همه پرسی روسیه، پیروزی تاریخی پوتین در این کشور بود

تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۷ تير ۱۳۹۹ ساعت ۱۵:۰۵
Share/Save/Bookmark
 
همه پرسی روسیه، پیروزی تاریخی پوتین در این کشور بود
 
سیاست پارسی: هفته گذشته، هفته پر فراز و نشیبی برای فضای سیاسی روسیه بود. نهایی شدن نتایج رفراندوم برگزار شده در این کشور، جایگاه پوتین برای ادامه حکمرانی در این کشور را بالا برده و به‌ احتمال‌ زیاد او را تبدیل به یکی از افراد پرقدرت تاریخ این کشور می‌کند که دوران زمامداری طولانی‌ای داشته است.
حکم‌فرما شدن ثبات سیاسی در روسیه حداقل تا سال 2036  برای دنیا به چه معنا خواهد بود و برای ایران چه اتفاقاتی را رقم خواهد زد ؟ سایت سیاست پارسی در گفت‌وگو با دکتر جهانگیر کرمی، کارشناس مسائل روسیه و دانشیار دانشگاه تهران به بررسی این مسائل پرداخته است . 
 
* همه‌پرسی اخیر روسیه و امکان تداوم دوران ریست جمهوری پوتین را برای دهه بعدی چطور ارزیابی می‌کنید؟
نتیجه همه‌پرسی تغییر قانون اساسی قابل پیش‌بینی بود. پیش‌بینی‌هایی در مورد کم ‌و زیاد شدن میزان مشارکت مردم طرح می‌شد، ولی به‌ صورت کلی قابل پیش‌بینی بود که بیش از 60 درصد مردم به این موضوع رأی مثبت دهند. مهم‌ترین بند به امکان کاندیداتوری مجدد آقای پوتین برای دو دور بعدی برمی‌گردد. البته 36 بند تغییر در قانون اساسی فدراسیون روسیه مطرح ‌شده که ابعاد اقتصادی، اجتماعی و سیاسی داخلی و خارجی داشت، اما تقریباً مهم‌ترین بند سیاسی آن به تداوم دوران ریاست جمهوری پوتین برای دو دوره بعدی از 2024 تا 2036 مربوط می‌شد. سایر تغییرات به تحول سازوکارها و ساختار اداری کشور و برخی به مسائل هویتی و مذهبی روسیه مربوط بود. به نظر نمی‌آید این موضوعات اهمیت آن ‌چنانی داشته باشند. شاید چند بند امنیتی نیز کمی اهمیت داشته باشند، ولی مهم‌ترین نکته مربوط به تداوم ریاست جمهوری آقای پوتین بود که او را به رئیس‌جمهوری تبدیل خواهد کرد که در 6 دوره، قدرتش تداوم‌ یافته است. این در حالی است که معمولاً در نظام‌های جمهوری حداکثر امکان انتخاب افراد دو دوره است ولی او اگر زنده بماند طی 6 دوره و جمعاً 32 سال رئیس‌جمهور روسیه خواهد بود. اگر دوران نخست‌وزیری و کفالت ریاست جمهوری را نیز اضافه کنیم، تقریباً چهار دهه عالی‌ترین مقام روسیه را به خود اختصاص می‌دهد و در تاریخ یک هزار و دویست‌ ساله این کشور، پوتین در شمار پنج حاکم با دوره حکمرانی بیش از سه دهه‌ای آن ماندگار می‌شود. خصوصاً که با شرایط سیاسی موجود فدراسیون روسیه امکان پیروزی رقبا در دوره‌های بعدی بر او نیز کمتر محتمل خواهد بود.
