وبگردی ایراس

ایران و روسیه؛ سرگیجه در یک رابطه

سید حسین ملائک، سفیر سابق ایران در چین و تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل
تاریخ انتشار : پنجشنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۲۱:۳۷
Share/Save/Bookmark
 
روابط ایران و روسیه از بعد از انقلاب اسلامی تا کنون، همچون را بطه ایران با سایر کشورهای جهان وخصوصا کشورهای بزرگ افت و خیز های اساسی داشته و گاه تا نازل ترین سطح پایین آمده است . دلیل عمده آنرا باید در حس استقلال جویی ملت ایران و عدم توجه به بزرگی و کوچکی قدرت های خارجی ، که زاییده انقلاب اسلامی است یافت که تا کنون قادر به تثبیت پروتکل های رفتاری مورد نظر خود نشده و از طرف دیگر نرم های رفتاری دیگران را نیز به سادگی بر نمی تابد .
 

روابط ایران و روسیه از بعد از انقلاب اسلامی تا کنون، همچون را بطه ایران با سایر کشورهای جهان وخصوصا کشورهای بزرگ افت و خیز های اساسی داشته و گاه تا نازل ترین سطح پایین آمده است . دلیل عمده آنرا باید در حس استقلال جویی ملت ایران و عدم توجه به بزرگی و کوچکی قدرت های خارجی ، که زاییده انقلاب اسلامی است یافت که تا کنون قادر به تثبیت پروتکل های رفتاری مورد نظر خود نشده و از طرف دیگر نرم های رفتاری دیگران را نیز به سادگی بر نمی تابد .
 
اما رابطه ایران و روسیه از دو منظر اهمیت قابل توجهی دارد:
 
الف) همکاری دو جانبه در جهت حل بحران سوریه؛
این همکاری که از سه سال پیش آغاز شد، تا کنون توانسته است به اهداف بزرگی نائل شود . دولت مرکزی سوریه توانست از سقوط حتمی نجات یابد ، تا کنون از تجزیه شدن قطعی سوریه جلوگیری بعمل آمده است ، برنامه کشورهای مرتجع عربی و غرب برای مهندسی سیاسی منطقه به شکست کشانده شده ، و در نهایت انرژی سیاسی گروههای تکفیری در سطح جهان با شکستهای پی در پی تخلیه گردیده و منطقه به طرف آرامش بیشتری کشانده شده است .
 
ب) تجربه همکاری بین المللی با یک قدرت درجه اول؛
برای نظام نوپای جمهوری اسلامی که از آغاز شکل گیری بر طبل استقلال کوبیده و به آن افتخار کرده این اولین تجربه همکاری مشترک استراتژیک با یک قدرت درجه اول جهانی محسوب می گردد. برای ایران این تجربه ، واقعیت نظام بین الملل ، پروتکل های آن و نیز محدویت ها و فرصتها ، شرایط ائتلاف سازی و خروج از آن را در عمل به نمایش می گذارد تا تئوری ها و ایده ها و سلائق سیاسی مربوطه در بوته آزمایش قرار گیرند.
 
ایران پس از انقلاب همواره در تقابل قدرتهای بزرگ قرار داشته است . در جنگ تحمیلی تقریبا در مقابل همه آنها جنگید . در مذاکرات اتمی باز هم قدرتهای بزرگ در جمع در مقابل ایران موضع داشتند . در جریان اشغال افغانستان و عراق بازهم آمریکا بعنوان یک قدرت بزرگ از همکاری با ایران بعنوان ابزار تاکتیکی استفاده کرد.
 
اما در موضوع سوریه ، ایران و روسیه در یک پروسه همکاری راهبردی از عالیترین سطوح تا سطح کارشناسی و در جوانب مختلف نظامی و سیاسی و اقتصادی قرار گرفتند.
 
در صحنه سایت داخلی ، اگرچه این همکاری بیشتر مورد انتقاد " اصلاح طلبان " قرار داشت و محافل ضد روسی با تحلیلی غیر ملی از روابط نوین ایران و روسیه ، هر تلاطمی در روابط را به خیانت تعبیر کرده و تاریخ و یا اخیرا سردر وزارت خارجه را یاد آوری می کنند . اما از زاویه دید اصلاح طلبی داخلی نیز باید این روابط را یک گام به جلو در راستای تمدن سازی دانست که کمک می کند ایران با درجه بلوغ بالاتری در نظام بین الملل قرار گرفته و موقعیت خود را تثبیت کند . برگزاری جلسات متعدد علنی و محرمانه ، قول و قرار های تاکتیکی و استراتژیک و در نهایت همکاری سازمان یافته در سازمان ملل همه نتیجه چنین روندی است.
 
اما در یک ماه گذشته با تبادل مواضع مغایر یکدیگر در تریبونهای تبلیغاتی نشان دادکه این تجربه گرانقدر دچار یک کسری موازنه دیپلوماتیک شده و باید هرچه زود تر برای آن راه حل پیدا کرد.
 
ماجرا از مصاحبه مطبوعاتی اقایان پوتین و بشار اسد در سوچی مورخ 27 اردیبهشت آغاز گردید. در این مصاحبه آقای پوتین با اشاره به پیشرفتهای مبارزه علیه گروههای شورشی در سوریه و تثبیت دولت این کشور بر لزوم خروج نیروهای خارجی از سوریه تاکید کرد . متعاقب آن مقامات اجرایی سوریه با نام بردن از کشورهایی که باید از سوریه خارج شوند به ایران نیز اشاره کردند. علی الظاهر باید یا نباید خروج ایران از سوریه نمیتواند جزو مواضع علنی مقامات روسیه خصوصا خود آقای پوتین که شریک اجرایی ایران در تمام تحولات و وقایع سه سال گذشته در سوریه است باشد.
 
با عدم توجه به این بحران و حل نشدن این تناقض رفتاری روز 14 خرداد نیروهای پلیس نظامی روسیه در خارج از شهر ال قصیر ( در استان حمص غرب سوریه و نزدیک به مرزهای شمالی لبنان ) اقدام به برپایی سه پست بازرسی نمودند . این منطقه نقطه ورود حزب الله به بحران سوریه در سال 2013 است که برای تثبیت موقعیت و پاکسازی نیروهای تکفیری وارداتی به این منطقه شهدای زیادی داد . البته واکنش فوری فرماندهی "جبهه مقاومت" باعث شد که روسه