پشت پرده سیاست های خاورمیانه ای

از عدم دخالت مسکو در انتخابات 96 ایران تا معامله‌ با ترامپ در مورد اوکراین

گفتگو با جاگاریان، سفیر روسیه در تهران
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۵ ساعت ۱۴:۰۳
Share/Save/Bookmark
 
سفیر روسیه در ایران گفت: در زمان ریاست جمهوری اوباما بحث مبارزه مشترک با داعش و به صورت کلی مساله تروریسم مطرح نبود و کاخ سفید در آن موقع دشمن اصلی خود را روسیه می‌دانست نه داعش. امیدوارم که سخنان و وعده‌های ترامپ برای مبارزه ایالات متحده با تروریسم اجرایی و عملی بشود. البته منتظر ملاقات اول میان پوتین و ترامپ هستیم.
 
ایراس؛ کنشگری «فدراسیون روسیه» در نظام بین‌الملل و خصوصاً در قرن بیست‌ و یکم را باید در دو بخش جداگانه مورد واکاوی قرار دهیم. نخست قبل از ورود مسکو به پرونده سوریه و در فاز دوم پس از ورود به سرزمین شامات. درست است که عده‌ای از مفسران و تحلیلگران، بررسی تحولات روسیه را به قبل و بعد از فروپاشی شوروی تقسیم می‌کنند اما حقیقت این است که پس از برجسته شدن نقش روسیه در سوریه و به طور کلی معادلات غرب‌ آسیا، فضای سیاسی و پس از آن رسانه‌ای تا حدودی به بازیگری مسکو اختصاص پیدا کرد.

محورها و پرونده‌های متعدد دیگری به غیر از «بحران سوریه» در ساختار سیاست‌خارجی اتخاذ شده از سوی کرملین در این بین وجود که به صورت فهرست‌وار می‌توان به مناسبات روسیه و آمریکا پس از روی کار آمدن ترامپ، دلایل و راه‌های مختلف رویارویی با ناتو، مساله اوکراین، روابط با کشورهای اروپایی، حمایت از طالبان ، صلح فلسطین و حتی تنظیم روابط با مصر و ترکیه اشاره کرد؛ اما آنچه که در صدر این فهرست قرار دارد بحث سوریه خواهد بود.

از این منظر برای روشن شدن برخی از ابعاد مسائل مذکور به گفت‌وگو با «لوان جاگاریان» سفیر فدراسیون روسیه در ایران پرداختیم.

جاگاریان در دهه ۸۰ میلادی و در زمان حیات اتحاد جماهیر شوروی به عنوان دیپلمات در مزارشریف مشغول به خدمت بوده و پس از آن در سفارت فدراسیون روسیه واقع در کابل حضور پیدا کرده و قبل از آن که به تهران بیاید، معاون سفیر روسیه در تاجیکستان بوده است.

همچنین نشست آستانه و تنظیم قانون اساسی پیشنهادی سوریه به زبان عربی از سوی روسیه، احتمال همکاری نظامی روسیه با آمریکا در سوریه، روابط دوجانبه با ایران و سایر ناگفته‌ها توسط وی بررسی شده که در ادامه به شرح زیر از نظر خواهد گذشت.  
        
بسیاری از تحلیلگران معتقد هستند که خروجی نشست آستانه آن طور که انتظار می‌رفت مثبت واقع نشد. حتی حضور «محمدعلوش» به عنوان رئیس هیئت معارضان سوری مورد اعتراض ایران قرار گرفته بود و علاوه بر آن تعجب و واکنش برخی از محافل خبری خارجی را به دنبال داشت. از این منظر جمع‌بندی روسیه از نشست آستانه و گفت‌وگو با معارضان به چه صورتی بوده است؟

جاگاریان: نشست آستانه را باید تجربه خوبی دانست. چراکه برای اولین بار شاهد بودیم سه کشور ایران، روسیه و ترکیه با وجود تمامی اختلاف‌ها بر سر میز مذاکرات حاضر شدند؛ البته باید بدانیم به دلیل دیدگاه‌های مختلف کشورها همچنان اختلاف نظر در برخی محورها وجود دارد. اما به هر ترتیب حضور دولتمردان جمهوری عربی سوریه و معارضان بر سر میز مذاکرات دستاورد بسیار مهمی بود که باید آن را فقرات و موضوع اصلی نشست آستانه بدانیم.

