روسیه و اروپای شرقی
آسیای مرکزی
قفقاز جنوبی
همسایگان اوراسیا



نسخه قابل چاپ

نسخه وب

داخلی » يادداشت » قفقاز جنوبی

یادداشت ایراس

سه چالش پیش روی بریتانیا در سیاست استقرار صلح در قفقاز جنوبی پس از برگزیت

ترجمه: ولی کوزه گر کالجی، عضو شورای علمی موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس)

۶ بهمن ۱۳۹۸ ساعت ۱۶:۰۴

لائورِنس برویرس از پژوهشگران صاحب منطقه قفقاز در موسسه چتم هاوس بریتانیا است که از سال 2013، سردبیری مجله معتبر «پژوهش قفقاز» (Caucasus Survey) در لندن را نیز برعهده دارد. لائورِنس برویرس در تحلیلی که اخیراً از سوی موسسه چتم هاوس منتشر شده است، رویکرد بریتانیا به منطقه قفقاز جنوبی را پس از اجرای توافق برگزیت و خروج رسمی این کشور از اتحادیه اروپا مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و چالش های مهم پیش روی بریتانیا در این منطقه را مورد توجه قرار می دهد که مطالعه آن می تواند به شناخت بهتر رویکرد کلی بریتانیا به تحولات منطقه قففقاز جنوبی کمک کند.

خروج بریتانیا از اتحادیه چه معنا و مفهومی برای جهت گیری این کشور در قبال قفقاز جنوبی، منطقه ای کوچک در حاشیه اروپا و شناخته شده با منازعه خواهد داشت؟ اگر چه بریتانیا مستقیماً درگیر هیچ یک از فرایندهای صلح در این منطقه نیست (به جز در مورد گفتگوهایی بین المللی ژنو[1] به عنوان یک عضو اتحادیه اروپا در مورد مناقشه های قومی در گرجستان)، با این وجود این کشور یکی از بازیگران مهم در ثبات قفقاز جنوبی از میانه دهه 1990 بوده است. به صورت کاملاً آشکاری، بریتانیا به تنهایی بزرگ ترین سرمایه گذار خارجی در نفت و گاز دریای خزر بوده است. فراتر از خطوط لوله، بریتانیا یک سرمایه گذار مهم در راهبردهای بلندمدت تحت رهبری جامعه مدنی در زمینه صلح سازی در قفقاز جنوبی بوده است. این امر از طریق برنامه موسوم به «منبع پیشگیری از منازعه های جهانی»[2] در اوایل دهه اول قرن بیست و یکم (2000 میلادی) و توسط اداره توسعه بین المللی[3] صورت گرفته است که پیشگام مداخلات استقرار صلح در سطح وسیعی مانند «ابتکار کنسرسیوم»[4] در زمینه مناقشه جمهوری آذربایجان و ارمنستان در فاصله سال های 2003 تا 2009  بوده است که شبکه های مدنی در قفقاز جنوبی با مشارکت انجمن های غیر دولتی بریتانیایی ایجاد کرد.      

 این تجربیات یک میراث قدرتمند روشنفکری را در سطح منطقه قفقاز جنوبی به جا گذاشته است. تجربه بریتانیایی در قفقاز جنوبی دربرگیرنده خبرگی خاصی در زمینه مناقشه ها است که به صورت خاصی در این منطقه و سایر نقاط جهان مورد توجه قرار گرفته است. همچنین یک سنت بسیار قدرتمند بورسیه های (دانشگاهی) بریتانیایی در قفقاز وجود دارد و دانشگاه های مختلف بریتانیا، واحدهای مختلف مرتبط با مسائل قفقاز را ارائه می کنند. از طریق طرح هایی مانند         «فرصت پژوهشی موسسه جان اسمیت»،[5] «فرصت پژوهشی آکادمی رابرت بوش در چاتم هاوس»[6] و «بورس های چیونینگ»،[7] تعداد قابل توجهی از رهبران جوان قفقاز جنوبی وقت خود را موسسات بریتانیایی صرف می کنند و ارتباط موث