید.

این جریان به برخی تغییرات قابل توجه در اوضاع نیروهای منطقه انجامید، چراکه همه چیز به دلیل آشتی و مصالحه ترکیه با اسرائیل و روسیه و بهبود روابط ترکیه با ایران و همچنین در فضای افزایش تنش ترکیه و غرب روی داد (ضمنا در مورد اخیر، پس از ملاقات جوزف بایدن معاون رئیس جمهور امریکا در انکارا در 24 آگوست و مداخله مسلحانه عملی ترکیه در قلمرو سوریه در همان روز، پیچیدگی‌های تهدیدآمیزی در روابط دو کشور دیده نشده است).

خروج ناگهانی نیروها
همراه با اعلام خروج هواپیماهای روسیه از پایگاه هوایی همدان، تهران شدیدا از مسکو به خاطر افشای خبر استقرار بمب‌افکن‌های روسیه در ایران انتقاد کرد و این عمل را تلاشی نامید که روسیه بتواند نشان دهد ابرقدرت و دولتی صاحب نفوذ است و سهم خود را در تعیین آینده سیاسی سوریه تضمین نماید. در افشای این خبر نوعی بی‌معرفتی و تمایل به خودنمایی وجود داشته است ...
ادامه دارد ...

دریافت متن کامل (PDF)

----------
آیا ائتلاف لازم است؟
نویسنده: فئودور لوکیانف
سردبیر مجله «روسیه در سیاست جهانی» از زمان بنیان‌گذاری آن در سال 2002. رئیس شورای سیاست خارجی و دفاعی روسیه از سال 2012، پژوهشگر مدرسه عالی اقتصاد روسیه و مدیر علمی باشگاه بین‌المللی «والدای».
     
تاریخ انتشار:  23 اگوست 2016 در راسیسکایا گازتا

بازگشت هواپیماهای روسیه از ایران که در سوریه ماموریت نظامی انجام داده‌اند مباحث زیادی را برانگیخت. به دنبال آن، برخی درباره شکست ائتلاف ایران و روسیه سخن گفتند و بعضی دیگر از «دست واشنکتن»، برخی نیز از فرهنگ رفتاری متفاوت در دو کشور سخن به میان آورده‌اند. تصور می‌شود بسیاری از این مباحث از فرض‌های نادرست و یا افکار پوچ و واهی نشآت گرفته است.  

موضوع مهمی که نباید فراموش شود این است که روسیه و ایران متحد نیستند. روزنامه‌نگاران و حتی برخی از کارشناسان این اواخر گویا از این مفهوم تقریبا برای هر موضوعی در تعامل دو کشور استفاده می‌کردند، البته به طور دقیق برای اقدامات نظامی مشترک. در این میان، ائتلاف به معنای همکاری تنگاتنگ و متعهدانه است که این نوع همکاری آمادگی برای محدودکردن آزادی عمل دیگر اعضا را در ازای انجام همان اقدامات کشورهای متحد درنظر می‌گیرد (ائتلاف‌ها نابرابرند و شرکای کوچکتر به سادگی اختیارات را به «برادر بزرگتر» واگذار می‌کنند با این حال برای کشورهای بزرگ و جاه‌طلب به وضوح قابل اجرا نیست).

مناسبات روسیه و ایران به لحاظ تاریخی به صورتی نادرست (ناهموار) شکل گرفته است که در ایران اغلب از آن  یاد می‌شود. البته این مناسبات در سال‌های اخیر حاوی جریان‌های گوناگونی بوده است. این که ادعای ایران عادلانه است یا نه بحث دیگری است. با این حال در محافل کارشناسی و سیاسی ایران نگرش مطلقا مثبت و بدون قید وشرطی نسبت به مسکو وجود ندارد. 

از نگاه روسیه به خصوص واگرایی در تفسیر وقایع سال‌های 2000 و 2010 به چشم می‌خورد. دیدگاهی که در میان روس‌ها متداول شده این است که روسیه در سال‌های تحریم قاطعانه از ایران جانبداری کرده و در میادین بین‌المللی در برابر فشار امریکا و متحدانش ایستاده است. این موضوع از منظر تهران تا اندازه‌ای متفاوت و به صورتی دیگر نمود یافته است؛ ایرانیان بر این باورند که روسیه همواره در لحظه سرنوشت‌ساز و تعیین‌کننده کج دار و مریز رفتار کرده و مذاکره با غرب را ترجیح داده است و به طور اصولی حرکت نمی‌کند. در این خصوص هم صحبت از درست یا نادرست‌بودن این باور نیست، با این حال باید گفت در ایران قدردانی عمیقی نسبت به روسیه به خاطر حمایت و پشتیبانی این کشور از ایران در سال‌های تحریم احساس نمی‌شود.   

لازم به ذکر است که در حین مناقشات سوریه این فضا رو به تغییر نهاد، بسیاری در ایران از موضع سرسختانه و سازش‌ناپذیر مسکو و ناسازگاری با فشار امریکا متعجب شده‌اند. گفتنی است روسیه و ایران نگاه کاملا یکسانی به سوریه دارند که کاملا طبیعی است؛ برای ایرانی‌ها این موضوع ارزش بیشتری دارد چراکه  با توازن منطقه‌ای و امنیت بی‌واسطه و مستقیم جمهوری اسلامی ایران در ارتباط است. اما به طور کلی، منافع دو کشور یکسان است، حفظ الگوی فعلی نظام دولتی سوریه که در آستانه فروپاشی قرار دارد از اهداف مسکو و تهران است. این موضوع در سال گذشته موجب تعمیق و توسعه بیشتر همکاری‌های دو کشور گردید و روسیه ناگزیر به حضور مستقیم در عملیات نظامی شده است.  
  
هماهنگی عملیات نظامی، اجازه پرواز موشک‌های کروز از طریق خاک ایران، استفاده از فرودگاه نظامی - تمام این اقدامات ایران را در هر صورت نمی‌توان دست کم گرفت، تمام این‌ موارد به طور کلی برای این کشور منحصر به فرد است. با این حال، این همکاری فشرده به خصوص با کارزار سوریه در ارتباط است و نسبت به سطح وخامت اوضاع در سوریه و بین‌المللی شدن مناقشات تشدید شده است. این بدان معنا نیست که مسکو و تهران در طیف گسترده‌ای از موضوعات وارد مناسبات هم‌پیمانی(متحد) شده‌اند. علاوه بر این، اگر ناگهان چنین چشم‌اندازی در دستور کار ظاهر شود، موضوع به صلاح‌بودن آن مطرح خواهد شد ...
ادامه دارد ...

دریافت متن کامل (PDF)

 
کد مطلب: 2009