4

آنچه مربوط به مساله حضور محمد علوش به عنوان رئیس هیات معارضان سوری می‌شود، از چند بعد قابلیت ارزیابی و بررسی دارد. ممکن است عده‌ای بگویند که وی مرتبط با گروهک احرار الشام بوده است اما باید بدانیم که در فهرست‌های بین‌المللی تنها گروهک تروریستی داعش و جبهه النصره (شاخه القاعده در سوریه) ذکر شده است و مابقی در این فهرست نیستند. موضوع دیگر این است که قبل از برگزاری نشست آستانه، پروسه بسیار طولانی و طاقت‌فرسا صورت گرفت که در قالب‌های دو جانبه، سه جانبه و سطوح مختلف انجام شد. حتی برخی از مسائل به صورت پنهان و پشت‌پرده صورت گرفت؛ لذا باید بگویم که نشست آستانه یک تجربه مهم و ارزشمند به حساب می‌آید.

نظر استفان دی‌میستورا به عنوان نماینده ویژه سازمان ملل در پرونده سوریه در مورد نشست آستانه چه بود؟    

جاگاریان: دی‌میستورا تا حدود زیادی تحت تاثیر این مذاکرات قرار گرفته بود. چراکه سازمان ملل و شخص دی‌میستورا متمایل به ادامه روند سیاسی بودند. حتی بحث برگزاری مذاکرات ژنو در هشتم فوریه با نظر دی‌میستورا اعلام شده بود که به احتمال زیاد تا پایان فوریه به تاخیر افتاده است. دلیل این تاخیر هم آمادگی طرفین برای ارائه راهکارهای مطمئن و مناسب است. حتی روز جمعه ۲۷ ژانویه، لاوروف با عده‌ای از مخالفان سیاسی سوری دیدار کرد و حتی اختلافات زیادی میان آنها وجود داشته داشته، اما مسکو درباره تمامی مسائل به صورت جزء به جزء دیدگاه خود را به بحث و گفت‌وگو گذاشته است.

 آیا در مورد طرح قانون اساسی سوریه گفت‌وگوهایی صورت گرفته است؟

جاگاریان: دیدگاه روسیه در خصوص طرح قانون اساسی را به معارضان منتقل کرده‌ایم. البته طرح ارائه شده به زبان عربی تنظیم شده اما به این معنا نیست که حتماً باید این طرح مورد قبول واقع شود، بلکه تنها دیدگاه مسکو را ارائه کردیم. از این جهت تصمیم‌گیری در خصوص قانون اساسی باید به صورت سوری – سوری پیگیری شود و روسیه تنها تلاش می‌کند که روند توافق سرعت بگیرد و به نوعی درصدد کمک به این موضوع است.

اوباما به جای داعش روسیه را دشمن اصلی خود می‌دانست

برخی‌ معتقد هستند که عملیاتی شدن طرح «دونالد ترامپ» برای ایجاد منطقه امن و پرواز ممنوع در سوریه منجر به برخورد منافع مسکو و واشنگتن در این کشور می‌شود. در مقابل هم این طرح از حدود حداقل دو سال پیش توسط ترکیه پیگیری شده است. به نظر شما چنین طرحی موجب تداخل منافع و حتی وخیم‌تر شدن وضعیت انسانی و امنیتی سوریه نمی‌شود؟  

جاگاریان: در اولین گفت‌وگوی تلفنی میان ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ که باید آن را اولین تماس مستقیم دو رئیس جمهور قلمداد کنیم و حدود ۴۵ دقیقه هم به طول انجامید، موضوع‌های مختلفی مورد اشاره قرار گرفت. موضوعاتی مانند سوریه، پرونده اوکراین و برجام که البته از جزئیات آن خبری ندارم اما یکی از محورهای اصلی مبارزه با داعش بوده است. چراکه ترامپ به اهمیت این موضوع برای ایالات متحده تاکید کرده است.

7
 
در اینجا باید به این نکته توجه شود که در زمان ریاست جمهوری اوباما بحث مبارزه مشترک با داعش و به صورت کلی مساله تروریسم مطرح نبود و کاخ سفید در آن موقع دشمن اصلی خود را روسیه می‌دانست نه داعش. امیدوارم که سخنان و وعده‌های ترامپ برای مبارزه ایالات متحده با تروریسم اجرایی و عملی بشود. البته منتظر ملاقات اول میان پوتین و ترامپ هستیم.

