طرح آمریکایی برای بازسازی افغانستان

ماموریت جدید واشنگتن برای ازبکستان در آسیای مرکزی

13 تير 1399 ساعت 23:45


*ویکتوریا پانفیلووا، مفسر بخش خاورمیانه روزنامه نیزاویسیمایا گازتا

   زالمی خلیلزاد نماینده ویژه ایالات متحده در افغانستان و آدام بویلر مدیر اجرایی شرکت تامین مالی توسعه بین الملل ایالات متحده روز 30 ژوئن برای یک سفر دو روزه وارد ازبکستان شدند. این دیدار به وضعیت افغانستان اختصاص یافته است. علاوه بر این، هیئت آمریکایی در دیدار وزرای "آسیای میانه و ایالات متحده" (C5 + 1) که بصورت ویدئوکنفرانس برگزار شد شرکت کردند. کارشناسان معتقدند که برای ازبکستان نقش جدیدی در روند داخلی افغانستان در نظر گرفته شده است.
زالمی خلیلزاد در جریان این سفر قبلا از پاکستان و قطر دیدار کرد و در آنجا موضوع پشتیبانی از روند مذاکرات صلح افغانستان مورد بحث قرار گرفت. همین موضوع در مذاکرات تاشکند هم ادامه یافت. یادآوری می کنیم که ازبکستان مدتهاست وظایف حل مسئله افغانستان را بر عهده گرفته است. توزیع وظایف به شرح زیر بود: طرف آمریکایی در مذاکرات قطر با طالبان کار می کند و تاشکند نقشی را برعهده گرفت که اهمیتش کمتر از آن نبود: طالبان و کابل را ترغیب به مذاکره کند. امروز بعقیده کارشناسان ماموریت جدید می تواند پیچیده تر شود.
الكساندر كنیازف كارشناس آسیای میانه و خاورمیانه به روزنامه ما گفت: پس از امضای توافقنامه آمریکا با طالبان در 29 فوریه 2020 گفت و گو بین ازبکستان و طالبان معنای خود را از دست داد اما تاشکند همچنان جایگاه مهمی را در سناریوهای آمریکایی دارد. این احتمال وجود دارد كه ازبكستان بعنوان میزبان برخی از مراحل مذاكرات بین افغانی انتخاب شود. البته این به روند حوادث افغانستان بستگی دارد.
تصادفی نیست که زلمی خلیلزاد در جلسه وزیران C5 + 1 در تاریخ 30 ژوئن شرکت کرد هدف از این جلسه وارد کردن کشورهای آسیای میانه در مسائل افغانستان است. علاوه بر این هر یک از این کشورها منافع خود را در افغانستان دارند.
به عنوان مثال قرقیزستان و تاجیکستان می خواهد برق صادر کنند و مشغول ساخت خط انتقال برق CASA-1000 هستند. ترکمنستان همکاری تجاری نزدیکتری با افغانستان دارد. قزاقستان منافع صرفاً اقتصادی در افغانستان دارد. در این بین ازبکستان که بدنبال تشکیل یک بازار منطقه ای برای خود در چارچوب یک مدل اقتصادی صادرات محور است وضعیت خاصی دارد. کنیازف گفت: برای ازبکستان که صادرات محصولات غیر خام آن در بازارهای جهانی توانایی رقابت کمی دارند بازار منطقه از اهمیت اساسی برخوردار است. طراحی کریدورهای حمل و نقل فرامرزی (ساخت راه آهن مزار شریف هرات و مزار شریف کابل پیشاور و غیره) که بخش مهمی از سیاست منطقه ای ازبکستان برای توسعه صادرات و ترانزیت بین المللی است در عین حال عنصری از استراتژی های آمریکا برای اجرای پروژه C5 + 1 است.
به گفته این کارشناس دو پروژه راه آهن فوق الذکر از نظر منافع ایالات متحده متضاد هستند. راه آهن مزارشریف هرات با هدف توسعه روابط بین منطقه و ایران احداث می شود، که در استراتژی عمومی آمریکا نمی گنجد ولی با منافع چین جور در می آید (دسترسی کوتاه و منطقی به بازارهای ایران، کل خاورمیانه و خاور نزدیک). یکی از اهداف این پروژه اتصال منطقه آسیای میانه به بندر ایران چابهار است. این واقعیت که ایالات متحده هنوز نسبتاً علاقمند به توسعه چابهار بعنوان هاب منطقه ایران و هند است بیشتر یک موضوع تاکتیکی است. ایالات متحده از این طریق می خواهد هند را در افغانستان فعالتر کند. به نظر وی دسترسی مستقیم کشورهای آسیای میانه و چین به چابهار و بازار ایران بعید است که از طرف ایالات متحده حمایت شود.
وضعیت پروژه احداث راه‌آهن مزارشریف کابل پیشاور متفاوت است چونکه این پروژه رقیب مستقیم کریدور اقتصادی چین و پاکستان خواهد بود که از طریق آن چین نه تنها به اقیانوس هند بلکه به بازار مناطق مرکزی و جنوبی افغانستان و تا حدی به ایران دست خواهد یافت. کنیازف معتقد است: "می توان حدس زد که فعالیت تاشکند در این پروژه با مقاومت شدید طرف چینی روبرو خواهد شد. در هر صورت به طور کلی برای اجرای هرگونه پروژه فرا مرزی ازبکستان در محور افغانستان، شرایط و فرصتها چندان جور نیستند و بحث در مورد این موضوع در یک سطح سه جانبه، بیشتر جنبه نمایشی دارد". بنابراین به گفته این کارشناس فرمت "ایالات متحده افغانستان ازبکستان" را فقط باید از منظر طراحیهای منطقه ای آمریکا و بعنوان مکمل اجرای پروژه های C5 + 1، گفتگوی "آسیای میانه هند" (که از سوی آمریکا مدیریت می شود) یا نسخه گسترده تر این گفتگو یعنی "آسیای میانه هند افغانستان"، مورد توجه قرار داد.
در مورد سرمایه گذاری در پروژه های افغانستان بعید است که ایالات متحده هزینه های زیادی در این حوزه انجام دهد. کنیازف می گوید: "آنها ترغیب خواهند کرد اما هیچ سرمایه گذاری مستقیمی انجام نخواهند داد. به احتمال زیاد هند ممکن است وامی بدهد. در عمل هند و ازبکستان را می توان به عنوان مجریان ایالات متحده در روند داخل افغانستان در نظر گرفت. واشنگتن تلاش خواهد کرد تا کار واقعی را بر عهده آنها بگذارد".

منبع: سفارت ج.ا. ایران در فدراسیون روسیه


کد مطلب: 3952

آدرس مطلب: http://www.iras.ir/fa/doc/note/3952/ماموریت-جدید-واشنگتن-ازبکستان-آسیای-مرکزی

ایراس
  http://www.iras.ir