ولی کوزه گر کالجی، عضو شورای علمی موسسه ایراس

تاملی بر فرایند و نتایج هفتمین دوره انتخابات ریاست جمهوری گرجستان

مقاله ایراس
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۷ ساعت ۰۷:۴۰
Share/Save/Bookmark
 
در هفتمین دوره انتخابات ریاست جمهوری گرجستان که در دو دور در 28 اکتبر (6 آبان) و 28 نوامبر 2018 (7 آذر) برگزار شد، دو وزیر خارجه سابق گرجستان در دولت میخائیل ساکاشویلی یعنی خانم سالومه زورابیشویلی (حزب حاکم رویای گرجی که از سال 2012 ارکان اصلی قدرت را در اختیار دارد) و گریگول واشادزه (جنبش اتحاد ملی مورد حمایت ساکاشویلی) به عنوان دو رقیب اصلی انتخابات ریاست جمهوری 2018 در مقابل یکدیگر قرار گرفتند که در نهایت خانم سالومه زورابیشویلی پس از گامسا خوردیا، ادوارد شواردنادزه، میخائیل ساکاشویلی و گئورگی مارگولاشویلی توانست به عنوان پنجمین رئیس جمهور گرجستان انتخابات شود. این انتخابات از ویژگی های مهم و شایان توجهی برخوردار بود. دومین انتخابات ریاست جمهوری پس از تغییر ساختار سیاسی از ریاست جمهوری از ریاستی به نظام نیمه‌ریاستی (ریاست جمهوری‌پارلمانی) در سال 2013، آخرین انتخابات ریاست جمهوری گرجستان از طریق آرای مستقیم مردمی (انتخابات ریاست جمهوری بعدی در سال 2024 توسط ۳۰۰ نفر از هیئت های انتخاباتی و مشابه هیئت های الکترال کالج آمریکا به صورت غیر مستقیم برگزار خواهد شد)، انتخاب یک زن به مسئولیت ریاست جمهوری برای نخستین بار در تاریخ سیاسی کشورهای منطقه قفقاز جنوبی پس از فروپاشی شوروی، عدم کاندیداتوری رئیس جمهور مستقر (گیورگی مارگْوِلاشْویلی) برای نخستین بار در تاریخ سیاسی منطقه و گرجستان با وجود حق قانونی برای دومین حضور در عرصه قدرت (به دلیل سایه اختلافات مارگْوِلاشْویلی با بیدزینا ایوانیشویلی، نخست وزیر سابق و بنیانگذار و پدر معنوی حزب رویای گرجی)، کشیده شدن انتخابات ریاست جمهوری به دور دوم برای اولین بار در گرجستان و دومین بار در قفقاز جنوبی (انتخابات ریاست جمهوری 2003 ارمنستان و در رقابت بین روبرت کوچاریان و استپان دمیرچیان) و مشارکت 25 نفر از کاندیداهای حزب و مستقل که که حضور این تعداد کاندیدا در شش دوره انتخابات قبلی ریاست جمهوری این کشور بی سابقه بود. با عنایت به نکات یاد شده، یادداشت تحلیلی حاضر کوشش خواهد نمود درک بهتری از فرایند و نتایج هفتمین دوره انتخابات ریاست جمهوری گرجستان حاصل شود.
 

