گزارش دیدار

ولاديمير يوسي اف، رئیس مرکز مطالعات سیاسی و اجتماعی روسیه در موسسه ايراس

تاریخ انتشار : شنبه ۱۶ بهمن ۱۳۹۵ ساعت ۱۷:۳۲
Share/Save/Bookmark
 
موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) در تاریخ 4 بهمن 1395 میزبان «ولاديمير يوسي اف»، رئیس مرکز مطالعات سیاسی و اجتماعی روسیه بود. حضور این کارشناس برجسته روس در موسسه ایراس با هدف بهره مندی از دیدگاه های اعضای شورای علمی و پژوهشگران وابسته موسسه ايراس پيرامون موضوع تحولات منطقه اي صورت گرفت ...
 
ایراس: موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) در تاریخ 4 بهمن 1395 میزبان «ولاديمير يوسي اف»، رئیس مرکز مطالعات سیاسی و اجتماعی روسیه بود. حضور این کارشناس برجسته روس در موسسه ایراس با هدف بهره مندی از دیدگاه های اعضای شورای علمی و پژوهشگران وابسته موسسه ايراس پيرامون موضوع تحولات منطقه اي صورت گرفت.
 
در این نشست سه ساعته که با حضور دکتر داوود کیانی، قائم مقام موسسه ایراس؛ دکتر محمود شوري، عضو هيئت مديره موسسه ايراس؛ دكتر عليرضا نوري، عضو شوراي علمي ايراس؛ دکتر حسن احمديان، استاد دانشگاه تهران؛ دكتر ولي گل محمدي، پژوهشگر مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام؛ آقاي فغاني، ديپلمات وزارت امور خارجه ايران و تعدادی از کارشناسان موسسه برگزار شد، روابط میان ایران و روسيه و تاثير آن بر تحولات منطقه خاورميانه با محوريت بحران سوريه مورد واکاوی قرار گرفت و در ادامه، هر یک از دو طرف به طرح پرسش ها و دیدگاه های خود پرداختند.
 
در ابتدا، ولاديمير يو سي اف، ضمن تشريح فعاليت هاي مركز مطالعات سياسي و اجتماعي روسيه و بيان علت حضور خود در ايران، به اين موضوع اشاره داشتند كه "توسعه روابط روسیه و آمریکا یک جریان و توسعه روابط روسیه و ایران جریان دیگری است. به همین خاطر مواضع اصلی فدراسیون روسیه در این خلاصه می شود که تغییر در روابط روسیه و امریکا، نمی تواند در مسیر توسعه روابط روسیه و ایران مشکل بوجود بیاورد. بنابراین ايران نباید از توسعه روابط روسیه و امریکا واهمه داشته باشید."
 

وی سپس اشاراتی به بحران سوريه داشته و به اختصار اظهار داشت: "ايران و سوريه سناریوهای مختلفی براي بحران سوريه دارند. بویژه اینکه ترکیه هم بازیگر دیگر این عرصه است. ترکیه هم سناریوی خود را دارد. ما هنوز سناریوی ترامپ را نمی دانیم. به همین خاطر شرایط برای ما روشن نیست. ما باید سعی کنیم که تنش ها را در تعاملاتمان از بین ببریم و با اتفاق غیرمنتظره ای روبرو نشویم. من می بینم که اهداف بلند مدت ما متفاوت هستند. در رابطه با آینده سوریه هم راه کارهای ايران و روسيه از هم جدا خواهند شد."
 

در ادامه، هر يك از كارشناسان موسسه ايراس به بيان نظرات و ديدگاه هاي خود در خصوص بحران سوريه و روابط سه جانبه ايران، روسيه و تركيه پرداختند.
 
