سیاست خارجی
سیاست های امنیتی و نظامی
جامعه و سیاست
اقتصاد و انرژی
سازمان های منطقه ای
تاریخ
فرهنگ و هنر


نسخه قابل چاپ

نسخه وب

داخلی » يادداشت » سیاست های امنیتی و نظامی

وبگردی ایراس

واکنش روسیه به الحاق احتمالی گرجستان به ناتو؛ جایگاه ایران

حسین عسگریان، پژوهشگر ارشد موسسه ابرار معاصر تهران

۸ شهريور ۱۳۹۷ ساعت ۲۰:۱۳

دیمیتری مدودف، نخست وزیر روسیه، در روز 16 اوت 2018 طی واکنشی بسیار تند نسبت به برگزاری مانور و تمرینات نظامی ناتو در گرجستان، نتایج الحاق گرجستان به این پیمان نظامی غربی را فاجعه‌بار توصیف کرده است که می‌تواند زمینه‌ساز تنشی بزرگ در منطقه شود. این در حالی بود که چندی قبل (19 جولای 2018) پوتین با نقد راهبرد ناتو در توسعه زیرساخت‌ها در نزدیکی مرز روسیه، کلید ایجاد امنیت و ایمنی در اروپا را گسترش همکاری و احیای اعتماد و نه توسعه پایگاه‌ها و زیرساخت‌های نظامی جدید در نزدیکی مرزهای روسیه خواند.



دیمیتری مدودف، نخست وزیر روسیه، در روز 16 اوت 2018 طی واکنشی بسیار تند نسبت به برگزاری مانور و تمرینات نظامی ناتو در گرجستان، نتایج الحاق گرجستان به این پیمان نظامی غربی را فاجعه‌بار توصیف کرده است که می‌تواند زمینه‌ساز تنشی بزرگ در منطقه شود. این در حالی بود که چندی قبل (19 جولای 2018) پوتین با نقد راهبرد ناتو در توسعه زیرساخت‌ها در نزدیکی مرز روسیه، کلید ایجاد امنیت و ایمنی در اروپا را گسترش همکاری و احیای اعتماد و نه توسعه پایگاه‌ها و زیرساخت‌های نظامی جدید در نزدیکی مرزهای روسیه خواند. برخلاف رویکرد پوتین، ینس استولتنبرگ، دبیر کل ناتو، در ۱۲ جولای گرجستان را به عضویت اصلی در ناتو دعوت کرده و از این کشور خواسته بود که فرایند عضویت اصلی خود را آغاز کند. این مسئله در کنار برگزاری مانور نظامی در گرجستان تبعات سختی را به همراه خواهد داشت که در ادامه به آن می‌پردازیم.



روابط ناتو با روسیه؛ متغیرهای تأثیرگذار

مبنای همکاری ناتو با روسیه، شورای همکاری ناتو ـ روسیه (NRC) است که چهارچوبی برای مشورت در زمینه مسائل امنیتی و همکاری‌های کاربردی در طیف گسترده‌ای از حوزه‌های منافع مشترک فراهم کرده بود. برنامه عمل این شورا برمبنای همکاری‌های دوجانبه قرار گرفته است که در پیمان سازمان ناتو ـ روسیه در سال 1997 تعیین و مبنای رسمی روابط دو طرف محسوب شد. همکاری میان روسیه و اعضای ناتو مستقیماً ازسوی شورای ناتو ـ روسیه (NRC) تعیین و ازطریق کمیته‌ها و گروه‌های کاری زیرمجموعه برمبنای برنامه کاری سالیانه هدایت می‌شود. نیروی محرک همکاری در این شورا براساس درک دو طرف از اولویت‌های استراتژیک مشترک و چالش‌های مشترک پیشِ‌رو است. براین مبنا، ناتو روابط خوبی با روسیه برقرار کرد و حتی در حالی‌که در واکنش به اقدامات تهاجمی روسیه علیه اوکراین همکاری‌‌اش با آن کشور را قطع نمود، اما کانال ارتباطی خود را با مسکو باز نگه داشت و شورای ناتو ـ روسیه همچنان تشکیل جلسه می‌دهد. اتخاذ این رویکرد عمل‌گرایانه به معنی هم‌گرایی و روندی رو به هم‌گرایی نیست؛ زیرا گسترش ناتو به شرق از‌جمله چالش‌های اصلی میان دو طرف به‌شمار می‌رود و روس‌ها همواره این موضوع را جزء تهدیدات علیه خود اعلام کرده‌اند.



روسیه و گسترش ناتو به شرق

با به قدرت رسیدن پوتین در ژانویه سال 2000، روابط میان روسیه با ناتو در سطح اندکی قرار داشت؛ پوتین جدا از گرایش‌های ضدغربی‌اش در ابتدا