تعامل‌‌های میان روسای جمهوری روسیه و آمریکا در چه محورهایی خواهد بود؟ آیا بحث همکاری‌های نظامی در سوریه هم مطرح است؟     

جاگاریان: بله. موضوع همکاری نظامی مانند همکاری‌های سیاسی مد نظر خواهد بود. چراکه با توجه به اقدام‌های گروهک‌های تروریستی داعش و النصره، گستره و شدت فعالیت آنها در نقاطی مانند تدمر و دیرالزور و سایر مناطق سوریه همچنان ادامه دارد و مهم است که نگاه آمریکایی‌ها به این مساله چگونه خواهد بود. واشنگتن یک سال پیش تعهد داده بود که جداسازی مخالفان میانه‌رو از تروریست‌ها را انجام داده و فهرست آن را منتشر کنند اما متاسفانه چنین عملی از سوی آنها صورت نگرفت و روسیه مجبور شد تا اقدام به این کار کند. باید مخالفان را توجیه و آگاه کنیم که راه حل نظامی وجود ندارد و باید روند سیاسی در پیش گرفته شود. از طرف دیگر هم باید بر ضد تروریست‌ها متحد شویم.

16

 برخی‌ معتقدند نزدیک شدن ترامپ و پوتین به یکدیگر در پرونده سوریه امکان چانه‌زنی مسکو و واشنگتن در پرونده اوکراین را میسر می‌کند و حتی از آن به عنوان یک معامله استراتژیک نام می‌برند. به گونه‌ای که آمریکا کنار رفتن بشار اسد را خواستار شود و روسیه هم خواستار لغو تحریم‌ها علیه مسکو در پرونده اوکراین شود. نظر شما در این‌باره چیست؟   

جاگاریان: آنچه به پرونده اوکراین مربوط می‌شود این است که در مناظره‌های هیلاری کلینتون و ترامپ این موضوع مورد اشاره قرار گرفت و کلینتون از این موضوع به نفع دموکرات‌ها دفاع کرد. حتی برخی از کشورهای اروپایی هم علیه ترامپ این مساله را مطرح کردند. به هر حال آنچه که مربوط به روابط آمریکا و روسیه در مورد پرونده اوکراین می‌شود، اجرای کامل «توافق مینسک» است. درست است که کشورهای اروپایی در مورد توافق مینسک از روسیه شکایت می‌کنند اما واقعیت این است که باید از آنها پرسید چرا دولت فعلی اوکراین را ملزم به اجرای کامل این توافق نمی‌کنند و تنها روسیه را متهم می‌کنند؟ در این مورد ما مطمئن هستیم که دولت اوکراین توافق مینسک را اجرایی نمی‌کند.
در این بین نمی‌توان گفت که قرار است، داد و ستد یا معامله‌ در مورد دو پرونده سوریه و اوکراین میان روسیه و آمریکا رخ بدهد. به گونه‌ای که روسیه نمی‌تواند به طرف آمریکایی خود بگوید که واشنگتن در اوکراین از مسکو حمایت کند و روسیه هم منافع ایالات متحده در سوریه را تامین می‌کند. لذا تمامی این موارد در حد گمانه‌زنی غلط ارزیابی می‌شود. چراکه این دو پرونده کاملاً از یکدیگر جدا هستند.

عدم وحدت دلیل کند شدن روند صلح فلسطین/کشورهای اسلامی به میدان بیایند
 
موضوع دیگر که باید به آن اشاره شود مساله صلح فلسطین است. مسکو تا حدودی در این پرونده به ایفای نقش پرداخته است. آیا در تماس‌های مکرر رئیس جمهوری روسیه با نخست‌وزیر اسرائیل به مساله صلح فلسطین اشاره شده است؟   

جاگاریان: متاسفانه به دلیل بالا گرفتن تنش‌های میدانی و سیاسی در پرونده سوریه، موضوع فلسطین تا حد زیادی به فراموشی سپرده شده است. در چند روز گذشته کنفرانسی با حضور سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه و معاون ایشان یعنی «میخائیل باگدانف» در مسکو برگزار شد و نمایندگان گروه‌های مختلف فلسطینی از غزه، رام‌الله، جهاد اسلامی و غیره در آنجا حضور داشتند و مواضع فدراسیون روسیه به صورت مفصل در آنجا تشریح شد. در آنجا تاکید کردیم که باید مساله صلح فلسطین بر اساس قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل پیگیری و محقق شود.

23

موضوع اصلی که در این بین تا حدودی موجب کُند شدن این فرآیند شده است، عدم وجود وحدت میان گروه‌های فلسطینی است. به گونه‌ای که شاهد هستیم در حماس و تشکیلات خودگردان فلسطین، وحدت یکپارچه وجود ندارد و این وضعیت موجب می‌شود تا این پرونده به سرانجام نرسد. از این جهت فلسطینی‌ها باید بدانند که هیچ کس جز خود آنها نمی‌تواند این موضوع را به سرانجام برسانند. البته تلاش روسیه در این بین همچنان ادامه دارد و با توجه به روابط تل‌آویو و مسکو امیدوار هستیم که بتوانیم این موضوع را تا حد زیادی سرو سامان بدهیم. اما نباید از کشورهای عربی و اسلامی در این بین غافل بود. یعنی کشورهای اسلامی هم باید در مورد حل‌وفصل پرونده فلسطین به میدان بیایند.

