نگاهی به انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان

تاریخ انتشار : يکشنبه ۲۰ مهر ۱۳۹۹ ساعت ۱۲:۰۶
Share/Save/Bookmark
 
نگاهی به انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان
 
مریم نوری، دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز
 
بر اساس قانون اساسی و کمیسیون مرکزی انتخابات تاجیکستان، رئیس جمهور تاجیکستان برای مدت هفت سال از طریق انتخابات عادلانه، آزاد و شفاف و آرای مردم انتخاب می­شود. نامزد انتخابات ریاست جمهوری باید شهروند کشور تاجیکستان باشد و حداقل 35 سال سن داشته باشد، به زبان رسمی کشور صحبت کند و حداقل برای 10 سال گذشته در تاجیکستان اقامت دائم داشته باشد. اگر بیش از 50 درصد از رأی دهندگان در انتخابات شرکت کنند، انتخابات معتبر تلقی می شود و نامزدی که بیش از 50 درصد کل آرا را کسب کند، موفق و منتخب مردم در نظر گرفته می شود. حزب حاکم تاجیکستان، حزب دموکراتیک خلق با ریاست رئیس جمهور فعلی، آقای امامعلی رحمان است. انتخابات قبلی ریاست جمهوری در سال 2013 در حالی برگزار شد که به گفته مقامات رسمی تاجیکستان، امامعلی رحمان رئیس جمهور فعلی 83.92 درصد آرا را با مشارکت 86.64 درصدی به دست آورد.

در اصل اول قانون اساسی جمهوری تاجیکستان چنین آمده است که دولت تاجیکستان، دولتی دموکراتیک است. اما به نظر می­رسد نام دموکراسی صرفا به یک نماد می ماند تا حقیقت. او خانواده ای بزرگ و قدرتمند دارد. هفت دختر و دو پسر دارد که به دنبال حفظ قدرت در خاندان بزرگ خود هستند و در مناصب حکومتی مشغول به کار هستند.

به نقل از دیپلمات، امامعلی رحمان 67 ساله یکی از معدود رئیس جمهورهایی در دنیا است که طولانی ترین دوره ریاست جمهوری را داشته است. او که از نوامبر 1992 بر تاجیکستان حکومت می­کند، به دنبال ورود به پنجمین دوره نامزدی خود است. انتخابات پیش رو، در تاریخ 11 اکتبر 2020 برگزار خواهد شد. اگرچه چهار نامزد دیگر _ عبدالحلیم غفوروف از حزب سوسیالیست، میروژ ​​عبدللوف از حزب کمونیست، رستم رحمت زاده از حزب اصلاحات اقتصادی، رستم لطیف زودا از حزب ارضی(agrarian party)_ و رئیس جمهور امامعلی رحمان از حزب دموکراتیک خلق درگیر رقابت اند، اما به نظر می­رسد که هدف ارائه نمایشی است که نشان دهد انتخابات دارای رقابت قانونی است و این کار صرفا  اعتباربخشی به انتخابات محسوب می­شود؛ چراکه سال­ها مخالفان از صحنه سیاسی حذف شدند و اکنون فقط چند حزب سیاسی در تاجیکستان هستند که نفوذ زیادی ندارند و صرفا ابزاری نمادین برای نشان دادن قسمتی از دموکراسی برای کشور اند. علاوه بر این، همه گیری کووید-19، مشکلات اقتصادی و سرکوب جامعه مدنی همه از دیگر چالش­های تاجیکستان است که این کشور با آن دست و پنجه نرم می­کند.

