سیاست خارجی
سیاست های امنیتی و نظامی
جامعه و سیاست
اقتصاد و انرژی
سازمان های منطقه ای
تاریخ
فرهنگ و هنر


نسخه قابل چاپ

نسخه وب

داخلی » يادداشت » اقتصاد و انرژی

استانیسلاف تاراسف

تهران در حال ترسیم سیاست های جدید انرژی در قفقاز

ترجمه اختصاصی ایراس

۸ بهمن ۱۳۹۶ ساعت ۷:۲۸

اگر بر این باور باشیم که در سیاست های کلان بسیاری از اظهارات و یا تصمیم گیریها بسته به مکان، زمان و شرایط است، باید اظهارات حمید رضا عراقی، مدیرکل شرکت ملی گاز ایران را بسیار جدی تلقی کنیم. چندی پیش او اعلام کرد که عقد قرارداد به منظور صادرات گاز به گرجستان هنوز مورد بحث و بررسی است، در صورت توافق و بستن چنین قراردادی صادرات گاز ایران به گرجستان از طریق خاک ارمنستان باید صورت بگیرد.



اگر بر این باور باشیم که در سیاست های کلان بسیاری از اظهارات و یا تصمیم گیریها بسته به مکان، زمان و شرایط است، باید اظهارات حمید رضا عراقی، مدیرکل شرکت ملی گاز ایران را بسیار جدی تلقی کنیم. چندی پیش او اعلام کرد که عقد قرارداد به منظور صادرات گاز به گرجستان هنوز مورد بحث و بررسی است، در صورت توافق و بستن چنین قراردادی صادرات گاز ایران به گرجستان از طریق خاک ارمنستان باید صورت بگیرد. در این صورت ارمنستان برای صادرات گاز ایران به کشوری ترانزیتی تبدیل میشود، موضوعی که آذربایجان همیشه مخالف آن بوده است.

 

مساله این است که میشود گاز ایران را از طریق خاک آذربایجان هم به گرجستان صادر کرد، چراکه زیرساخت مناسب انتقال گاز نیز در این کشور وجود دارد. علاوه برآن باکو صادر کننده اصلی گاز به گرجستان است و در حال حاضر تقریبا 100 نیاز انرژی گازی گرجستان را تامین میکند و در سالهای اخیر گاز آذربایجان برای گرجستان کاملا جایگزین گاز روسیه شده است و تنها گاز روسیه از طریق خاک گرجستان به ارمنستان انتقال پیدا میکند. دقیقا به همین علت عمده تحلیلگران گرجی و آذری بر این باورند که مساله صادرات گاز ایران به گرجستان بیشتر جنبه سیاسی دارد تا تجاری و بسیار بعید به نظر میرسد که در آینده نزدیک گاز ایران، چه از نظر حجم و چه از نظر قیمت بتواند رقیب گاز آذربایجان برای گرجی ها شود.

 

با در نظر داشت این مطلب این سوال پیش می آید که هدف ایران از این سیاست چیست؟ در مورد روابط تهران با ایروان مساله کاملا روشن است. سرژ سرکیسیان در آستانه سفر به ایران برای شرکت در مراسم تحلیف دور دوم ریاست جمهوری حسن روحانی برای حضور در پروژه های بزرگ منطقه ای اعلام آمادگی کرد. در آن زمان هم گمانه زنی های در مورد توافق گازی سه جانبه ایران- ارمنستان و گرجستان انجام شد که آذربایجان آن را همانند رقیبی برای خط انتقال گاز آذربایجان-ترکیه برای صادرات گاز دریای خزر تلقی کرد.

 

در مورد این اقدامات ایران باید این توضیح را داد که چندی پیش، وزارت نفت ایران اعلام کرد که صادرات گاز طبیعی ایران به کشورهای خارجی بخشی از سیاست راهبردی ایران است. هرچند در حال حاضر تفلیس اعلام نیاز در این مورد نکرده است اما ایران اعلام کرد که این همکاری فقط بر اساس نیاز داخلی گرجستان کشور صورت میگیرد.