 
طالبان را به رویارویی با داعش تشویق می‌کنیم / پشت پرده سناریوی دموکرات‌ها علیه مسکو/ در حال احیای روابط با مصر هستیم
 
بدون تردید اوکراین توافق مینسک را اجراء نخواهد کرد اما کشورهای اروپایی همچنان از کی‌یف حمایت می‌کنند که این یک نوع دوگانگی را به تصویر می‌کشد.

در ادامه مسائل مربوط به بحران اوکراین و توافقنامه مینسک، رویارویی مسکو و ناتو، موضوع دخالت روسیه در انتخابات آمریکا، راهبرد کرملین در افغانستان به همراه روابط دوجانبه با مصر به بحث و گفت‌وگو گذاشته شده که مشروح آن به شرح زیر از نظر خواهد گذشت.  

در مقطعی دیده شد که دولت ترکیه از اوکراین حمایت کرد که این بیشتر در زمان قطع روابط میان آنکارا و مسکو رخ داد. نگاه روسیه به این موضوع چگونه بوده است؟  

جاگاریان: رابطه ترکیه با اوکراین تا حدودی از زمان قدیم وجود داشته و البته پس از سرنگونی جنگنده سوخوی روسیه توسط نیروی هوایی ترکیه و قطع روابط میان دو کشور، نزدیک شدن ترکیه و اوکراین به یکدیگر شیب صعودی به خود گرفت و همچنان هم با یکدیگر روابط دیپلماتیک و سیاسی دارند. از جهتی دیگر اوکراین از بازگشت شبه جزیره کریمه به خاک روسیه ناراضی است و ترکیه هم از این موضوع حمایت کرده است و همچنان اختلاف‌نظر میان روسیه و ترکیه در مورد کریمه وجود دارد.

6

مشابه مساله اوکراین و جزیره کریمه را باید پرونده «قبرس» بدانیم. روسیه از مذاکرات دولت قبرس و نمایندگان جمعیت ترکیه حمایت کرده و امید است با نظارت سازمان ملل به نتیجه برسد. لذا این‌که ترکیه از اوکراین حمایت می‌کند، امری طبیعی به نظر می‌رسد چراکه روسیه هم از مذاکرات قبرس حمایت می‌کند.

در چند روز گذشته شاهد بودیم که حدود هزار و ۲۰۰ نفر از نیروهای ناتو وارد خاک لیتوانی شدند که البته در واکنش به استقرار موشک‌های اسکندر روسیه در کالینگراد رخ داده است. به عنوان نماینده فدراسیون روسیه این آرایش نظامی را چگونه ارزیابی و برآورد می‌کنید؟

جاگاریان: استقرار موشک‌های اسکندر روسیه در کالینگراد به نوعی یک پاسخ به تهدیدهای کشورهای غربی بود. سیستم‌های موشکی که توسط این کشورها در لهستان و رومانی مستقر شد، به نوعی تهدید مسکو ارزیابی می‌شود و ما هم به این تهدید پاسخ دادیم. اگرچه برخی از کشورها تحکیم حضور نظامی ناتو را تهدید روسیه می‌دانند اما باید بدانند که قدرت نظامی روسیه برای مقابله با هر متجاوزی کفایت می‌کند و امیدواریم در دولت ترامپ مواضع ناتو بازسازی شود.

اما برخی از چهره‌های سیاسی و نظامی ایالات متحده و شخص ترامپ از ادامه همکاری‌ها با ناتو خبر دادند.

جاگاریان: درست است که برخی از مقام‌های ایالات متحده این موضوع را تایید کرده‌اند اما واقعیت این است که بعضی از کشورهای اروپایی از مواضع ترامپ در مورد ناتو همچنان نگران هستند. به عنوان مثال مرکل در آلمان یا فرانسوا اولاند در فرانسه و سایر رهبران کشورهای اروپایی از مواضع ترامپ در مورد ناتو انتقاد کردند و البته ترامپ هم انتقادهای زیادی نسبت به آنها به خصوص آنگلا مرکل صورت داده که بیشترین محور آن مربوط به سیاست مهاجرپذیری آلمان بوده است که به نظر می‌رسد این روند تا زمان برگزاری اجلاس جی۲۰ در ماه جولای ادامه داشته باشد و در آنجا این تقابل و انتقادها به صورت علنی و رو در رو صورت بگیرد.