برای درک بهتر فرایند و نتایج هفتمین دوره انتخابات ریاست جمهوری گرجستان باید به گذشته و فضای سیاسی این کشور در پایان حضور میخائیل ساکاشویلی برگشت. در جریان انتخابات پارلمانی گرجستان در سال 2012 میلادی، با ادغام شش حزب کوچک حزب سیاسی جدیدی تحت عنوان رویای گرجی[1] توسط میلیاردر و سیاستمدار گرجی، بیدزینا (بوریس) ایوانیشویلی[2] تأسیس شد که موفق شد در آن انتخابات حزب جنبش اتحاد ملی (گرجستان)[3] به رهبری میخائیل ساکاشویلی را شکست دهد که پس از انقلاب گل رز در سال 2003 میلادی، تمامی ارکان قدرت سیاسی در این کشور را برعهده داشت. با نخست وزیری بیدزینا ایوانیشویلی و در ادامه این مسیر، گئورگی مارگولاشویلی، نامزد معرفی شده از سوی حزب رؤیای گرجی در ششمین دوره انتخابات ریاست جمهوری گرجستان که در ۲۷ اکتبر سال ۲۰۱۳ میلادی برگزار شد، توانست دیوید باکارادزه،[4] کاندیدای جنبش اتحاد ملی و رئیس پارلمان و وزیر خارجه دوران ساکاشویلی را شکست دهد و عملاً به یک دهه حضور جنبش اتحاد ملی و تیم سیاسی و اجرایی نزدیک به میخائیل ساکاشویلی در عرصه قدرت گرجستان پایان دهد. هرچند نخست وزیری بیدزینا (بوریس) ایوانیشویلی (15 اکتبر 2012 تا 20 نوامبر 2013) به عنوان موثرترین چهره مخالف ساکاشویلی چندان طول نکشید، اما حزب رویای گرجی با حضور افرادی مانند ایراکلی غریباشویلی[5] (20 نوامبر 2013 تا 30 دسامبر 2015) و گئورگی کِویریکاشویلی[6] (30 دسامبر 2015 تا 13 ژوئن 2018) در مسند نخست وزیری و نیز پیروزی مجدد در انتخابات پارلمانی 2016 میلادی توانست، حضور و جایگاه خود را در عرصه قدرت تداوم ببخشد و تحکیم کند.
 
با این وجود، نقش آفرینی حزب رویای گرجی در ساختار سیاسی گرجستان بدون مشکل و چالش نیز نبود. هرچند مجادلات لفظی مارگولاشویلی، رئیس‌جمهور و ایراکلی غریباشویلی، نخست‌وزیر وقت گرجستان همانند دوران ریاست جمهوری ساکاشویلی و نخست‌وزیری بوریس ایوانیشویلی خیلی شدید نبود، اما برخوردها و روابط دو طرف پر از تنش بود، به گونه‌ای که شخص رئیس‌جمهور نیز یک بار به این موضوع اذعان کرد. محور اصلی اختلافات، وضعیت و محدوده اختیارات رئیس جمهور و نخست وزیر در ساختار سیاسی جدید گرجستان بود. در واقع، پس از انتخاب رئیس‌جمهور جدید، در پاییز سال 2013 میلادی، تغییرات قانون اساسی سال 2010 به اجرا گذاشته شد که بر اساس آن نظام سیاسی گرجستان از یک نظام ریاستی (به محوریت ریاست‌جمهوری) به یک نظام نیمه‌ریاستی (ریاست جمهوری‌پارلمانی) تغییر کرد. در ساختار جدید، از اختیارات رئیس‌جمهور به‌شدت کاسته شد؛ نقش پارلمان (مجلس) افزایش یافت و نخست‌وزیر اهرم‌های واقعی حکومت را در اختیار گرفت. اما ساختار سیاسی گرجستان که بیش از یک دهه ساختار سیاسی ریاستی را تجربه کرده بود، در ابتدای شکل گیری نظام نیمه‌ریاستی با چالش و اختلاف میان رئیس جمهور و نخست وزیری مواجه شده بود که هر دو از یک جناح سیاسی (حزب رویای گرجی) نیز بودند. در نتیجه این اختلافات حتی گاهی اوقات کار به جایی می‌رسید که صحنه‌های جالبی در عرصۀ سیاست خارجی گرجستان پیش می‌آورد. برای مثال، در سال 2014 میلادی، نخست‌وزیر و رئیس‌جمهور گرجستان با هم رهسپار اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد شدند. در این میان، سفیر گرجستان در امریکا اقدامی در جهت امور مربوط به سفر رئیس‌جمهور مارگو لاشویلی صورت نداد. در حالی که مارگولاشویلی معتقد بود  رئیس‌جمهور و نه نخست‌وزیر می‌بایست در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی می‌کرد.[7]
 
