عملكرد صنايع نظامي روسيه در سال 2014

تاریخ انتشار : پنجشنبه ۱۶ بهمن ۱۳۹۳ ساعت ۱۱:۱۷
Share/Save/Bookmark
 
عملكرد صنايع نظامي روسيه در سال 2014
 
 ایراس؛ روسيه در سال 2014، علي رغم پيش­ بيني­ هاي بدبينانه­ اي كه به سبب اعمال تحريم ­ها بر اين كشور مي ­شد، توانست بيش از سيزده ميليارد دلار سلاح صادر كند. هرچند كه در مقام مقايسه با سال­ هاي قبل شاهد كاهش شديدي در صادرات اسلحه از سوي روسيه هستيم، با اين وجود روسيه توانسته است بخش عمده­اي از بازارهاي صادراتي خود را حفظ كند و به علاوه به يافتن بازارهاي جديد تسليحاتي براي فروش سلاح در سال 2015 اميدوار باشد.


► سال 2014 براي صنايع نظامي روسيه در آينه آمارها

روسيه در سال 2014 بيش از سيزده ميليارد دلار سلاح به كشورهاي خارجي صادر كرده است. [۱] اگر چه اين ميزان كاهش قابل توجهي نسبت به دو سال پيش از آن نشان مي دهد. در سال 2013 روسيه توانست 15 ميليارد دلار و در سال 2012 برابر با 15.1 ميليارد دلار سلاح صادر كند. [۲] نگاهي به داداه هاي آماري نشان مي­دهد كه هم تركيب محصولات صادراتي و نوع آنها و هم سهم مشتريان سلاح­ هاي روسي دچار تحول شده است. در سال 2013، تركيب صادرات سلاح روسيه به اين صورت بود:

42 درصد محصولات مربوط به نيروي دريايي شامل كشتي جنگي، زيردريايي، تسليحات و خدمات مربوط به آن؛ 41 درصد تسليحات مربوط به نيروي هوايي شامل هواپيما و هلي كوپتر؛ 10 درصد مربوط به دفاع ضدهوايي و 7 درصد مربوط به نيروي زميني.

در سال 2014 تركيب سلاح ­هاي صادراتي روسيه به صورت زير شده است:

37 درصد مربوط به تجهيزات و مهمات نيروي هوايي؛ 26 درصد محصولات دفاع ضدهوايي؛ 21 درصد مربوط به محصولات نيروي زميني؛ 12 درصد مربوط به نيروي دريايي و 4 درصد موارد ديگر بوده است. [۳] همانگونه كه مشخص است سهم تجهيزات مربوط به نيروي دريايي كاهش شديدي پيدا كرده است و در عوض سيستم هاي پدافند هوايي و نيروي زميني به شدت رشد در فروش داشته­ اند.

هند كماكان برترين خريدار و وارد كننده سلاح از روسيه باقي ماندهاست: همكاري هاي همه جانبه و گسترده با هند شامل فروش ناو هواپيمابر، تامين قطعات جنگنده هاي سوخو-30 براي توليد تحت ليسانس در هند، ناوچه، تحويل جنگنده هاي ناونشين ميگ-29 كي، هلي كوپترهاي ترابري ميل-17، به روزرساني و ارتقاي جنگنده هاي ميگ-29، تحويل موتور هواپيما، تعميرات و به روز راسني زيردريايي هاي كيلو، مهمات و قطعات ديگر مي­ شود. اگرچه روسيه در بازار هند مجددا شكست­ هايي را همچون سال 2013 متحمل شد: هند براي خريد موشك هاي ضدتانك به ارزش 500 مليون دلار به جاي كورنت دست به انتخاب موشك اسرائيلي اسپايك زد. از سوي ديگر هند به گسترش خريدهاي نظامي اش از آمريكا علاقه ­مند است: سال 2013 هند بدل به بزرگترين خريدار سلاح هاي آمريكايي در جهان شد. [۴] هند قصد دارد تا خريدهايش از آمريكا را بيشتر كند: هواپيماهاي پي-8؛ هلي كوپترهاي آپاچي و هواپيماهاي سي-130 در آينده مورد سفارش بيشتر قرار خواهند گرفت.

