شرق اوکراین همچنان ملتهب است

مشاجره مجدد کی‌یف و مسکو بر سر دونباس

17 تير 1399 ساعت 15:22


 *تاتیانا ایفشنکو در نیزاویسیمایا گازتا

   دور بعدی مذاکرات گروه تماس سه جانبه مینسک برای حل و فصل مناقشه دونباس برای 8 ژوئیه برنامه‌ریزی شده است و بطوریکه برخی رسانه‌های آلمانی گزارش داده‌اند طرف روسی تا 6 ژوئیه منتظر پیشنهادات اوکراین برای اعطای وضعیت ویژه (امتیازات خودمختاری) به دونباس است. اما در کیف می‌گویند که چنین شرطی مطرح نشده است.
سوء تفاهمات پس از ملاقات 3 ژوئیه در برلین آغاز شد. ریاست هیئت روسی را در آن جلسه  دیمیتری کوزاک معاون رئیس نهاد ریاست جمهوری برعهده داشت و ریاست هیئت اوکراینی را معاون اول نخست وزیر برای حل و فصل و معاون رئیس هیئت در مذاکرات مینسک ،آقای الکسی رزنیکوف برعهده داشت. اما رئیس دفتر رئیس جمهور اوکراین آندری یرماک نیز به برلین رفت.
مذاکرات 11 ساعت به طول انجامید. در پایان یرماک گفتگوها را مثبت ارزیابی کرد و گفت که این نشست "ما را یک قدم به برگزاری اجلاس سران نزدیکتر کرد" (اجلاس سران فدراسیون روسیه، اوکراین، آلمان، فرانسه). همانطور که می‌دانید سران کشور "گروه چهار نورماندی" از سال 2016 برای اولین بار در اواسط دسامبر 2019 در پاریس با همدیگر ملاقات کردند. در آن اجلاس برخی تصمیمات اولویتی در رابطه با حل و فصل تصویب شد و تصمیم گرفته شد طرفین در جلسه برنامه‌ریزی شده بعدی یعنی در آوریل سال جاری در برلین، روند اجرای آنها را مورد بررسی قرار دهند. اما جلسه ماه آوریل به دلیل همه گیری کرونا و همچنین به دلیل شکایات متقابل اوکراین و روسیه در مورد اجرای توافق‌های پاریس برگزار نشد.
بنابراین مذاکرات رایزنان سیاست خارجی به لحاظ نظری به طرفین اجازه می‌داد تا گوشه‌های تیز را صاف کنند و مسائل حاد را آرام کنند. بطوریکه تاس گزارش می‌دهد دیمیتری کوزاک خاطرنشان کرد: در تاریخ 3 ژوئیه ما موفق شدیم در مورد موضوع مجموعه اقدامات جدید برای آتش بس در دونباس به همدیگر نزدیک شویم. اما پیشرفت شدیدی در مذاکرات اتفاق نیفتاد و هنوز خیلی خیلی زود است که بخواهیم در مورد برگزاری اجلاس سران نورماندی صحبت کنیم. كوزاك خاطرنشان كرد: از اوکراین دهها قانون مختلف خواسته شده است كه نه تنها لازم است آنها را تدوین نمود بلكه باید آنها را با دونباس نیز هماهنگ کرد که این نیز کار آسانی نیست.
نشریه آلمانی اشپیگل با استناد به برخی از اسناد کاری هیئت روسی گزارش داد که یکی از اسنادی که فدراسیون روسیه ظاهراً از اوکراین انتظار دارد پیش نویس اصلاحیه قانون اساسی اوکراین است که در آن وضعیت ویژه دونباس تصویب می‌شود. به گفته همین منبع این پیش نویس باید در همین هفته در مینسک ارائه می‌شد.
ولادیمیر زلنسکی رئیس جمهور اوکراین در پاسخ به سؤال خبرنگاران، این اطلاعات را تأیید نکرد: "اولا هیچ کس نمی‌تواند چیزی از اوکراین مطالبه کند ما یک کشور مستقل هستیم. به نظر من در اینجا همه باید روی ادبیات خود کار کنند. مخصوصا که این دیگر یک لفاظی بین‌المللی است". روز شنبه و یکشنبه رئیس جمهور و رئیس دفتر وی در یک سفر کاری به اودسا و منطقه اودسا رفته بودند. زلنسکی گفت که روز شنبه او وقت نکرده است همه جزئیات مذاکرات برلین را با یرماک بررسی کند، وی افزود: "من می‌دانم که این جلسه بدی نبوده است و محتوای خوبی داشته است. فعلا چیز دیگری برای اظهار نظر وجود ندارد".
در همین حال، خبری رسمی در سایت رئیس جمهور اوکراین در مورد آنچه که رایزنان سیاست خارجی به دست آورده اند ظاهر شد: "توافقات اجلاس سران کشورهای نرماندی در پاریس باید اجرا شوند. اوکراین و شرکایش در نرماندی یعنی فرانسه و آلمان آمادگی خود را برای انجام هرگونه تلاشی در این راستا نشان داده‌اند". همچنین گزارش شده است که طرف روسی درخواست زمان کرد تا پاسخی به موضع متحد اوکراین، فرانسه و آلمان بدهد."
