روسیه و اروپای شرقی
آسیای مرکزی
قفقاز جنوبی
همسایگان اوراسیا



نسخه قابل چاپ

نسخه وب

داخلی » يادداشت » حوزه های جغرافیایی

پتروشفسکی؛ خاورشناسی که از ایران و اسلام نوشت

۱۵ دی ۱۳۹۹ ساعت ۱۳:۴۶

ایلیا پائولوویچ پتروشفسکی پروفسور تاریخ خاور نزدیک و خاورمیانه در دانشگاه لنینگراد بود. پتروشفسکی که سال ۱۸۹۸ م. در شهر کیِ یف متولد شده بود، در سال ۱۹۲۶ همزمان از دو رشته تاریخ و ادبیات فارغ‌التحصیل شد. پتروشفسکی از ۱۹۲۹ م. به مدت دو سال در انستیتوی تاریخ و مردم‌شناسی آذربایجان شوروی به کار پرداخت و سپس در انستیتوی دولتی قفقازشناسی مشغول به کار شد. 



این خاورشناس در سال ۱۹۳۵ م. به دلیل مجموع آثارش در رشته تاریخ  از ریاست فرهنگستان علوم اتحاد شوروی درجه دکتری دریافت نمود. پتروشفسکی در ۱۹۳۶ م. به سن پترزبورگ رفت تا در انستیتوی تاریخ مشغول بکار شود. طی جنگ جهانی دوم او در دانشگاه دولتی آسیای میانه در تاشکند به تدریس پرداخت. اما تجربه اصلی او از 1946 م آغاز شد که به مدت ۳۱ سال در دانشگاه سن پترزبورگ تدریس کرد. او در ۱۹۴۷ به مقام استادی رسید و از ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۴ و از ۱۹۶۱ تا زمان مرگش در ۱۹۷۷ ریاست کرسی تاریخ کشورهای خاورمیانه را در دانشگاه سن پترزبورگ بر عهده داشت و در حدود سی واحد درسی از تاریخ سرزمینهای خاورمیانه در دوره باستان و میانه، جغرافیا و دین ارائه نمود. 



پتروشفسکی جزو نویسندگان «تاریخ ایران کمبریج» بوده و کتاب‌های «اسلام در ایران» و «سربداران» از اوست. اسلام در ایران، در واقع متن درس‌های نویسنده برای دانشجویان تاریخ بوده‌است. مهم‌ترین موضوعات این کتاب ظهور اسلام، ورودِ آن به ایران، قرآن مجید، منابع حقوق اسلامی، تدوین فقه، مجادلات فرقه‌ای، کلام، اسماعیلیان، قرمطیان، عرفان و پیروزی شیعه در ایران است. 



تاکنون آثار زیر از پطروشفسکی به زبان فارسی ترجمه و به چاپ رسیده است:

پ‍طروش‍ف‍س‍ک‍ی‌، ای‍ل‍ی‍ا پ‍اول‍ووی‍چ‌، ‏ اس‍لام‌ در ای‍ران‌: از ه‍ج‍رت‌ ت‍ا پ‍ای‍ان‌ ق‍رن‌ ن‍ه‍م‌ ه‍ج‍ری‌ ، ت‍رج‍م‍ه‌ ک‍ری‍م‌ ک‍ش‍اورز، ‏ ت‍ه‍ران‌ ‏ : پ‍ی‍ام‌ ، ۱۳۵۰.  ‌‏      

پ‍طروش‍ف‍س‍ک‍ی‌، ای‍ل‍ی‍ا پ‍اول‍ووی‍چ‌، ‏ ت‍اری‍خ‌ اج‍ت‍م‍اع‍ی‌-اق‍ت‍ص‍ادی‌ ای‍ران‌ در دورۀ‌ م‍غ‍ول‌، ا. پ‌. پ‍طروش‍ف‍س‍ک‍ی‌، ک‍ارل‌ ی‍ان‌، ج‍ان‌ م‍اس‍ون‌ اس‍م‍ی‍ت‌)، ت‍رج‍مۀ‌ ی‍ع‍ق‍وب‌ آژن‍د، ت‍ه‍ران‌: اطلاع‍ات‌‏ ، ۱۳۶۶.   