مشتريان مهم ديگر روسيه، چين، ويتنام، سوريه، امارات متحده عربي، ونزوئلا، آذربايجان، افغانستان، عراق و الجزاير هستند. چين همچنان مشغول دريافت هلي كوپترهاي ميل-17، هواپيماهاي ترابري ايليوشين 76 و موتورهاي جت براي جنگنده هاي ساخت خود است. از جي-10 و جي-11 تا جي-17 و كي-8 صنايع هواپيماسازي چين به ميزان زيادي وابسته به روسيه است. برنامه صادرات جنگنده هاي چيني فعلا به نفع روسيه است؛ دست كم تا زماني كه چين نتواند خود به تنهايي موتور هواپيماهاي جنگي را توليد كند. ويتنام با خريد زيردريايي هاي كيلو، قايق هاي موشك انداز و ناوچه بزرگترين خريدها را در حوزه نيروي دريايي انجام مي­ دهد. اگرچه ويتنام نيازمند جايگزيني ناوگان فرسوده هوايي خود است اما فعلا به خريد تعداد محدودي سوخو-30 بسنده مي­ كند. سوريه در خفا هم چنان سلاح تحويل مي­ گيرد: موشك هاي زمين به زمين اسكندر، موشك هاي ضدكشتي ياخونت در كنار مهمات و قطعات براي نيروي هوايي سوريه كه درگير جنگ داخلي است. با اين حال اس-300 به سوريه تحويل نخواهد شد و ميگ-29 هاي سوري هم به صربستان فروخته شدند. افغانستان و عراق كه هر دو درگير نبرد با تروريسم هستند مشترياني مهم باقي خواهند ماند. به ويژه عراق به سبب نياز به سلاح در جنگ با داعش به خريداري مشتاق بدل شده است: علاوه بر قرارداد فروش هلي كوپترهاي ميل-28 و ميل-35 و سيستم هاي ضدهوايي پانتسير، بغداد در ابتداي سال جاري تعدادي سوخو-25 دسته دوم از روسيه دريافت كرد. سلاح سبك و مهمات نياز روزمره بغداد در نبرد نامشخص و بدون انتها با داعش است. افغانستان نيز تا زماني كه حمايت مالي آمريكا و ناتو هست مي­ تواند سلاح ارزان روسي-به ويژه هلي­كوپترهاي ميل- را بخرد.

در آفريقا گرچه بحران در نيجريه و پيرامون آن، اميد براي فروش بيشتر سلاح را ايجاد كرده بود اما تحول عمده اي در فروش رخ نداد. سال 2014 ناميبيا براي اولين بار از 15 سال پيش تاكنون از روسيه سلاح خريد. اما اين موفقيت در آفريقا چندان دراز دامنه نبوده است: چين با سلاح هاي ارزان ساخت خود به پيش مي­ تازد؛ برزيل با هواپيماهاي ارزان سوپرتوكانو رقيبي جدي است و كشورهايي مانند سودان، اتيوپي و اريتره به جاي روسيه از اوكرائين و بلاروس در سال 2014 سلاح دسته دوم خريداري كرده­ اند.

موفقيت­ ها در خاورميانه هم محدود بوده است: بحرين براي اولين بار در تاريخ خود از روسيه سلاح خريده است: در حالي كه فروش سلاح ضد شورش به بحرين از سوي كشورهاي غربي تحريم شده بود روسيه اقدام به فروش سلاح انفرادي و نارنجك اندازهاي اشك آور به بحرين نموده است. [۵] امارات همچنان سلاح­ هاي سفارش داده شده در گذشت را تحويل مي­ گيرد: موشك ضدتانك آت-12؛ سيستم هاي ضدهوايي پانتسير و به روزرساني خودروهاي زرهي بي ام پي 3. مذاكراتي با مصر صورت گرفته و توافقاتي هم در رابطه با فروش ميگ-35، ميل-35 و تجهيزات ديگر با قاهره به امضا رسيده است. [۶]


► اميدواري ­ها و ترس ­ها براي سال 2015

سال 2015 اما براي صنايع نظامي روسيه سالي پر از بيم و اميد است. نخستين واهمه ناشي از بحران اقتصادي و مالي است كه كشور را فراگرفته است. هم تحريم هاي اقتصادي غرب و هم كاهش شديد قيمت نفت، اقتصاد روسيه را دچار مشكل كرده است: دولت در تنگناي مالي است و سرمايه گذاري­هاي تسليحاتي هم به احتمال بسيار زياد از اين موج نامطلوب اقتصادي لطمه خواهند ديد. ونزوئلا، آذربايجان و الجزاير بر اثر كاهش قيمت نفت خريدهاي خود را كاهش خواهند داد. با اين حال الجزاير با خريد ميل-26 و ميل-28 و تداوم دريافت سوخو-30- مشتري مهمي باقي خواهد ماند. عراق هم گرچه باز هم نيازمند خريد سلاح است اما به سبب كاهش قيمت نفت سفارش بزرگي-دست كم تا زماني نامشخص- نخواهد داد. 

رابطه با هند بسيار پر پيچ و خم خواهد بود: روسيه هنوز اميدوار است با ميگ-35 به رقابت فروش 126 جنگنده به نيوي هوايي هند بازگردد به ويژه به سبب آنكه ماجراي فروش رافال از سوي فرانسه به هند همچنان در پيچ و خم است و تا مرحله فسخ پيش رفته است. اما اين به معني خوشامد هند به روسيه نيست: مطابق با برخي گزارش ها، هند از كيفيت سوخو-تي 50 پاكفا كه در حال توليد و تست با روسيه است به هيچ رو راضي نيست؛ در مورد سوخو 30 هم نارضايتي­هاي هند بسيار زياد بوده است.  هند براي خريد زيردريايي به سراغ فرانسه رفته است؛ همانگونه كه خريدهاي نظامي از اسرائيل، آمريكا و بريتانيا هم ادامه دارد. هند به توليد داخل تمايل بيشتري نشان خواهد داد زيرا برخي دشواري­ هاي مالي براي دولت، مانع بلندپروازي در خريد بيشتر سلاح خواهد بود.