به هر حال در دوره حکمرانی آقای پوتین شاهد فراز و نشیب‌های زیادی در روابط واشنگتن و مسکو بودیم . اگر دوران ریاست جمهوری پوتین در روسیه بیشتر شود به نظر شما تا چه اندازه در روابط دو کشور تغییر به وجود می آید؟
ویژگی سیاست خارجی روسیه در دوره پوتین عمدتاً متأثر از نوعی استقلال عمل و سیاست تعامل و تقابل بوده است؛ به این معنا که دولت روسیه خود را شریکی در معادلات بین‌المللی می‌داند و نظام بین‌المللی مورد نظر آمریکا را که مبتنی بر هژمونی یک‌ جانبه ‌گرایی غرب است، رد می‌کند و بر نظام بین‌المللی چند قطبی و چند جانبه تأکید می‌کند. همچنین بر حل ‌و فصل مشکلات بین‌المللی با نقش‌آفرینی و حضور قدرت‌های بزرگ به ‌عنوان میراث روسیه قرن نوزدهم و بیستم تأکید دارد. این مبنا کمابیش حس خواهد شد. باید دقت کنیم که حتی در اوج تقابل دولت روسیه در مقابل آمریکا، به دلیل منطق عمل‌گرایی حاکم بر نگرش دولتمردان روسیه به‌ویژه شخص پوتین همیشه امکان توافق بر سر برخی از موضوعات و یا توافقاتی کلی در مورد مجموعه‌ای از موضوعات بین‌المللی وجود داشته و در عمل نیز در برخی از موارد این توافق صورت گرفته است و در آینده نیز این امکان وجود دارد که دولت روسیه بر سر بعضی موضوعات و توافقات کلی با آمریکا وارد مذاکره شود و به نتایجی نیز برسد.
در دو سال گذشته نیز شاهد بودیم که پوتین در نشست 16 جولای 2018 هلسینکی با ترامپ توافقاتی به انجام رساند و آنچه بیشتر مانع از اجرای آن شد، شرایط داخلی امریکا بود. به عبارتی کلید حل ‌و فصل مسائل بین روسیه و آمریکا بیشتر در واشینگتن است تا روسیه و روسیه حاضر بود عمل‌گرایانه بر اساس منافع و مصالح خود در چهارچوب ساختار نظام بین‌المللی چند جانبه و چند قطبی به توافقاتی با آمریکا برسد، ولی در داخل آمریکا ترامپ نه از مشروعیتی آن‌چنانی برخوردار بود و نه اقتداری داشت که بتواند کنگره را راضی کرده و فضای رسانه‌ای و افکار عمومی را قانع کند تا توافقات اولیه با کرملین را در هلسینکی عملی کند. در نتیجه، در چهار سال گذشته امکان توافق وجود نداشت و در آینده نیز کمابیش این امکان محدود خواهد ماند؛ چرا که لیست بلندی از اختلاف‌ نظرها میان دو کشور وجود دارد که مهم‌ترین آنها موضوع تحریم‌ها، اوکراین و قراردادهای راهبردی ست. اما هرگز نباید احتمال توافق روسیه و امریکا را منتفی دانست.
شاهد ارتباط خوب روسیه و ایران هستیم. آیا احتمال دارد تغییراتی در رویه برخورد مسکو با تهران بعد از این همه‌پرسی به وجود بیاید؟
منطق همکاری‌های ایران و روسیه در دهه‌های گذشته و بخصوص در سال‌های اخیر منطقی روشن است و روس‌ها بخصوص در دوره پوتین بر حفظ قواعد نظام بین‌المللی وستفالیایی و بحث حاکمیت ملی کشورها (البته به‌جز کشورهای حوزه پیرامونی خودشان که آن منطقه را خارج نزدیک می‌نامند و حاضر نیستند این مناطق را در پیوند با غرب و در تقابل با روسیه بدانند و از این‌ رو، حاکمیت محدودی برایشان قائل‌اند)، اما در سایر نقاط دنیا حفظ حاکمیت ملی و وضعیت دولت‌ها و حفظ مرزهای موجود بین‌المللی به ‌ویژه در خاورمیانه برای روسیه اهمیت دارد و همواره یک اصل بوده است. حمایت از ایران در مجامع بین‌المللی در چارچوب این قاعده بوده و از طرفی، همکاری‌ها عمدتاً در مقابل تروریسم و عوامل برهم زننده ثبات و امنیت منطقه‌ای بوده است. در بحث هسته‌ای نیز به ‌ویژه در شورای امنیت، حمایت‌ها از ایران در دهه اخیر در سازمان ملل متحد، در چهارچوب حفظ برجام بوده است. لذا به نظر می‌آید مادامی ‌که منطق سه‌گانه مذکور وجود دارد، همکاری‌های بین دو کشور تداوم پیدا کند و در بحث هسته‌ای نیز تا زمانی که ایران در چهارچوب برجام باقی بماند، همچنان این حمایت تداوم پیدا دارد.