5

از این جهت نباید شکاف میان کشورهای اروپایی را مد نظر قرار نداد. چراکه برخی از کشورهای اروپایی در مورد تحریم روسیه با یکدیگر اختلاف نظر دارند. کشورهایی مانند مجارستان، اسلواکی، ایتالیا، یونان و قبرس همگی مخالف ادامه تحریم روسیه هستند؛ ولی آنها باید بدانند که شروع کننده تحریم خودشان هستند و مسکو هیچ گاه دست خود را برای لغو این تحریم‌ها به سوی برخی از کشورهای اروپایی دراز نمی‌کند و تنها پاسخ اقدام‌های آنها را می‌دهد و دقیقاً اروپایی‌ها بر این موضوع واقف هستند.

حتی برخی از این کشورها به ما گفتند که در صورت عمل کردن به تعهدات، تحریم‌های اعمال شده علیه روسیه را لغو می‌کنیم؛ اما مسکو دقیقاً به آنها فهماند که شروع کننده تحریم‌ها، کشورهای قاره سبز بوده‌اند و می‌توانند به همین روند ادامه دهند اما روسیه به آنها گفته بود که بنا به خواست خودشان تحریم‌ها را لغو کنند؛ چراکه مسکو دارای سیاست مشخص است و این تهدید‌ها را مهم نمی‌داند.

پس از پیروزی ترامپ اخباری مبنی بر دخالت روسیه در انتخابات آمریکا منتشر شد که مسائلی مانند جنگ اطلاعاتی سرویس‌های اطلاعاتی روسیه و آمریکا و حتی موضوع جنگ سایبری مطرح شده بود. دلیل انتشار این اخبار چه بود؟   

جاگاریان: اگر به دوره هشت ساله اوباما نگاهی گذرا بیاندازیم به وضوح می‌بینیم که روسیه در این مدت در صدر فهرست اقدام‌های منفی آمریکا قرار داشته است. از این منظر کاملاً طبیعی است که دموکرات‌ها پس از شکست هیلاری کلینتون در انتخابات ریاست جمهوری اخیر به دنبال سناریونویسی در ابعاد مختلف هستند تا بتوانند شکست خود را پوشش دهند. یکی از این مسائل بحث دخالت روسیه در انتخابات اخیر است. زمانی که یک جناح سیاسی، دولت یا طیف مقابل و حتی دشمن خود را متهم به انجام یک عمل می‌کند، بدون تردید باید مدارک آن را به صورت مستند ارائه بدهد. در مورد سخنان اخیر دموکرات‌ها همین روال باید طی شود. یعنی اگر شخص یا جناحی ادعا می‌کند که روسیه در انتخابات ۲۰۱۶ آمریکا دخالت داشته است، باید مدارک و مستندات خود را ارائه کند وگرنه تمامی آنها دروغ و فرافکنی به حساب می‌آید.

نباید این موضوع را فراموش کنیم که برخی از سیاستمداران کشورهای اروپایی مانند بوریس جانسون وزیر خارجه بریتانیا، فرانسوا اولاند رئیس جمهور فرانسه و حتی مرکل به عنوان صدراعظم آلمان در زمان تبلیغات نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا به حمایت از هیلاری کلینتون پرداختند و از نظر ما این یک نوع مداخله نرم قلمداد می‌شود. به گونه‌ای که در انتخابات اوکراین هم چنین حمایت‌هایی صورت گرفت و ما این سیاست را برخورد دوگانه می‌دانیم. همگان به یاد دارند که سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا مکالمات رئیس‌جمهوری فرانسه و صدراعظم آلمان را شنود می‌کردند اما برلین و پاریس واکنش خاصی صورت ندادند و سکوت اختیار کردند. این نشان از سیاست‌های دوگانه آنها دارد.

از این جهت، هر اتفاقی که در دنیا رخ می‌دهد توسط کشورهای اروپایی به روسیه نسبت داده می‌شود. به عنوان مثال اگر فردا دیده شد که در یکی از این کشورها برف شدید باریده و چند نفر قربانی شده‌اند، تعجبی ندارد که دولت‌های اروپایی روسیه را محکوم کنند. چراکه آنها به هر ترتیب درصدد ضربه زدن به وجهه فدراسیون روسیه هستند. البته در این میان باید به تصمیم‌های اوباما هم اشاره شود چراکه سیاست وی صادقانه نبود. آنها از یک طرف بحث برقراری و نوسازی روابط با روسیه را مطرح کردند از سوی دیگر دست به انجام عملیات خرابکارانه ضد ما در اوکراین زدند.