هرچند سیاست دوران ساکاشویلی در زمینه مقابله با فساد اقتصادی و ایجاد تحول در نظام اداری و مدیریتی، توسعه اقتصادی و تقویت بخش گردشگری و شتاب بخشیدن در فرایند الحاق گرجستان به پیمان ناتو و اتحادیه اروپا ادامه یافت، اما در عین حال اختلافات سیاسی شایان توجهی نیز بین رهبران حزب حاکم رویای گرجی با میخائیل ساکشویلی وجود داشت که پس از پایان دوران ریاست جمهوری به شهروندی گرجستان درآمد و با پذیرش فرمانداری شهر کوچک اودسا در این کشور غرور ملی گرجی ها را سخت جریحه دار کرد. در واقع گرجی ها به موازات این که سیاست ها و اقدامات ساکاشویلی در زمینه حل و فصل مسالمت آمیز مشکلات منطقه آجاریا و تسلیم اصلان آپاشیدزه و نیز مقابله جدی و فراگیر با فساد اقتصادی و ایجاد تحول در نظام اداری و توسعه اقتصادی گرجستان را مورد ستایش و حمایت قرار می دادند، سخت منتقد تصمیم دولت ساکاشویلی در اقدام نظامی در مناطق آبخازیا و اوستیای جنوبی و شکل گیری بحران اوت 2008 میلادی بودند. در چنین شرایطی، دادستانی کل گرجستان نیز حکم بازداشت ساکاشویلی را صادر و اعلام نمود که به محض ورود ساکشویلی به خاک گرجستان بازداشت خواهد شد. در چنین فضایی ساکاشویلی نیز کوشش نمود با حمایت از چهره ها و رهبران جنبش اتحاد ملی، از داخل اوکراین بتواند بر روند تحولات سیاسی داخل گرجستان تاثیر بگذارد و با شکست و کنار زدن رهبران حزب رویای گرجی، زمینه را برای بازگشت به کشور فراهم کند. اما در عمل چنین اتفاقی روی نداد و ساکاشویلی و جنبش اتحاد ملی با شکست در انتخابات پارلمانی 2016 عملاً نتوانستند به اهداف مورد نظر خود دست پیدا کنند.
 
در عرصه سیاست خارجی نیز حزب رویای گرجی به موازات توسعه مناسبات گرجستان با پیمان ناتو و اتحادیه اروپا در زمینه روابط با فدراسیون روسیه تعدیل هایی را به عمل آورد و از شدت تقابل دوران ساکاشویلی کم کند. در این راستا، در حوزه مذاکرات سیاسی، مکانیسمی تحت عنوان مکانیسم مشورتی کاراسین- آپاشیدزده (کاراسین، معاون وزیر خارجه روسیه و آپاشیدزه، نماینده ویژه نخست وزیر گرجستان در امور روسیه) در دوره نخست وزیری بیدزینا ایوانیشویلی شکل گرفته که در چهارچوب آن دو کشور مذاکرات منظم و دوره ای را در پراگ جمهوری چک برگزار می کنند و به همین دلیل این مکانیسم به مذاکرات پراگ نیز مشهور شده است. به جز دو موضوع آبخازیا و اوستیای جنوبی، موارد دیگر مانند همکاری های اقتصادی و بازرگانی، صادرات و واردات، همکاری های مرزی و حضور دانشجویان گرجی در روسیه و ... در مکانیسم مشورتی کاراسین- آپاشیدزده مورد بحث قرار می گیرد و با وجود قطع مناسبات سیاسی گرجستان و روسیه، این مکانیسم تا به امروز ادامه داشته و تنها کانال مهم ارتباطی دو کشور به شمار می رود.
 