فروش سلاح به چين اميدوار كننده است اما براي روسيه خالي از محاسبات امنيتي و سياسي پيچيده و ظريف نيست. [۸] چين قصد دارد تا سيستم ضدهوايي اس-40؛ زيردريايي هاي كلاس آمور و جنگنده ­هاي سوخو-35 را از روسيه بخرد. با اينكه روسيه در شرايطي كه تحت فشار شديد آمريكا و غرب قرار دارد و مشتاق گسترش پيوندها و همكاري ها با چين است اما بدعهدي چين در زمينه حق كپي رايت و بي اعتمادي سنتي به پكن و احتياط در برابر آن، معامله آساني را پيش چشم نمي ­نهد.

در آمريكاي لاتين هم فروش سلاح با دشواري روبه رو خواهد بود گرچه اميدهايي براي آينده هم وجود دارد. سوئد با جنگنده گريپن بازار 108 فروندي برزيل را از آن خود نمود و احتمالا اميدي براي ديگر كشورهاي منطقه كه قصد خريد جنگنده داشته باشند نيست. هرچند پرو براي خريد ميگ-29 ابراز تمايل­ هايي را از خود نشان داده است. آرژانتين اما بزرگترين اميد روسيه است. علاوه بر هلي كوپترهاي ميل-17، روسيه پيشنهاد فروش سوخو-24 دسته دوم را به بوئنوس آيرس داده است. اين قرارداد مي­ تواند در شرايطي كه آرژانتين به سبب فشارهاي بريتانيا ناتوان از خريد هر سلاحي از اروپا و آمريكا است دروازه ورود مسكو به بازار مشتاق خريد سلاح آرژانتين باشد. هرچند آرژانتين پول زيادي براي خريد سلاح ندارد و سردرگمي در استراتژي خريد تسليحات در ميان مقامات رسمي مشاهده مي­شود. [۹]

خريدار ديگري كه اميد به آن مي­رود ايران است. ايران هرچند كه در دشواري و تنگناي مالي بر اثر كاهش قيمت نفت قرار دارد اما مي­ تواند به خريداري عمده همچون گذشته بدل شود. گرچه تا زماني كه قطعنامه 1929 شوراي امنيت پابرجاست روسيه نمي ­تواند هيچ سلاحي به ايران بفروشد. اين مسئله كه ايران چه زماني بدل به مشتري سلاح ­هاي روسي مي­ شود تا زماني كه گفتگوهاي 5+1 به نتيجه نرسيده است مشخص نيست.
 
نویسنده: امین پرتو، دانشجوی دکتری اندیشه سیاسی دانشگاه تهران و عضو شورای نویسندگان ایراس؛


ارجاعات:

1- Russian Arms Exports Hit $13 Billion in 2014, The Moscow Times , Dec. 17 2014, at:
http://www.themoscowtimes.com/business/article/russian-arms-exports-hit-13-billion-in-2014/513553.html
2- Major supplies of Russian arms in 2013, Russian beyond and headline, May 12, 2014, at:
http://rbth.co.uk/multimedia/infographics/2014/05/12/major_supplies_of_russian_arms_in_2013_36573.html
3-Russia’s major weapon supplier exports more than $5 billion over 6 months 2014, TASS, August 12, AT:
http://itar-tass.com/en/russia/744555
4-India becomes biggest foreign buyer of US weapons, 24 Feb 2014, at:
http://www.ft.com/cms/s/0/ded3be9a-9c81-11e3-b535-00144feab7de.html#axzz3QcvSAZnM
5- Russia Strikes First Bahrain Arms Deal After U.K., French Bans, at:
http://www.bloomberg.com/news/articles/2011-08-25/russia-strikes-first-bahrain-arms-deal-after-u-k-french-bans
6- MiG-35s for Egypt: A Veritable Change of Direction?  INSS, May 1, 2014, at:
http://www.inss.org.il/index.aspx?id=4538&articleid=6946
7- Russian rubbish? India reportedly disappointed with stealth fighters from Moscow, Jan, 27 2014, at:
http://www.abovetopsecret.com/forum/thread995042/pg1
8- امين پرتو؛ نقض كپي رايت و بحران در مناسبات نظامي روسيه و چين؛ ۱۳ مهر ۱۳۹۲؛ در:
http://iras.ir/fa/doc/news/30872/
9-Report: Russia May Supply Su-24 Aircraft To Argentina In Exchange For Food, defense news, January 2, 2015:
http://www.defensenews.com/story/defense/air-space/strike/2014/12/30/russia-argentina-jets-food/21045405/
 
 
 
پایان نوشتار/
کد مطلب: 608