16
در سال ۲۰۱۰ و در زمان برگزاری انتخابات اوکراین، من به عنوان ناظر سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE) در غرب اوکراین حضور داشتم و در آنجا شاهد بودم که روند انتخابات سالم برگزار شد و در نتیجه «ویکتور یانکوویچ» به عنوان رئیس جمهوری اوکراین برگزیده شد، اما در اواخر سال ۲۰۱۳ و اوایل سال ۲۰۱۴ شاهد بودیم که طرح‌ریزی یک کودتا برای به هم ریختن اوکراین توسط ایالات متحده صورت گرفت. چراکه منافع غربی‌ها در کی‌یف به نوع دیگری رقم خورده بود. حال باید سوال شود که اقدام‌های آمریکا در اوکراین را باید در چه زمینه و سطحی قلمداد کرد؟ آیا نباید آن را را طرح‌ریزی برای کودتا دانست؟

چندی پیش سخنان «ضمیر کابلوف» نماینده ویژه پوتین در افغانستان در مورد اشتباهاتی که شوروی در زمان لشکرکشی به این کشور داشته است در رسانه‌های خارجی منتشر شد و البته در گذشته هم ایشان به ادامه حمایت روسیه از طالبان در جهت مبارزه با داعش و همچنین پیوستن به روند صلح با دولت وحدت ملی افغانستان اشاره کرده بودند که حتی انتقادهایی به ایشان صورت گرفت. به صورت کلی راهبرد روسیه در افغانستان چگونه است؟

جاگاریان: بخشی از این موضوع به شکست ایالات متحده در افغانستان در مبارزه با تروریسم برمی‌گردد. اما قبل از هر چیز باید بگویم که در زمان شوروی، در سرکنسولگری شوروی و سپس روسیه در مزارشریف و پس از آن در سفارت روسیه در کابل به همراه کابلوف حضور داشتم و وقایع تلخی را تجربه کردم. به صورت دقیق آنچه که در سال ۱۹۸۰ میلادی در آن مناطق مشاهده کردم، دقیقاً همانند اشتباهات غربی‌ها پس از ورود نظامی به افغانستان در سال ۲۰۰۱ است.

 به صورت مشخص چه اشتباهاتی مد نظر است؟     

جاگاریان: عموماً اشتباهات رخ داده در افغانستان را باید در چند سطح مختلف بررسی کرد. چراکه ویژگی‌های مهم این کشور را مد نظر نمی‌گیرند. به عنوان مثال در زمان شوروی سابق، می‌خواستیم با ارزش‌های سوسیالیستی و کمونیستی وارد کشوری مانند افغانستان شویم و توقع داشتیم که شهروندان این سرزمین ما را بپذیرند. مثلاً در افغانستان مراسم و جلسات با قرائت چند آیه از قرآن شروع می‌شود اما زمانی که من در افغانستان حاضر بودم سعی بر این بود تا با پخش «سرود انترناسیونال» این مراسم‌ها شروع شود که این اصلاً برای جامعه افغانستان قابل قبول نبود و ما جنبه مذهبی این کشور را در نظر نگرفتیم. همین وضعیت را در باید در مورد ورود و حضور آمریکایی‌ها در افغانستان مد نظر قرار دهیم. به گونه‌ای که آنها با ارزش‌ها و دیدگاه‌های خود وارد این کشور شدند و شاهد هستیم که در بحث مبارزه با تروریسم به موفقیت چندانی دست پیدا نکردند و به سرنوشت آنها خوش‌بین نیستم.    

21

اما در مورد طالبان باید بگویم که مهمترین موضوع تامین امنیت سفارت روسیه در افغانستان خواهد بود و از طرف دیگر درصدد هستیم تا طالبان با دولت وحدت ملی افغانستان گفت‌وگو کند. چراکه همانند پرونده سوریه معتقد هستیم که حل‌وفصل مسائل افغانستان راهکار نظامی ندارد. کمااینکه دفتر طالبان در دوحه قطر نشان می‌دهد که حضور طالبان در افغانستان جدی است.