نخستين كارشناس موسسه ايراس كه به بيان نظرات خود پرداخت، دكتر محمود شوري بود. وی ضمن بيان ديدگاه هاي خود در واكنش به اظهارات اوليه آقاي يوسي اف اشاره داشت: "روابط ایران و روسیه با توجه به بنیان های موجود دستخوش تغییرات جدی نخواهد شد. بحث آینده سوریه ممکن است کمی کار را در مواقعی برای ما مشکل کند. به این دلیل که روسیه ظرفیت ها و امکانات زیادی برای حل و فصل بحران دارد و روسیه دوست دارد که از این ظرفیت ها استفاده کرده و با تمام طرفین درگیری وارد گفتگو بشود. اما ایران در بحث سیاسی ظرفیت های روسیه و امکان تعامل با همه طرف ها را ندارد. این نابرابری من را نگران می کند، از این جهت که ممکن است طرف روسیه به این سمت برود که بخواهد در مناسبات با ایران دست برتر را دنبال بکند. نکته ای علاقه داریم در گفتگو با دوستان روس تاکید کنیم این است که درست است روسیه در گفتگو با ترکیه، امریکا و حتی معارضین دست برتر را دارد اما من شخصا بعید می دانم که در نهایت منافع روسیه از طریق تعامل با این طرف ها تامین بشود.
 

به نظرم می رسد که یک خوشبینی در طرف روسی ایجاد شده، این خوشبینی در رابطه با نوع همکاری با ترکیه و نوع امیدی است که به آینده روابط با امریکا دارند و شاید تصور می کنند که در آینده برای حل مشکل سوریه به ایران کمتر نیاز خواهند داشت. می خواهم بگویم منافعی که روسیه در رابطه با سوریه برای خود تعریف کرده از طریق همکاری با ترکیه و یا امریکا بدست نمی آیند. نهایتا تصویری که ترکیه و امریکا برای آینده سوریه تعریف کرده اند، الزاما باید یک حکومت دموکراتیک باشد. دموکراتیک بودن بد نیست، اما تجربه می گوید که دموکراسی در کشورهای مورد اختلاف غرب با روسیه، در نهایت به نفع غرب تمام می شود. از دیدگاه امریکا یک دولت زمانی دموکرات است که غربی باشد. بنابراین هر تعاملی که روس ها با ترکیه و غرب در بحث سوریه داشته باشند، نمی تواند تضمین کننده منافع روسیه باشد. حتی اگر قرارداد 49 ساله برای پایگاه طرطوس بسته باشند. در صورت اعتماد بیش از حد به طرف ترکی یا غربی، رابطه خوب بین ایران و روسیه ممکن است برهم بخورد."
 
يوسي اف نیز در پاسخ به اظهارات دكتر شوري، بيان داشت: "باید درک درستی از روابط روسیه و ترکیه وجود داشته باشد. هیچ اعتماد کاملی وجود نداشته و نخواهد داشت. روسیه در زمان نیاز از ترکیه استفاده می کند، اما روابط ایران و روسیه هیچگاه به این شکل نخواهد بود. اعتماد بین تهران و مسکو بسیار بیشتر است. به همین خاطر وقتی در ماه دسامبر من در تهران سخنرانی کردم، پیشنهاد همکاری سه کشور در قفقاز جنوبی را مطرح کردم: روسیه، ارمنستان و ایران. همکاری باید بعد نظامی داشته باشد. در این همکاری سه جانبه ترکیه حضور ندارد. می خواهم بگویم که روسیه می تواند با ترکیه همکاری کند و می تواند همکاری نکند. پس خیالتان راحت باشد که هیچ اعتمادی وجود ندارد. در خصوص دموکراسی نيز بايد بگويم كه برای روسیه بحث دموکراسی هیچ وقت در اولویت قرار ندارد، بلکه اولویت با ثبات است. اگر در کشوری قدرت باشد و دموکراسی نباشد، مشکلی حل نمی شود. دموکراسی در هرجا متفاوت است. پس هدف روسیه برقراری دموکراسی در سوریه نیست و به امریکا هم چنین اجازه ای نمی دهد. برای روسیه ثبات سوریه مهم است و برقراری ثبات امکان همکاری های روسیه و ایران را می دهد. ما باید بگذاریم که خواستار ثبات در سوریه هستیم. پس هیچ مشکلی در این جنبه ارتباط دو کشور نیست."
 