در چنین فضایی و شرایطی، جامعه گرجستان وارد فضای سیاسی انتخابات ریاست جمهوری سال 2018 میلادی شد. به موجب اصلاحاتی که در قانون اساسی گرجستان در سال 2017 میلادی صورت گرفت، مقرر شد که این انتخابات آخرین انتخابات ریاست جمهوری گرجستان بر اساس رای مستقیم مردمی باشد و با افزایش مدت زمان ریاست جمهوری از پنج سال به شش سال، انتخابات بعدی (2024 میلادی) توسط ۳۰۰ نفر از هیئت های انتخاباتی (مشابه هیئت های الکترال کالج آمریکا) به صورت غیر مستقیم صورت گیرد. در حالی که بخش مهمی از افکار عمومی و حامیان حزب حاکم رویای گرجی خواهان کاندیداتوری بیدزینا (بوریس) ایوانیشویلی (نخست وزیر سابق و بنیانگذار حزب رویای گرجی) در انتخابات ریاست جمهوری بودند، اما ایوانیشویلی حاضر به کاندیداتوری در انتخابات نشد و همین موضوع به موازات اختلافاتی که در زمان نخست وزیری بین او و گئورگی مارگولاشویلی (رئیس جمهور) بر سر حوزه اختیارات پیش آمد، موجب شد فضایی در سطح جامعه گرجستان به ویژه در بین اعضا و حامیان حزب رویای گرجی شکل گیرد که در مجموع موجب شد گئورگی مارگولاشویلی با وجود حق قانونی برای کاندیداتوری مجدد در انتخابات از حضور در عرصه انتخابات چشم پوشی کند و در نهایت خانم سالومه زورابیشویلی،[8] وزیر خارجه سابق گرجستان (20 مارس 2004 تا 19 اکتبر 2005) به عنوان کاندیدای نهایی حزب رویای گرجی برای انتخابات ریاست جمهوری 2018 میلادی معرفی شد.
 
اما در نقطه مقابل، جریان مخالف دولت با ائتلاف بیش از 10 حزب سیاسی و به محوریت و رهبری جنبش اتحاد ملی (ائتلاف موسوم به قدرت در وحدت است)،[9] گریگول واشادزه،[10] وزیر امور خارجه سابق گرجستان (6 دسامبر 2008 تا 25 اکتبر 2012) را کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری نمود. احزاب مخالف در اقدامی نمادین، کاندیداتوری واشادزه را در کلیسای قدیمی«باگرات» شهر «کوتایسی» در تیرماه 1397 اعلام کردند. کلیسای قدیمی باگرات در سال 1003 میلادی و در دوره زمامداری باگرات سوم احداث شد و کلیسای پادشاهی گرجسستان واحد به شمار می رفت. میخائیل ساکاشویلی، رئیس جمهوری سابق گرجستان، نیز در سال 2008 میلادی و در دوره دوم ریاست جمهوری خود در این کلیسا سوگند خورده بود. بدین ترتیب، دو وزیر خارجه سابق گرجستان در دولت میخائیل ساکاشویلی به عنوان دو رقیب اصلی انتخابات ریاست جمهوری 2018 در مقابل یکدیگر قرار گرفتند. هرچند سالومه زورابیشویلی و گریگول واشادزه تنها کاندیدای انتخابات نبودند و در مجموع بیش از 45 نفر از احزاب سیاسی مختلف و یا مستقل برای انتخابات ثبت نام کردند که در نهایت صلاحیت 25 نفر از سوی کمیسیون انتخابات گرجستان تایید شد که حضور این تعداد کاندیدا در شش دوره انتخابات ریاست جمهوری این کشور بی سابقه بود.
 