مهم‌ترین ویژگی پوتین چیست و چگونه توانست از فراز و نشیب دهه‌های اخیر به این نقطه برسد؟
به نظر می‌آید، عامل اصلی در تداوم قدرت آقای پوتین در روسیه؛ تجربه تلخ دهه 1990 میلادی است که به اسم همکاری و تعامل با غرب، روسیه تحقیر شد و برخلاف چشم‌انداز اقتصادی اصلاحات دوره گورباچف، رها کردن مدل اقتصادی سوسیالیستی و خصوصی‌سازی گسترده و اجرای طرح‌های کاملاً غربی به نتیجه نرسید، اقتدار ملی خدشه‌دار شد، حاکمیت ملی آسیب دید، کشور در دست باندهای مافیایی قرار گرفت، مردم از نظر اقتصادی به وضعیت وخیمی دچار شدند و در سطح بین‌المللی نیز نقش گذشته روسیه و عظمت این کشور لطمه خورد. روی کار آمدن پوتین هم موجب اعاده حاکمیت دولت و ترمیم اقتدار ملی شد، یکپارچگی ملی تضمین شد و حیثیت روسیه در سطح بین‌المللی احیا شد. مجموعه این شرایط و فعالیتهای موفق داخلی و خارجی موجب محبوبیت پوتین شد.
ما در شرایط فعلی در بحث روابطمان با روسیه، موضوع برجام را هم داریم. موضع روسیه نسبت به حفظ برجام چیست؟ این موضع به نظر شما همچنان حفظ می شود و یا ممکن است تغییر کند؟
موضوع این است که برجام نشان ‌دهنده یکی از ویژگی‌های سیاست خارجی روسیه است که عقیده دارد تمام مسائل مهم بین‌المللی باید در چهارچوب تعاملات قدرت‌های بزرگ حل‌ و فصل شود. در دوره آقای احمدی‌نژاد وقتی ایشان سراغ ترکیه و برزیل رفت، روس‌ها، آمریکایی‌ها و چینی‌ها فوراً قطعنامه‌ها را علیه ایران تصویب کردند و هنوز هم کشور ما درگیر عواقب آن سیاست است. مادامی ‌که ایران در چهارچوب نهادهای رسمی بین‌المللی وارد تعامل و توافق شده است، این موضوعی خواهد بود که منافع روسیه و قدرت‌های بزرگ دیگر نیز لحاظ می‌شود و لذا برای روسیه حفظ برجام به ‌عنوان یک توافق بین‌المللی و تضمین‌کننده توافقات بین‌المللی در زمینه فناوری هسته‌ای اهمیت زیادی دارد. در نتیجه برای موضوع تسلیحات نیز روسیه در چهارچوب مفاد برجام رفتار می‌کند. اگر روزی ایران از برجام خارج شود، طبعاً سیاست روسیه در قبال پرونده هسته‌ای نیز دچار تغییراتی خواهد شد. اما همکاری‌های ایران و روسیه در موضوعات منطقه‌ای و به ‌ویژه در مقابله با تروریسم و کمک به صلح و ثبات و امنیت منطقه‌ای تداوم خواهد یافت.
کد مطلب: 3960