 آیا در این بین روسیه نگرانی‌های امنیتی دیگر در مورد افغانستان دارد، یا خیر؟

جاگاریان: البته که نگرانی‌های امنیتی وجود دارد. چراکه برای مسکو امنیت تاجیکستان و حتی ازبکستان مهم است. به گونه‌ای که تاجیکستان متحد نظامی روسیه قلمداد می‌شود و در آنجا پایگاه نظامی داریم. در اواخر سال ۲۰۱۶ رایزنی‌های سه جانبه میان چین، روسیه و پاکستان در مسکو صورت گرفت و این مذاکرات ادامه خواهد داشت و سعی داریم که ایران و هند در این مذاکرات شرکت کنند.  
برخی از اعضاء طالبان در ولایت ننگرهار با داعش بیعت کردند و وارد صفوف آنها شدند اما تعداد زیادی از آنها همچنان به طالبان وفادار بوده و در درون این گروهک حضور دارند. لذا به نظرم اگر طالبان با داعش به تقابل بپردازد و وارد جنگ شود مشکلی ایجاد نمی‌کند اما نمی‌گوییم که روسیه باید حمایت کند بلکه ما این روند را درست می‌دانیم و تشویق می‌کنیم؛ همانطور که طالبان را تشویق می‌کنیم و در حال قانع کردن آنها برای ورود به پروسه مذاکرات صلح با دولت وحدت ملی افغانستان هستیم. چراکه این مدل بهتر از آن است که طالبان و داعش با یکدیگر علیه دولت افغانستان بیعت کنند.

به عنوان آخرین سوال؛ روابط روسیه و مصر در حالت فعلی در چه سطحی قرار دارد و تاکید بر کدام محورها بیشتر است؟   

جاگاریان: روابط ما با مصر در حالت فعلی تا حدودی مناسب ارزیابی می‌شود. مسکو اعلام آمادگی کرده بود که در مصر می‌تواند نیروگاه اتمی راه‌اندازی کند که این موضوع در دست پیگیری است. پس از حادثه تروریستی که برای هواپیمای مسافربری روسیه اتفاق افتاد و در صحرای سینا سقوط کرد، گردشگران ما به مصر سفر نمی‌کردند و ضربه سنگینی برای صنعت توریسم مصر به شما می‌آمد. در حال حاضر چند دور مذاکرات میان مقام‌های هوایی مصر و روسیه برگزار شده و از مقام‌های آنها درخواست بالا بردن سطح امنیتی پروازها را داشتیم و تا حدودی این ملاحظات انجام شده است و به زودی پروازها بر قرار می‌شود.

در مورد مواضع مصر در پرونده سوریه هم باید بگوییم، نشست لوزان در مورد پرونده سوریه که روسیه به همراه ایران، عراق و مصر در مقابل آمریکا، ترکیه، قطر و عربستان حضور داشت تا حدود زیادی گویای مواضع قاهره در مورد سوریه است.

مسکو در انتخابات ۹۶ ایران دخالت نمی‌کند
فروش تسلیحات بر اساس تعهدات بین‌المللی/ پیشنهاد واگذاری سوپرجت‌های سوخو به تهران ارائه شد
مسکو در انتخابات ۹۶ ایران دخالت نمی‌کند/ فروش تسلیحات بر اساس تعهدات بین‌المللی/ پیشنهاد واگذاری سوپرجت‌های سوخو به تهران ارائه شد

 
روابط دوجانبه ایران و روسیه در سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته است تا جایی که مسکو رقمی معادل دو میلیارد و ۲۰۰ میلیون یورو در ایران سرمایه‌گذاری کرده و پروژه‌های مدنظر تا حدودی در حال عملیاتی شدن است.

روابطه دوجانبه روسیه و ایران در سال‌های گذشته دارای فراز و فرودهای زیادی بوده که در محورهای گوناگون اعم از نظامی و تسلیحاتی، روابط دیپلماتیک، تاسیسات هسته‌ای و برجام قابل بحث و بررسی است. همچنین سرمایه‌گذاری مسکو به رقم یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون یورو در ایران برای برق‌رسانی پروژه راه‌آهن گرمسار - اینچه‌برون به علاوه مبلغ یک میلیارد یورو برای تاسیس نیروگاه حرارتی در استان هرمزگان مجموع این سرمایه‌گذاری‌ها را شکل می‌دهد.

البته مسائل دیگری مانند فروش سوپر جت‌های مسافربری سوخو و حمایت از توافق‌نامه هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ (برجام) پس از روی کار آمدن «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهوری آمریکا هم در این بین مد نظر دو کشور بوده است که تمامی این مسائل به علاوه انتقاد از برخی رسانه‌های ایران، محور بخش سوم و پایانی گفت‌وگوی ایلنا با «لوان جاگاریان» را شکل می‌دهد که مشروح آن از نظر خواهد گذشت. 
    