در نهایت و پس از انجام تبلیغات انتخاباتی که با انتقاداتی از داخل و خارج از گرجستان در رابطه با امکانات نابرابر کاندیدای حزب حاکم (سالومه زورابیشویلی) در مقابل سایر کاندیداها نیز همراه بود، انتخابات ریاست جمهوری گرجستان در 28 اکتبر 2018 میلادی (6 آبان 1397) برگزار شد که سالومه زورابیشویلی با کسب 615 هزار و 572 رای (64/38 درصد) و گریگول واشادزه با کسب 601 هزار و 224 رای (74/37 درصد) بالاتر از بقفیه کاندیداها قرار گرفتند؛ اما به دلیل عدم کسب حداقل 50 درصد آرا نتواستند به پیروزی نهایی دست پیدا کنند. به همین دلیل، انتخابات ریاست جمهوری گرجستان برای نخستین بار به دور دوم کشیده شد و به فاصله یک ماه بعد در 28 نوامبر 2018 میلادی (7 آذر 1397) دور دوم هفتمین دوره انتخابات ریاست جمهوری گرجستان برگزار شد که طی آن سالومه زورابیشویلی با کسب 1 میلیون و 147 هزار و 701 رای (52/59 درصد) توانست گریگول واشادزه را شکست دهد که 780 هزار و 680 رای (48/40 درصد) را از آن خود کند. بدین ترتیب، خانم سالومه زورابیشویلی پس از گامسا خوردیا، ادوارد شواردنادزه، میخائیل ساکاشویلی و گئورگی مارگولاشویلی توانست به عنوان پنجمین رئیس جمهور گرجستان و نخستین رئیس جمهور زن این کشور در هفتمین دوره انتخابات ریاست جمهوری گرجستان انتخاب شود و حضور حزب حاکم رویای گرجی در عرصه قدرت را که از انتخابات پارلمانی سال 2012 میلادی آغاز شده بود، تداوم ببخشد.
 
با وجود انتقاداتی که از داخل و خارج از گرجستان به روند برگزاری انتخابات صورت گرفت، اما باید این واقعیت را مورد توجه قرار داد که کشیده شدن انتخابات به دور دوم با درصدهای بسیار نزدیک (64/38 درصد) و (74/37 درصد) در دور اول، کشیده شدن انتخابات به دور دوم که در شش انتخابات گذشته ریاست جمهوری گرجستان سابقه نداشته است و در منطقه قفقاز نیز تنها یک بار در انتخابات ریاست جمهوری 2003 ارمنستان و در رقابت بین روبرت کوچاریان و استپان دمیرچیان پیش آمد و رقابت نزدیک دو کاندیدا در دور دوم با (52/59 درصد) و (48/40 درصد) و مهم تر از همه بدون خشونت و درگیری، سطح و ترازی کاملاً متفاوت و بالاتر از نظام رای گیری در سطح مناطق آسیای مرکزی و قفقاز را به نمایش گذاشت و از این منظر می توان گفت با وجود همه انتقادات و نقاط ضعف هایی که مطرح می شود، نظام انتخاباتی گرجستان را باید شفاف ترین، سالم ترین و رقابتی ترین انتخابات در سطح این مناطق دانست.
 
هر چند در ساختار سیاسی نیمه ریاستی کنونی حاکم بر گرجستان، قدرت اصلی و اجرایی در اختیار نخست وزیر است، اما جایگاه ریاست جمهوری به دلیل حفظ مناسبات کلی قدرت و وحدت ملی در کشور و سیاست های کلان حوزه سیاست خارجی و دفاعی از جایگاه خاص خود برخوردار است. بنابراین، حضور خانم سالومه زورابیشویلی به عنوان نخستین زن رئیس جمهور و از حزب حاکم رویای گرجی که کنترل نخست وزیری و مجلس را نیز در اختیار دارد، عملاً به معنای آزمونی مهم برای سرنوشت سیاسی این حزب در انتخابات حساس و سرنوست ساز پارلمانی 2020 میلادی خواهد بود که مخالفان شکست خورده انتخابات ریاست جمهوری به ویژه گریگول واشادزه از هم اکنون بر روی نتایج آن حساب باز کرده اند تا بتوانند پارلمان و نخست وزیری (دو کانون اصلی قدرت) را در اختیار بگیرند و سالومه زورابیشویلی و حزب رویای گرجی را در تنها در جایگاه ریاست جمهوری تحت فشار قرار دهند.
 
