سیاست خارجی
سیاست های امنیتی و نظامی
جامعه و سیاست
اقتصاد و انرژی
سازمان های منطقه ای
تاریخ
فرهنگ و هنر


نسخه قابل چاپ

نسخه وب

داخلی » يادداشت » سیاست خارجی

وبگردی ایراس

ایران و ترکیه از دیوارکشی تا روابط راهبردی

صادق ملکی، کارشناس و تحلیلگر ارشد مسائل سیاسی

۱ دی ۱۳۹۷ ساعت ۲۲:۰۲

پنجمین نشست شورای راهبردی ایران و ترکیه در آنکارا برگزار شد. این نشست در حالی تشکیل شد که منطقه شاهد تحولاتی مهم و در عین حال پیچیده و چند وجهی است. اعلام خروج امریکا از سوریه و آغاز احتمالی عملیات ترکیه در شرق فرات و ... از جمله این تحولات است.



پنجمین نشست شورای راهبردی ایران و ترکیه در آنکارا برگزار شد. این نشست در حالی تشکیل شد که منطقه شاهد تحولاتی مهم و در عین حال پیچیده و چند وجهی است. اعلام خروج امریکا از سوریه و آغاز احتمالی عملیات ترکیه در شرق فرات و ... از جمله این تحولات است. روحانی و اردوغان در این نشست هر دو بر راهبردی بودن روابط ایران و ترکیه چون نشست های قبلی تاکید کردند. اگرچه سفر روحانی به آنکارا و تشکیل شورای راهبردی میان دو کشور دارای پیام و بار سیاسی بوده و باید از ان استقبال کرد اما به نظر می رسد اشاره روسای جمهوری دو کشور بر روابط راهبردی بیش از آنکه یک واقعیت حاکم بر روابط باشد، یک تعارف سیاسی است. روابط راهبردی کشورها مبتنی بر مولفه هایی است که روابط تهران و آنکارا در حال حاضر خالی از آن مولفه هاست. دقت در محتویات سخنان روحانی و اردوغان پس از نشست پنجم نشان می دهد که این سخنان در بخش های مهمی تکرار سخنان نشست های قبلی است. واقعیت آن است تا زمانی که ذهنیت رهبران ایران و ترکیه نسبت به یکدیگر تغییر نکرده و از ذهنیت سلبی به ذهنیت ایجابی تغییر نکند، روابط نمی تواند به سطح راهبردی ارتقا یابد. فارغ از آن باید دقت کرد که ایران و ترکیه در دو سوی معادلات حاکم بر نظام جهانی قرار دارند. در حالی که ایران پیوند چندانی با مولفه های حاکم بر روابط بین المللی نداشته و در بخش هایی در چالش جدی با آن است، ترکیه بخش مهمی ازحلقه اتصال این مولفه ها بوده و با مد نظر قرار دادن ظرفیت خود و با مدیریت کارآمد، برای خویش در نظام جهانی تعریف خاص ایجاد کرده و توانسته است به موقعیت مناسبی برسد. 



هرکس ایران و ترکیه را دوست بدارد باید به ضروت راهبردی شدن روابط تهران و آنکارا بیندیشد. به تشکیل شورای روابط راهبردی میان ایران و ترکیه باید از این زاویه نگریست.



شاید نام نهادن این نشست ها تحت عنوان  حرکت ایران و ترکیه به سوی روابط راهبردی بیشتر با واقعیت حاکم بر روابط دو کشورهمخوانی داشته باشد. توجه داشته باشیم دیر یا زود الزامات ناشی از تاریخ و ریشه های فرهنگی مشترک و از آن مهمتر تحمیلات حاصله از جغرافیا، همگرایی میان ایران و ترکیه را ضرورتی اجتناب ناپذیر خواهد کرد. در واقع نشست های شورای راهبردی گام برداشتن در این مسیر است. دقت کنیم که روابط راهبردی ایران و ترکیه نباید فقط  تحت تاثیر نیازهای گذرای شرایط حاکم بر سیاست داخلی، منطقه ای و بین المللی دو کشور باشد. با این دید که ایران در دوره تحریم و مشکلات و ترکیه به هدف بازی و امتیازگیری از واشنگتن نگاه ابزاری به نشست های شورای راهبردی داشته باشند، راهبردی کردن روابط میان تهران و آنکارا، تحقق نخواهد یافت.



از سوی دیگر بهتر است ایران واقعیت حاکم بر معادلات جهانی را دریافته و بیش از آن که از موضع پایین و ضعف به ترکیه و ... برای رفع و رجوع امور مراجعه کند، با امریکایی کنار بیاید که آنکارا خود نیز در سیاست های کلان، هماهنگ با سیاست های آن است.



توجه و درک راهبردی داشته باشیم که آنکارا عضو ناتو و شریک راهبردی غرب است. ترکیه علیرغم همه اختلافات با امریکا، دارای روابط ویژه با واشنگتن بوده و بطور کلی سیاست ها و رفتارهای استراتژیک ترکیه را باید در چارچوب غرب تعریف کرد. پرواضح است ترکیه در نقطه انتخاب نهایی میان ایران و امریکا با وجود همه مشکلات، نه