مثلث های دیپلماتیک در غرب آسیا

تاریخ انتشار : سه شنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۴ ساعت ۱۰:۲۷
Share/Save/Bookmark
 
امضای توافق جامع میان ایران و 1+5 اگرچه هنوز وارد مرحله اجرا نشده، اما موجب پیدایش رویکردهای جدیدی در غرب آسیا شده است. حل شدن پرونده هسته ای ایران، بحران سوریه در منطقه را بیشتر نمایان می سازد و از این رو طرف های مختلف سعی دارند در حل این بحران به نفع خویش نقش آفرینی کنند؛ در این میان خروج جمهوری اسلامی ایران از انزوا و برقراری ارتباط با ایالات متحده به همان میزان که به حل این بحران کمک می کند، می تواند آن را پیچیده تر از قبل نیز نماید.
 
ایراس؛ امضای توافق جامع میان ایران و 1+5 اگرچه هنوز وارد مرحله اجرا نشده (این توافق در 14 جولای امضا و 20 جولای در شورای امنیت سازمان ملل به موجب قطعنامه 2231 تصویب شد) اما موجب پیدایش رویکردهای جدیدی در غرب آسیا شده است. حل شدن پرونده هسته ای ایران، بحران سوریه در منطقه را بیشتر نمایان می سازد و از این رو طرف های مختلف سعی دارند در حل این بحران به نفع خویش نقش آفرینی کنند؛ در این میان خروج جمهوری اسلامی ایران از انزوا و برقراری ارتباط با ایالات متحده به همان میزان که به حل این بحران کمک می کند، می تواند آن را پیچیده تر از قبل نیز نماید.

 
  • عصر جدید همکاری های روسیه و عربستان سعودی

شاهزاده "محمد بن سلمان" وزیر دفاع و جانشین ولیعهد عربستان هفدهم ژوئن در پاسخ به دعوت دولت روسیه به سنت پترزبورگ سفر کرد تا عربستان سعودی و روسیه پس از مدت ها بر سر یک میز بنشینند. کرملین که به واسطه اشغال کریمه با تحریم های بین المللی مواجه شده است، می تواند از منابع مالی آل سعود بهره چشمگیری ببرد و در مقابل ریاض که پس از سوریه، اکنون در باتلاق یمن هم وارد شده، می تواند از ظرفیت های دیپلماتیک روس ها بهره جوید.

از سوی دیگر وزرای خارجه و معاونین آنان در تهران و واشنگتن برای اولین بار پس از انقلاب 1357 ایران بارها و بارها به موجب مذاکرات هسته ای با یکدیگر مذاکرات طولانی داشته اند. پیش از این ایران و روسیه در یک سو و ایالات متحده، فرانسه، ترکیه، عربستان سعودی و قطر در سوی دیگر بحران سوریه قرار داشتند؛ اما ایران طی دو سال اخیر و به ویژه ماه های گذشته، تعاملات خود با غرب و به خصوص آمریکا را افزایش داد که زنگ خطری برای روسیه و عربستان به شمار می آمد و سبب شد این دو کشور پس از مدت ها بر سر یک میز برای مذاکره بنشینند.

 
  • سفر رئیس دفتر امنیت ملی سوریه به ریاض

پس از دیدار وزیر دفاع عربستان با رئیس جمهور روسیه، برخی منابع خبری از سفر ژنرال "علی مملوک" رییس دفتر امنیت ملی سوریه به ریاض خبر دادند که به موجب آن، وی با "محمد بن سلمان" جانشین ولیعهد و وزیر دفاع سعودی دیدار و گفتگو کرده است.
این سفر اگرچه توسط هیچ کدام از مقامات دو کشور تائید یا حتی تکذیب نشده است، اما به نقش مسکو در حل بحران سوریه اشاره دارد؛ چرا که این سفر نمایانگر تلاش های دیپلماتیک کرملین و نفوذ آن میان سوریه و عربستان است.