از طرف دیگر، حزب رویای گرجی نیز برای عبور از وضعیت کنونی، ایجاد ثبات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی نیازمند هماهنگی و همکاری بین رئیس جمهور، نخست وزیر و پارلمان است. حضور  و استعقای چهار نخست وزیر بیدزینا (بوریس) ایوانیشویلی، ایراکلی غریباشویلی، گئورگی کِویریکاشویلی و اکنون ماموکا باختادزه[11] در چند سال گذشته نوعی بی ثباتی سیاسی را در پی داشته است که تداوم این روند به ویژه اگر به ناکارآمدی و عدم مدریریت تحولات اقتصادی و سیاست خارجی منجر شود، جایگاه سیاسی حزب رویای گرجی را در انتخابات پارلمانی 2018 میلادی بسیار متزلزل خواهد کرد. بنابراین، حفظ ثبات سیاسی و یکپارچگی بین بخش های مختلف حزب حاکم رویای گرجی، تسریع روند رشد و توسعه اقتصادی خارجی، توسعه زیرساخت ها، تداوم مقابله با فساد و ایجاد تحول در نظام اداری، کاهش بیکاری، مقابله با مهاجرت غیر قانونی و نزدیکی هر چه بیشتر به معیارها و انتظارات ناتو و اتحادیه اروپا از جمله مهم ترین فاکتورها و عوامل تعیین کننده در مسیر کامیابی یا ناکامی حزب حاکم رویای گرجی تا انتخابات پارلمانی 2018 میلادی خواهند بود.
 
در عرصه سیاست خارجی نیز به نظر می رسد سالومه زورابیشویلی در ادامه همان خط مشی تعادلی بیدزینا (بوریس) ایوانیشویلی (نخست وزیر سابق) و گئورگی مارگولاشویلی (رئیس جمهور سابق)، به موازات شتاب بخشیدن به فرایند الحاق گرجستان به اتحادیه اروپا (که شهروندان گرجی از ژانویه 2017 بدون دریافت ویزا امکان مسافرت به کشورهای اروپایی را دارند) و نیز پیمان ناتو، از تشدید تنش و تقابل مستقیم با روسیه در قبال مناطق آبخازیا و اوستیای جنوبی خودداری کنند و در سطح دو جانب و مکانیسم مشورتی کاراسین- آپاشیدزده بتوانند همچنان باب مذاکره با روس ها و مدیریت مسائل اقتصادی، علمی و دانشچویی و کاری را باز نگاه دارند و از ظرفیت های بین المللی مانند سازمان ملل متحد، سیاست های تهاجمی و ضد روسی دولت دونالد ترامپ که در در سند استراتژی امنیت ملی 2017 آمریکا به مناطق آبخازیا و اوستیای جنوبی در کنار منطقه کریمه اوکراین به عنوان مناطق اشغال شده روسیه نام برده است و نیز ظرفیت های ناتو و اتحادیه اروپا برای اعمال فشار حداکثری بر روسیه برای تخلیه نیروهای نظامی مستقر در این مناطق استفاده کند. حضور مایک پنس، معاون رئیس جمهور آمریکا به گرجستان در نهمین سالگرد جنگ اوت ٢٠٠٨ میلادی، سفر جان بولتون، مشاور امنیت ملی آمریکا به تفلیس و سفر آنگلا مرکل به سه کشور منطقه قفقاز از جمله گرجستان به روشنی گویای کوشش گرجستان در بهره برداری حداکثری از ظرفیت های سیاسی و بین المللی برای اعمال فشار به روسیه برای بازپس گیری شناسایی استقلال مناطق آبخازیا و اوستیای جنوبی، تخلیه نیروهای نظامی و عدم تکرار الگوی کریمه در این مناطق است. در واقع با توجه به تجربه تلخ و پرهزینه بحران اوت 2008 که جدایی بیش از 20 درصد از خاک گرجستان و حضور نیروهای نظامی و مرزبانی روسیه تا 35 کیلومتری تفلیس (نزدیک ترین نقطه مرزی اوستیای جنوبی با تفلیس) را به دنبال داشت، رهبران کنونی حاکم بر گرجستان درصدد رویارویی مستقیم نظامی با قدرت بزرگی مانند روسیه نیستند و از طریق مکانیسم مشورتی کاراسین- آپاشیدزده و نیز ظرفیت نهادهای منطقه ای غربی و بین المللی، شرایط مجود را مدیریت نموده تا مانع از بی ثباتی بیشتر در مناطق مورد مناقشه شوند.
 