در بحث روابط دوجانبه ایران و روسیه موضوع‌های زیادی وجود دارد. به عنوان مثال خرید تسلیحات و موضوع‌های مربوط به احداث نیروگاه‌ از جمله این مسائل است. نگاه و عملکرد روسیه نسبت به اجرایی شدن تعهدات خود در قبال ایران چگونه است؟  
جاگاریان: در مورد فروش تسلیحات باید بگوییم که در این بین تعهدات بین‌المللی وجود دارد.  آنچه که مربوط به روسیه می‌شود، به شرط آن که خارج از این تعهد باشد از نظر ما مشکلی برای فروش و برقراری مناسبات در سطوح مختلف ایجاد نمی‌کند و رایزنی‌های ما هم ادامه پیدا می‌کند.

در خصوص هواپیماهای مسافربری سوخو (سوپر جت۱۰۰) هم صحبت‌هایی شده است و پیامی از سوی «الکساندر نواک» وزیر انرژی روسیه به محمود واعظی وزیر ارتباطات ایران تقدیم شد. چراکه ایشان رئیس کمیسیون مشترک هستند.

2

در خصوص برجام هم باید بگوییم که روسیه از این توافق‌نامه بین المللی که ثمره یک اقدام مشترک است و یک سال از امضای آن گذشته حمایت می‌کند. چنانچه دوستان ایرانی از اقدام‌های آمریکا در این حوزه ناراضی هستند که روسیه این موضوع را کاملاً درک می‌کند.

دو پروژه مهم در فهرست مناسبات ایران و روسیه وجود دارد. نخست، پروژه برق‌رسانی خط راه‌آهن گرمسار – اینچه‌برون است که مبلغ یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون یورو و دوم احداث نیروگاه حرارتی در استان هرمزگان است که مبلغ یک میلیارد یورو به آن اختصاص داده شده است. در روزهای آینده سفری به استان هرمزگان خواهم داشت تا از نزدیک شاهد پیشرفت این پروژه باشم؛ چراکه در آینده نزدیک شاهد سفر «ایگور شوالف» معاون اول نخست‌وزیر روسیه به ایران هستیم که مایل هستند در مراسم افتتاحیه این نیروگاه حضور داشته باشند.


به صورت دقیق سرمایه‌گذاری روسیه در ایران رقم دو میلیارد و ۲۰۰ میلیون یورو بوده است؟   
جاگاریان: بله. رقم دقیق سرمایه‌گذاری فدراسیون روسیه در ایران دو میلیارد و ۲۰۰ میلیون یورو است که توسط روحانی و پوتین در ماه نوامبر ۲۰۱۵ به امضاء رسید و در ماه دسامبر در حاشیه کمیسیون مشترک در سطح وزرای اقتصاد هر دو کشور هم بر آن تاکید شد و هم‌اکنون در حال وارد شدن به مرحله اجرایی آن هستیم.


در پایان اگر نکته‌ ناگفته‌ای باقی مانده، بفرمایید.   
جاگاریان: تمامی محورهای مهم در مورد روابط دو جانبه با ایران و همچنین محورهای مختلف در سیاست‌خارجی روسیه مطرح شد اما فرصت را مغتنم شمرده و تنها یک انتقاد بسیار مهم از برخی رسانه‌های ایران خواهم داشت. چند هفته پیش یکی از خبرگزاری‌ها مقاله‌ای را منتشر کرد و روسیه را متهم به دخالت در امور داخلی ایران به نفع یکی از نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۹۶ کرده است. آنها می‌خواستند همانند آمریکایی‌ها که می‌گویند روسیه در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۶ دخالت کرده است، بگویند که روس‌ها در انتخابات آینده ایران هم دخالت می‌کنند. لذا به عنوان سفیر فدراسیون روسیه در ایران این موضوع را کاملاً رد می‌کنم.
17

در انتخابات سال ۹۲ که حسن روحانی به عنوان رئیس جمهوری انتخاب شد، از من سوال می‌کردند که روسیه ترجیح می‌دهد  کدام نامزد پیروز شود؟ در آن زمان من اعلام کردم که ما هیچ‌گونه ترجیحی در این خصوص نداریم و هر نامزدی که به عنوان رئیس‌جمهوری ایران انتخاب بشود برای آن شخص احترام قائل هستیم و با آن مناسبات برقرار می‌کنیم. چراکه جمهوری اسلامی ایران در سیاست خارجی روسیه جایگاه خاصی دارد و هر شخصی که رئیس جمهوری ایران شود، با روسیه روابط خوبی خواهد داشت که این بر اساس روابط دیرینه و سنتی طرفین بوده است و در حال حاضر هم این روابط وجود دارد. از این جهت مجددا باید بگویم که هرگونه دخالت روسیه در این خصوص را رد می‌کنم.  

گفت‌وگو: فرشاد گلزاری / ایلنا


 
کد مطلب: 2920