پطروش‍ف‍س‍ک‍ی‌، ای‍ل‍ی‍ا پ‍اول‍ووی‍چ‌، ک‍ش‍اورزی‌ م‍ن‍اس‍ب‍ات‌ ارض‍ی‌ در ای‍ران‌: ع‍ه‍د م‍غ‍ول‌ (ق‍رن‌ه‍ای‌ ۱۳، ۱۴ م‍ی‍لادی‌)، ۲ ج‌، ت‍رج‍م‍ۀ‌ ک‍ری‍م‌ ک‍ش‍اورز، ت‍ه‍ران‌: دان‍ش‍گ‍اه‌ ت‍ه‍ران‌، م‍ؤس‍س‍ۀ‌ م‍طال‍ع‍ات‌ و ت‍ح‍ق‍ی‍ق‍ات‌ اج‍ت‍م‍اع‍ی‌، ۱۳۴۴؛ تهران: ابوریحان (نیل)، ‏ ۱۳۵۷.    

پ‍طروش‍ف‍س‍ک‍ی‌، ای‍ل‍ی‍ا پ‍اول‍ووی‍چ‌، ای‍ران‍ش‍ن‍اس‍ی‌ در ش‍وروی‌؛ دول‍ت‌ در ع‍ه‍د ای‍ل‍خ‍ان‍ان‌؛ فقه‌اللغه ایرانی / ای‌. پ‌. پ‍طروش‍ف‍س‍ک‍ی‌، ای‌م. ارانسکی، ت‍رج‍م‍ۀ‌ ی‍ع‍ق‍وب‌ آژن‍د، ‏ ‌‏ت‍ه‍ران‌: نیلوفر‏ ‌‏، ۱۳۵۹.   

ای‍ل‍خ‍ان‍ان‌، ات‍ی‍ن‍گ‍ه‍اوزن‌، اشپولر، پطروشفسکی، لمبتن، مرگان، ت‍رج‍م‍ه‌ و ت‍أل‍ی‍ف‌ ی‍ع‍ق‍وب‌ آژن‍د، ت‍ه‍ران‌: م‍ول‍ی‌، ۱۳۸۴.

پ‍طروش‍ف‍س‍ک‍ی‌، ای‍ل‍ی‍ا پ‍اول‍ووی‍چ‌، س‍ه‌ م‍ق‍ال‍ه‌ درب‍ارۀ‌ ب‍ردگ‍ی‌،)ای‌. پ‌. پ‍ت‍روش‍ف‍س‍ک‍سی، ی‌. آ. ب‍ل‍ی‍ای‍ف‌)، ت‍رج‍م‍ۀ‌ س‍ی‍روس‌ ای‍زدی‌، تهران: امیر‌کبیر‏ ، ۲۵۳۶ ‏ = ۱۳۵۶.   

پ‍طروش‍ف‍س‍ک‍ی‌، ای‍ل‍ی‍ا پ‍اول‍ووی‍چ‌، نهضت سربداران خراسان، ترجمۀ کریم کشاورز، تهران: پیام، ۱۳۵۱.

ت‍اری‍خ ای‍ران‌ از زم‍ان‌ ب‍اس‍ت‍ان‌ ت‍ا ام‍روز، ا.آ. گرانتوسکی، م.آ داندامایو، گ.آ. کاشلنکو، ای.پ. پتروشفسکی، م.س. ایوانف، ل.ک. بلوی)، ت‍رج‍م‍ۀ‌ ک‍ی‍خ‍س‍رو ک‍ش‍اورزی‌، ت‍ه‍ران: م‍رواری‍د‏ ، ۱۳۸۵.  

ت‍اری‍خ‌ ای‍ران‌، م‌.س‌. ای‍وان‍ف‌ و دی‍گ‍ران‌، ت‍رج‍م‍ۀ‌ س‍ی‍روس‌ ای‍زدی و ح‍س‍ی‍ن‌ ت‍ح‍وی‍ل‍ی، ت‍ه‍ران: بی‌نا، بی‌تا؛ (ج‍ل‍د دوم‌ ای‍ن‌ ک‍ت‍اب‌ با عنوان «ای‍ران‌ در س‍ده‌ه‍ای‌ م‍ی‍ان‍ه» ت‍وس‍ط «ای‌.پ‌. پ‍ت‍روش‍ف‍س‍ک‍ی‌» ت‍أل‍ی‍ف‌ ش‍ده‌‌اس‍ت.



تهیه شده در تحریریه ایراس