در ادامه جلسه، دکتر نوري با طرح اين موضوع كه تجربه نشان داده كه روابط روسيه و آمريكا بر يكديگر تاثيرگذار است، نسبت به اظهارات اوليه آقاي يو سي اف، واكنش نشان داد كه اين كارشناس روس، پاسخ داد: "در دنیا همه چیز روی هم تاثیر گذار است. اما من منظورم این است که تاثیر خاص نخواهد گذاشت. قاعدتا اگر امریکا برای ایران مشکلات اقتصادی بوجود بیاورد، کار روسیه هم سخت تر می شود، زیرا نمی تواند روابط اقتصادی خود را با ایران گسترش دهد. در عین حال، تقویت روابط با ایران یا عدم تقویت آن به توسعه روابط روسیه و امریکا وابسته نیست. اما فقط آمریکا نیست که سعی دارد بر روابط روسیه با ایران تاثیرگذاری کند. اسراییل هم تلاش هایی در این راستا می کند. در حال حاضر فقط یک بانک از روسیه و یک بانک از ایران عملیات نقل و انتقال پول را انجام می دهند. ما اطلاع داریم که اسراییل سعی دارد در این محور هم مانع بوجود بیاورد. اما من در خصوص محورهای اصلی همکاری صحبت کردم. طی پنج سال آینده خرید تسلیحات روسی توسط ایران کفایت نمی کند. مبارزات ما در سوریه هم کافی نیست. من پیشنهاد می کنم که همکاری ها را در حوزه نظامی گسترده تر کنیم. نیاز به اراده سیاسی وجود دارد.
 
من معتقدم که بعد از انتخابات ریاست جمهوری در ایران، علی اکبر ولایتی به مسکو سفری داشته باشد. دیدار آقای ولایتی در سال 2015 خیلی موفقیت آمیز بود. ایشان باید محور همکاری را مشخص کند. شاید بهتر باشد که بعد از انتخابات انجام بگیرد یا زمانی که امریکا سیاست خود را در قبال ایران تبیین کند. سفر ولایتی به مسکو می تواند همکاری های دو کشور را بهتر کند. سفر آقای شایگو وزیر دفاع روسیه به ایران هم می تواند خوب باشد. ولایتی و شایگو از نظر جایگاه و منصب متفاوت هستند، اما هر دو افراد معتمد رهبران دو کشور به شمار می روند. آنها می توانند مسایل متعددی را مطرح کنند. سفر سرگی لاوروف به ایران کمتر اهمیت دارد، چون مبنای روابط دو کشور را حوزه امنیت تشکیل می دهد و حوزه مذاکرات وزارت امور خارجه محدودتر است."
 

پس از آن، دكتر حسن احمديان به سه موضوع كلان در رابطه با تعاملات ايران و روسيه اشاره داشت، ايشان در سخنان خود اشاره داشتند كه "سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران پس از توافق جامع هسته اي از حالت انزواطلبانه خارج شده، بطوريكه در حال حاضر شاهد همكاري بي سابقه ميان روسيه و ايران در بحران سوريه هستيم." ايشان همچنين به اين موضوع اشاره داشتند كه "اگر همکاری ایران و روسیه دچار مشکل گردد، ایران در مسیر دیگری قرار خواهد گرفت و به سمت چین یا هر کشور دیگری می رود. در خصوص سوریه، ما به عنوان یک ایرانی می فهمیم که تفاوت امکانات و فرصت های روسیه  و ایران می تواند در نهایت به هر دو صدمه بزند. ایران می خواهد همکاری خود را با روسیه در این حوزه ادامه بدهد.
 
اما ما باید بدانیم که سیاست خارجی ایران الگوی خودش را دارد و در راستای همکاری با روسیه است، زیرا متوجه است که این همکاری به نفع حضور سیاسی ایران در منطقه تمام می شود." نكته پاياني كه دكتر احمديان مورد اشاره قرار دادند، اين بود كه "اوج همکاری ایران و روسیه در بحث سوریه، همکاری نظامی است. ما امروز در محافل مختلف و در نشست ها از جمله آستانه شرکت می کنیم. اما آنچه مشخص است، امروز سیاست روسیه در قبال سوریه در حال تغییر است. من درباره نشانه ها صحبت می کنم، دعوت امریکا یک نشانه است، اگرچه ممکن بود این فکر را بکنند که ایران دعوت را رد کند. یک نشانه دیگر، همکاری روسیه و ترکیه در بحث معارضین در نشست آستانه بود. به طور کل می توان گفت که در ایران تصور بر این است که روسیه از سوریه استفاده می کند تا به واسطه همکاری هایش خود را به سطح بالاتری در دنیا برساند و خود را مطرح کند. من فکر می کنم که اين روند می تواند وجهه روسیه را تغییر داده و به روابط با روسیه صدمه بزند."
 