رهبران گرجستان به خوبی آگاهند که وقوع هرگونه جنگ و درگیری  با روسیه در مناطق آبخازیا و اوستیای جنوبی به اقتصاد در حال رشد و توسعه این کشور، حضور سرمایه گذاران خارجی و بخش خدمات و گردشگری لطمه جدی وارد خواهد ساخت و دورنمای عضویت این کشور در اتحادیه اروپا و پیمان ناتو را بیش از پیش سخت تر خواهد ساخت. در شرایط نسبتاً با ثبات سیاسی و اقتصادی که امضای توافقنامه تجارت آزاد میان گرجستان و اتحادیه اروپا و سفر شهروندان گرجی به اروپا بدون دریافت ویزا از ژانویه 2017 میلادی محقق شده است و بر فراز تمامی نقاط اصلی و ادارات شهر پرچم اتحادیه اروپا برافراشته است و میدانی به نام میدان اروپایی در تفلیس با ده ها پرچم پرافراشته اتحادیه اروپا نامگذاری شده است، بسیاری از نخبگان و مردم گرجستان امیدوارند که گرجستان با وجود مشکل آبخازیا و اوستیای جنوبی به عضویت اتحادیه اروپا دربیاید که در مقایسه با ناتو از حساسیت کمتری برای فدراسیون روسیه برخوردار است. در صورتی که سالومه زورابیشویلی 66 ساله، رئیس جدید گرجستان که متولد پاریس است و چند سالی در استخدام وزارت خارجه فرانسه بود و حتی در مقطعی سفیر این کشور در گرجستان بود، بتواند با توجه به آشنایی و تجربه بسیار بالای بین المللی بتواند این امر را محقق سازد، بدون شک یکی از مهم ترین رویاهای حزب رویای گرجی را تحقق خواهد بخشید و فصل جدیدی را در حیات سیاسی جامعه گرجستان خواهد گشود.
 
 
یادداشت ها
 
[1] Georgian Dream
[2] Bidzina Ivanishvili
[3] United National Movement - Georgia
[4] Davit Bakradze
[5] Irakli Garibashvil
[6] Giorgi Kvirikashvili
[7]  گولبات ویکتورویچ رتسخیلادزه، « سیاست خارجی جمهوری گرجستان پس از میخائیل ساکاشویلی­؛ تداوم یا تغییر؟»، در کتاب: ایران و جمهوری های قفقاز جنوبی. به اهتمام و ویراستاری علمی ولی کوزه گر کالجی، تهران: موسسه ایراس، پاییز 1396
[8] Salome Zurabishvili   
[9] Strength is in Unity
[10] Grigol Vashadze
[11] Mamuka Bakhtadze


نویسنده: ولی کوزه گر کالجی، عضو شورای علمی موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس)



 
کد مطلب: 3773
مولف : ولی کوزه گر کالجی