نشریه استرانا به نقل از ولادیمیر ولیا کارشناس سیاسی اوکراینی خاطرنشان كرد كه این خبر رسمی مانند یک نوع خبر پیروزی به نظر می‌رسد . این ذهنیت شکل می‌گیرد كه این سه کشور (فرانسه، آلمان، اوکراین) طوری بر سر روسیه ریخته‌اند كه در بن بست قرار گرفته و مجبور شده است درخواست زمان کند. به عقیده ولیا، در حقیقت تیم زلنسکی در تلاش است تا با ایجاد گرد و خاک این واقعیت را که استراتژی پیشنهادی یرماک به بن بست لاعلاجی رسیده است از انظار مخفی کند.
در کیف درک و ارزیابی‌های متفاوتی از برنامه‌های حل و فصل مناقشه وجود دارد. مثلا پیشتر رئیس دفتر رئیس جمهور را مورد انتقاد قرار داده‌اند چون او بعقیده اپوزیسیون قصد ایجاد یک شورای مشورتی برای حل و فصل مناقشه دارد و نیز اهداف دیگری دارد که منجر به برسمیت شناختن دونتسک و لوگانسک و اعطای موقعیت ویژه به این دو جمهوری خواهد شد. خود یرماک بارها چنین فرضیاتی را رد کرده است و گفته است كه حل و فصل سیاسی (از جمله برگزاری انتخابات مقامات محلی و اعطای اختیارات گسترده به مقامات محلی) تنها پس از اجرای موارد مربوط به تامین امنیت، امکان پذیر می‌شود. این یعنی اینکه موضع اوکراین تحت رهبری زلنسکی همان است که در دوره پاراشنکو بود: اول امنیت (از جمله بازگشت کنترل مرز روسیه به دست اوکراین) و سپس حل و فصل مسائل سیاسی.
اما موضع روسیه بدون تغییر مانده است. ولادیمیر ولیا در این خصوص گفت: "درخواست زمان (در نتیجه مذاکرات رایزنان سیاست خارجی) چیزی غیر از یک تاکتیک برای حفظ نزاکت دیپلماتیک نیست و معنای آن عدم تغییر موضع و عدم امکان تغییر آن است". طرف روسی بارها از کیف خواسته است تا مستقیماً وارد مذاکره با دونتسک و لوگانسک شود تا موضوع اعطای موقعیت ویژه به این دو جمهوری مورد بررسی واقع شود. رهبری اوکراین احتمال چنین مذاکراتی را منتفی می‌داند.
کارشناسان می‌گویند که هنوز هیچ راهی برای خروج از بن بست دونباس دیده نمی شود. در همین حال، رسانه‌ها اظهارات نخست وزیر اول دونتسک الكساندر بورودای را نقل كردند كه در كنگره حزب "رودینا" گفته بود: من یقین دارم كه در آینده نسبتا نزدیکی شاهد خواهیم بود که جمهوری دونباس نه تنها در عمل (de facto) بلکه رسما (de jure) هم بخشی از فدراسیون روسیه خواهد شد.
مدیر مرکز مطالعات مشکلات جامعه مدنی ویتالی کولیک، در وبلاگ خود در سایت Censor.net خاطرنشان کرد: در شرایط فعلی بیش از حد خوش بینانه است که بخواهیم تلاش کنیم از مشکلات همگرایی مجدد به یک تعریف استاندارد از مراحل بازگرداندن حاکمیت بر سرزمین‌های اشغالی برسیم. الان نمی توان به چنین چیزی فکر کرد. امروز آن تهدیدات نظامی سیاسی که هم اکنون به طور مستقیم یا غیرمستقیم از سوی دشمن نشان داده می‌شوند نیاز به رویکردی متفاوت دارند. وی خاطرنشان کرد: بسیاری از تحلیلگران در کیف به مقامات توصیه می‌کنند که به بازبینی توافق نامه‌های مینسک بازگردند: "چون این سند قطعا نمی تواند چارچوبی برای حرکت به سمت یک حل و فصل مسالمت آمیز و پایان دادن به مناقشه باشد، در درجه اول به این دلیل که طرفین درگیری نظامی به طور نادرست در متن این سند تعریف می‌شوند." کولیک یادآوری کرد که توافقنامه‌های مینسک حتی هدف اصلی را که به خاطر آن امضا شد برآورده نکردند: آتش بس در دونباس هنوز به طور کامل اجرا نشده است. کولیک اشاره کرد که: "اما امروز اولویتها کاملاً تغییر یافته است: به جای تاکید بر حفظ اصل "امنیت در درجه اول" اکنون خواهان تغییر ترتیب انجام گامها هستند و تمایل عجیبی دارند که از آخر شروع کنند یعنی با بحث در مورد قوانین حاکم بر چارچوب سیاسی برای بازگشت برخی از مناطق دونتسک و لوگانسک به قلمرو اوکراین، شروع نمود.
منبع:   https://www.ng.ru/cis/2020-07-05/1_7902_ukraine.html


کد مطلب: 3961

آدرس مطلب: http://www.iras.ir/fa/doc/note/3961/مشاجره-مجدد-کی-یف-مسکو-سر-دونباس

ایراس
  http://www.iras.ir