 
  • دیدار سفیر ایران در روسیه با نماینده ویژه پوتین در امور خاورمیانه

اما از سوی دیگر تهران بارها بر این موضوع تاکید کرده است که تعامل با غرب و به ویژه آمریکا به معنای سردی روابط با روسیه نیست و همچنان به این کشور همسایه توجه ویژه ای دارد. از این رو تهران و مسکو همچنان متحدهای مهم استراتژیکی در مواردی همچون سوریه به شمار می آیند. از این رو سفیر کشورمان در روسیه، 28 جولای با "میخائیل باگدانوف" معاون وزیر امور خارجه و نماینده ویژه پوتین در امور خاورمیانه و آفریقا دیدار و گفتگو کرد. باگدانوف در این دیدار بر ضرورت استمرار گفتگوهای سیاسی برای حل بحران سوریه تاکید نمود و از سوی دیگر سنایی نیز با گوشزد کردن خطر افراطی گری در منطقه، گفتگو برای حل مسالمت آمیز بحران سوریه را گزینه ایران می داند. در این میان خیلی دور از ذهن نیست که طرف روسی درخواست های کشور عربستان را مطرح کرده باشد و دو طرف ایرانی و روس منافع خود را در پرتو آن سنجیده باشند.  

 
  • مثلث روسی، آمریکایی، عربی

دوشنبه سوم آگوست، دوحه میزبان "سرگئی لاوروف" ، "جان کری" و "عادل الجبیر" وزیران خارجه روسیه، آمریکا و سعودی بود؛ نشست سه جانبه ای که به گفته اسپوتنیک، سوریه و افراطی گرایی داعش در منطقه موضوع گفتگوی طرف ها بوده است. نکته مورد توجه در این گفتگوها آنجاست که ترکیه به عنوان هم پیمان عربستان در نبرد با بشار در این نشست حضور نداشت؛ از سوی دیگر روسیه می کوشد ادامه مذاکرات را در مسقط، پایتخت عمان قرار دهد تا نقش آفرینی قطر نیز پایان یابد.
 
 
  • مثلث روسی، ایرانی، سوری

در این میان تهران که اکنون از امتیاز گفتگو با روسیه و آمریکا برخوردار است، سه شنبه 13 مرداد میزبان "میخائیل باگدانوف" معاون وزیر امور خارجه و نماینده ویژه پوتین در امور خاورمیانه و آفریقا و "ولید المعلم" وزیر خارجه سوریه بود. در پایان این نشست "حسین امیرعبدالهیان" از تغییر استراتژیک در نگاه بازیگران منطقه ای در قبال سوریه خبر داد. به نظر می رسد اگر در چهار سال گذشته بسیاری از بازیگران خارجی توسل به جنگ را راهکار سوریه می‌دانستند، اکنون بخش عمده‌ای از بازیگران توسل و تمرکز بر راه‌حل سیاسی را مناسب‌ترین روش برای حل بحران سوریه می‌دانند.

 
  • ترکیه در ناکجاآباد مذاکرات سوریه

صبح روز چهارشنبه 14 مرداد، بسیاری از سایت های خبری در داخل و خارج از کشور از برخورد تند "ولادیمیر پوتین" رئیس جمهوری روسیه با "امیت یاردیم" سفیر ترکیه در مسکو به نقل از «مسکو تایمز» خبر دادند. به موجب این خبر آورده شده بود که پوتین خطاب به یاردیم گفته است: "به رئیس جمهور دیکتاتورت بگو، می تواند به همراه تروریست های داعشی خود به جهنم برود. من سوریه را به یک استالینگراد بزرگ برای اردوغان و متحدان سعودی وی که در شرارت همچون آدولف هیتلر هستند، تبدیل خواهم کرد." کرملین در ساعات پایانی روز، یعنی زمانی که تمامی رسانه ها و مطبوعات این خبر را مخابره کردند، جمله نسبت داده شده به پوتین که توسط نسخه مکتوب مسکو تایمز منتشر شده بود را تکذیب کرد.

در این میان به نظر می رسد تا کنون ترکیه بازنده اصلی بحران سوریه است؛ آنکارا که به موجب بحران سوریه، بسترهای مناسبی را در اختیار نیروهای افراط گرای داعش قرار داده بود و در این میان، کردهای عراق را نیز بی نصیب نگذاشته بود، اکنون در هیچ مثلثی از گفتگوهای دیپلماتیک جای ندارد. بازی رسانه ای غیر رسمی روسیه نیز به خوبی درصدد تخریب آقای افندی بود که مدتی است در رویای آتاتورک است. مسکو نیز به واسطه چانه زنی که هم زمان با ریاض و تهران دارد از یک سو درصدد است ترکیه را در موضوع سوریه فاقد نقش تاثیرگذار نمایش دهد و از سوی دیگر شاید بتواند بیشترین امتیاز را از آن خود کند و مدل پیشنهادی خود و متحد استراتژیکش (تهران)را در سوریه پیاده سازد.

نویسنده: احمد وخشیته، سردبیر سایت ایراس؛


پایان نوشتار/
 
 
کد مطلب: 704
مولف :