در ادامه اين نشست، ولي گل محمدي، به بيان ديدگاه ها و نظرات خود در خصوص همكاري هاي روسيه و تركيه در بحران سوريه پرداختند. ايشان اشاره داشتند: "در پنج شش سال گذشته عدم قطعیت ها در سیاست خارجی ترکیه مشخص بوده. یعنی اینکه ترکیه از استراتژی واحد در سوریه و یا سیاست خارجی کلان خود برخوردار نبوده و موقعیتی حرکت کرده است. دلایل آن تا حدی به وضعیت داخل ترکیه برمی گردد. سیاست خارجی خود به اهرمی تبدیل شده برای سیاست داخلی، به خاطر همین عدم قطعیت ها شما نمی توانید در همکاری ترکیه چه در سوریه و چه در معاملات اوراسیا حساب کنید. به همین خاطر پیش بینی من این است که دولت ترامپ متفاوت تر از دولت اوباما عمل خواهد کرد. مشاور ارشد ترامپ درباره اهمیت بسیار استراتژیک ترکیه در منطقه صحبت می کند. بنابراین روابط دولت ترامپ با ترکیه می تواند بر روابط ترکیه با روسیه هم تاثیر بگذارد. شما گفتین که روسیه اعتماد به ترکیه ندارد.
 
اما همکاری روسیه و ترکیه در میدان سوریه نتایج و پیامدهای مختلفی در آینده نزدیک خواهد داشت. ترکیه و متحدان داخلی ترکیه در سوریه به لحاظ میدانی شکست خورده هستند اما ترکیه وزن سیاسی و همراستایی با ایران و روسیه پیدا کرده است. ما معتقدیم که وزن ترکیه در معادلات سوریه، به خاطر توجه روسیه به این کشور است. ورود مستقیم نظامی ترکیه به سوریه بعد از کودتای 15 جولای و ورود آنها به الباب به خاطر رضایت روسیه بوده و اگر ترکیه الباب را بگیرد، در واقع ترکیه به 5 هزار متر مربع در سوریه تسلط میدانی پیدا می کند. خودشان می گویند که مساله به کردها مربوط می شود. روسیه در سوریه طی ماه گذشته بازی دو وجهی را پیش گرفته و بین ترک ها و کردها بازی می کند. با ترکیه توافق کردند که علیه تروریست ها در الباب حملات مشترک هوایی داشته باشند. این بیش از همه کردها را نشانه گرفته است."
 

در ادامه اين نشست سه ساعته، موضوع اقتصاد در سياست خاورميانه اي روسيه از كارشناسان موسسه ايراس مطرح شد. جناب آقاي گل محمدي اشاره داشت كه در رفتار امنیتی روسیه در خاورمیانه بحث اقتصادی هم خیلی مهم بوده است. سوال اين است كه پروژه ترک استریم چه وزنی در همکاری روسیه – ترکیه دارد؟ در پاسخ به اين پرسش، ولاديمير يوسي اف اظهار داشت: «ما قبلا فکر می کردیم که در روابط روسیه و ترکیه اقتصاد حرف اول را می زند. برای ترکیه اقتصاد بالاتر از سیاست است. اما بحران ها به ما نشان دادند که سیاست می تواند بالاتر از اقتصاد باشد. بهبود روابط بین روسیه و ترکیه از دو طرف بود. ما شاهد بدتر شدن روابط ترکیه با اتحادیه اروپا بودیم. شرایط برای برقراری مجدد روابط در هر دو کشور فراهم شد. پروژه ترکیش استریم اهمیت زیادی در روابط دو کشور دارد، چون روسیه می خواهد از این طریق خط لوله گاز اوکراین را بردارد. این مساله بر روابط با سوریه تاثیر می گذارد، اما تعيين كننده نيست."
 
در پايان، جناب آقاي دكتر كياني ضمن جمع بندي موضوعات مطروحه، از حضور آقاي ولاديمير يو سي اف در موسسه ايراس ابزار خرسندي نموده و خواستار گسترش همكاري ها ميان ايراس و مرکز مطالعات سیاسی و اجتماعی روسیه شدند. متقابلا، آقاي يو سي اف نيز بابت مهمان نوازي و برگزاري اين جلسه از مديريت موسسه ايراس قدرداني كرده و اظهار اميدواري كرد كه تعاملات ميان دو موسسه بيش از پيش تعميق گردد.

 
کد مطلب: 2895