سن زیاد رئیس جمهور ممکن است در طول ریاست هفت ساله آتی اش او را خسته کند؛ اما جایگاه پسرش، رستم امامعلی در ریاست مجلس سنا در صورت مرگ یا استعفای خودش می­تواند این خاطرجمعی را به او و خاندانش بدهد که ریاست آن­ها ادامه دار خواهد بود. به نقل از وبسایت دیپلمات، امامعلی رحمان پیش­تر قانون اساسی را دستکاری کرد تا پسرش بتواند راه آسانی برای ریاست جمهوری بیاید. او در بسیاری از عکس هایش در کنار پدرش دیده می شود و شخصیت آشنایی برای انتخابات بعد او برای ادامه دولت تاجیکستان خواهد بود. پیش بینی نتایج انتخابات تاجیکستان کار سختی نیست. این­که امامعلی رحمان برای این دوره روی کار باشد یا نه اهمیتی ندارد؛ چیزی که به نظر می­رسد این است که حداقل تا آینده­­ای معلوم این خاندان  با یک قدرت واحد بر سر حکومت هستند.

به نظر می­رسد انتخابات در هیچ یک از کشورهای آسیای مرکزی به اندازه تاجیکستان کم­تاثیر برای مردم نیست. رئیس جمهور پیشین قزاقستان، نظربایف به نقل از پایگاه اینترنتی «سوئیس انفو»، پس از سه دهه ریاست جمهوری در حالی از منصب خود استعفا داد که کشورش شاهد افزایش خشم اجتماعی و نارضایتی به دلیل وضعیت اقتصادی ناشی از پیامدهای کاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی در سال ۲۰۱۴ میلادی بود. اگرچه او همچنان نقش مهمی در تصمیم گیری سیاسی کشور ایفا می­کند و ریاست شورای امنیت این کشور را بر عهده دارد؛ اما این عکس العملی نسبت به نارضایتی مردم بود. تحولات اخیر در قرقیزستان بر سر انتخابات ریاست جمهوری نیز با واکنش­ها و اعتراضات خیابانی مردم همراه شده و اگرچه دولت با خشونت با آن مقابله می­کند اما نشان می­دهد مردم آن­جا واکنش­های جدی­تری نسبت به برگزاری ناعادلانه انتخابات از خود بروز می­دهند.

آنچه مردم را به پای صندوق رای می­برد و آنچه باعث می­شود روند چنین انتخاباتی در کشور ادامه یابد عدم مخالفت مشخص و یکپارچه مردم و نبود بسیج ضد دولتی و همین­طور نبود فشار در صحنه بین المللی علیه عملکرد انتخاباتی رییس جمهور است. با این­که همیشه در دوران انتخابات در کشورهای آسیای مرکزی، اروپا عملکرد و شفافیت آن­ها را به نقد می­کشد و اعلام می­کند خواهان برگزاری عادلانه انتخابات در این کشورها است اما با این حال به نظر می­رسد این هدف را به طور جدی دنبال نمی­کند و در حد حرف باقی می­ماند. دوری جغرافیایی این کشور از اروپا می­تواند یکی از دلایلی باشد که موجب کاهش سخت گیری اروپا نسبت به روند انتخاباتی این کشور شده است. به مناسبت انتخابات پیش روی تاجیکستان، مرکز موسسات دموکراتیک و حقوق بشر (OSCE) نیز مامورانی موقت و قراردادی را برای نظارت و ارزیابی انتخابات تاجیکستان استخدام کرده اند. این ماموران به عنوان هیئت ارزیابی انتخابات که در سمت های مامور رئیس، مامور معاون رئیس، تحلیل گر سیاسی، تحلیل گر حقوقی، تحلیل گر انتخابات و تحلیل گر رسانه هستند، از 23 سپتامبر 2020 آماده فعالیت در این کشور شدند. در شرایط این مرکز آمده است که آن ها نباید از شهروندان تاجیکستان باشند. مدت ارزیابی آن­ها از این تاریخ تا حدود سه هفته در تاجیکستان به طول می­انجامد. اما آیا واقعا اعزام این گروه، مسئله ریاست خانوادگی که در این کشور در دوره­ای طولانی ریشه پروانده است را حل خواهد کرد؟
 
 
کد مطلب: 4108