ابراهیم رحیم‌پور در گفتگو با ایراسِِ

​تلاش اجلاس شانگهای برای همکاری های اقتصادی در منطقه

تاریخ انتشار : چهارشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۹ ساعت ۱۴:۴۰
Share/Save/Bookmark
 
​تلاش اجلاس شانگهای برای همکاری های اقتصادی در منطقه
 
بیستمین اجلاس سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای (SCO) در اوج ویروس کووید 19 بصورت کنفرانس ویدویی با حضور کشورهای عضو با میزبانی روسیه برگزار شد. در این اجلاس که جمهوری اسلامی ایران نیز به عنوان ناظر در آن حضور پیدا کرد، مسائل مختلف منطقه‌ای و بین‌المللی از سوی سران کشورهای عضو مورد تبادل نظر قرار گرفت. به اعتقاد آقای ابراهیم رحیم‌پور معاون سابق اسیا و اقیانوسیه وزارت امور خارجه موضوع همه‌گیری ویروس کرونا و همچنین تغییر ریاست جمهوری در امریکا از موضوعات مهم تأثیرگذار بر مباحث مطرح شده در این نشست بوده است. متن حاضر مصاحبه آقای رحیم‌پور با موسسه ایراس می‌باشد.


 ارزیابی شما از نشست سران کشورهای عضو سازمان شانگهای چیست و اینکه این نشست چه دست‌آوردی خواهد داشت؟
نشسست امسال شانگهای بیستمین نشستی هست که از عمر این اجلاس می‌گذرد و با توجه به شیوع ویروس کووید 19 اولین نشست اجلاس شانگهای است که بصورت مجازی بین کشورهای عضو برگزار می‌شود. اگر بخواهیم تحلیلی به این موضوع داشته باشیم؛ واقعیت این است هدف تشکیل این سازمان مشخصا مسائل امنیتی سیاسی و اقتصادی بود و این مجموعه با این نگاه بعد از گذشت بیش از ده سال از فروپاشی شوروی بین چین و کشورهای آسیای مرکزی و روسیه شکل گرفت. بعدها در گسترش کار این سازمان کشورهای دیگری مثل ایران، افغانستان، هند و پاکستان به صورت ناظر به آن پیوستند که هند و پاکستان الان به اعضای دائمی تبدیل شده‌اند اما هنوز عضویت کامل ایران و افغانستان تصویب نشده است. در آسیای مرکزی کشور ترکمنستان نیز به دلیل سیاست بی‌طرفی از ابتدا نخواست به این سازمان بپیوندد.

به نظرم روسیه و چین نمی خواهند این 5 کشور همسایه رها شوند و کشورهای حریص و رقیبی چون آمریکا در این منطقه حضور پیدا کنند. گذران زمان نشان داد این تحلیل درست بود. وقتی روس ها و چینی ها با آمریکا مشکل پیدا کردند دیدیم که نگاه بلند مدت به حوادث چه راهبرد خوبی است و باید بیست سال بعد را دید. مساله اصلی امنیت و اقتصاد بود که به عنوان یکی از مهمترین عوامل امنیت دیده شده است. توسعه اقتصادی و گره زدن مسائل اقتصادی به امنیت مساله مهمی بشمار می‌آید.

 این جلسه با 19 جلسه قبلی فرق می کند. فرمول جلسات سران این است که قبلا 6 کشور بودند و دو مورد هند و پاکستان که در سال های اخیر اضافه شده اند. تعدادی ناظر نیز وجود دارد که مهمترینشان افغانستان، ایران و ترکمنستان هستند همچنین تعدادی مهمان و عضو پیوستی نیز وجود دارد. فرمول این بود که 8 کشور اصلی جلسات خود را در پشت درهای بسته انجام می دادند و سپس ناظرین در جلسه دیگری وارد می شدند و به این جمع اضافه می شدند یک سری از بحث ها به اعضای اصلی تعلق دارد. ولی در مورد بیانیه ای که صادر می شود از ناظرین استفاده می شود. از این نظر جلسه مجازی متفاوت است و نمی‌شود جلسه‌ای بسته برگزار کرد حتی حرف و تصمیمات خاص نمی توان گرفت. از طرفی با توجه به انتخابات امریکا و با توجه به اینکه امروز بایدن بر سر کار آمده و باید دید چه تغییراتی در نگاه آنها بوجود آمده است. ااز این نظر این هم موضوع مهمی است.

 با توجه به گسترش کرونا این مجموعه با چه مسائل تازه‌ای مواجه است؟
در بین این مجموعه هشت کشور دولت‌های تاثیرگذاری وجود دارند. چین، روسیه و هندوستان کشورهای پرجمعیتی هستند که از این موضوع تاثیر زیادی پذیرفتند و خود ما هم از این موضوع خیلی تاثیر پذیرفته‌ایم. به طور کلی شرایط منطقه از این موضوع آسیب دیده است و کشورهای ضعیف را ضعیف‌تر کرده. از طرف دیگر بحث‌های اقتصادی یک شبه طراحی نمی شوند و به نتیجه نمی رسند. بحث اقتصادی زیر بنای کمک به امنیت کشورها است. وقتی به برخی از کشورها نگاه می‌کنیم مثلا قرقیزستان به جهت اقتصادی می بینیم کشوری ضعیف و حتی فقیر است. آنها هم از نظر جاده و کالا مسیر ترانزیت چینی ها هستند و اقتصادشان وابستگی زیادی به چین و روسیه دارد. خود این کشورها تلاش زیادی کردند تا خود را از شر وابستگی به چین و روسیه خلاص کنند ولی نشد و دیدند که منافعی برای آنها وجود دارد و حالتی از زور و استعمار دیده نمی شود از این رو جایی برای همکاری های اقتصادی در منطقه ایجاد شده است.

چشم انداز عضویت کامل ایران در این سازمان را چگونه می بینید؟
ما شاهد پیوستن هند و پاکستان به این مجموعه بودیم در حالی‌که یکی از مواد عضویت این بود که کشورهای عضو نباید در جنگ ها و تنش‌های شدید باشند. از این رو افغانستان را عضو نکردند اما هند و پاکستان در همین راستا با حمایت های چین و روسیه دعوت شدند و به عضویت در آمدند. باید به دقت این نکته را دید ایران نیز در مذاکراتش به این نکته اشاره کرد. وزن و موقعیت ایران و مسائل امنیتی و اقتصادی کشور ما و موقعیت ژئوپولتیک کشور اهمیت دارد و طبیعتا این مجموعه باید علاقمند باشند اما ملاحظاتی وجود دارد، بخصوص در مورد برخی از این کشورها این ملاحظات برجسته تر است و باید صبر کرد تا زمانی بگذرد. به عقیده من، ایران باید به همکاری‌های خود با مجموعه ادامه بدهد تا زمانی که با عزت به عضویت در این مجموعه دعوت شود.
کد مطلب: 4160