 

به احتمال زیاد مساله در مورد تلاش های ایران برای کیفیت بخشیدن به سیاست های خود در قفقاز می باشد. از سویی ایران در تلاش است تا نقش حلقه اتصال میان خلیج فارس با دریای سیاه را ایفا کند و از سوی دیگر میخواهد به گرجستان این امکان را بدهد تا در مساله انرژی و بویژه گاز، منابع تهیه خود را گوناگون کند تا به ابزاری در سیاست خارجی باکو و یا عامل وابسته ژئوپولیتیک آذربایجان - ترکیه تبدیل نشود و به عنوان کنشگری مستقل در بازار انرژی منطقه حضور داشته باشد. با در نظر داشتن وضعیت کنونی در خاورمیانه که معادلات به صورت قابل توجهی در حال تغییر هستند، ایران تلاش میکند تا سیاست جدیدی در قفقاز اجرا کند، این تصمیم لحظه ای نبوده و به خوبی فکر شده است. چراکه نقشه لجستیکی انرژی در خاورمیانه در آینده نزدیک میتواند به خوبی دستخوش تغییر شود.

 

تقابل ادامه دار میان تهران و ریاض این مطلب را تداعی میکند که جهت گیری کلی سیاست ایران پیشبرد اهداف در قفقاز است تا رشد روابط با جهان عرب. چراکه قفقاز منطقه ای امن تر و زمینی با ظرفیت های بیشتر برای اجرای پروژه های جدید اقتصادی می باشد. علاوه بر آن، تحلیلگران میگویند، اظهارات مدیرکل شرکت ملی گاز ایران در خصوص صادرات گاز به گرجستان، اولین نتیجه خروج ایران از بحران مربوط به تظاهرات ها در سطح کشور میباشد.

 

باید اذعان داشت که از لحاظ سیاسی همه برنامه ها به سمت فعال کردن مشکل اقلیت ها در ایران پیش میروند، اقلیت های که در ساختار معاصر ایران در قرن 16 توسط صفوی ها شکل گرفتند. اکنون ایران در حال تحمل مسایل و گرایش های گریز از مرکز و خودمختارخواهی در داخل مرزهای خود است. لازم به ذکر است که گروه های مختلف سیاسی و حتی قدرت های بزرگ همیشه از این عوامل استفاده میکرده اند و اقلیت ها را برای ادامه راه خود تشویق میکرده اند.

 

البته اظهارات عراقی به عنوان مقام آگاه در شرکت ملی گاز ایران ایران خالی از اشکالات فنی نیست، چراکه خط لوله انتقال گاز گرجستان تحت اختیار دولت مرکزی است و شرکت های خصوصی باید قراردادهای گازی خود را به منظور دسترسی به خط لوله به دولت ارایه دهند. از این رو در شرایط فعلی دولت گرجستان میتواند بر تصمیم شرکت های خصوصی تاثیر بگذارد. اما باید در نظر داشت که شرایط دیگری در گرجستان در حال پدیدار شدن است؛ آن هم کاهش قدرت دولت در امور اقتصادی کشور و افزایش اختیارات بخش خصوصی است. البته اصلاحات اقتصادی که مدتهاست در گرجستان مطرح است تا به مرحله اجرایی رسیدن فاصله زیاد دارند، علاوه بر آن دونالد ترامپ علنا از ایجاد اتحاد میان همپیمانان برای مقابله با تهران سخن میگوید و این سیاست واشنگتن میتواند انتخاب را برای تفلیس بسیار دشوار کند.

 

 

 

نویسنده: استانیسلاف تاراسف، سردبیر تارنمای تحلیلی رگنوم

 

منبع: تارنمای تحلیلی رگنوم

 

مترجم: محسن روستا

 



 

«آنچه در این متن آمده به معنی تأیید محتوای تحلیل نویسنده از سوی ایراس نیست»