شرایط کنونی تجاری-اقتصادی ایران و روسیه: موانع تحقق این قابلیت ها

تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۷ مرداد ۱۳۹۶ ساعت ۱۲:۵۶
Share/Save/Bookmark
 
نینا مامدوا: اگر چه در تجارت خارجی روسیه سهم ایران کمتر از ۱ درصد است و با وجود آنکه سهم فرآورده­های نفتی در تجارت روسیه به 71 درصد ارتقاء یافته است، ایران بازار مهمی برای فروش کالاهای صنعتی به­شمار می­رود. حتی در سال 2014، هنگامی که روسیه صادرات غلات به ایران را به­شدت افزایش داد (40 درصد صادرات) بیش از نصف صادراتش را کالاهای صنعتی تشکیل می­داد. روسیه در همکاری با ایران از مازاد تجاری پایدار، هم در کالا و هم در خدمات برخوردار می­باشد. (عمدتا به دلیل حفظ حق ارائه خدمات فنی مربوط به راه­اندازی نیروگاه اتمی بوشهر) پیشرفت­هایی مثبتی در همکاری­های اقتصادی و تجاری ایران و روسیه پس از امضاء تفاهم­نامۀ وین «برنامۀ جامع اقدام مشترک (برجام)» در ۱۵ جولای 2015، مشاهده می­شود. اما رشد واقعی تبادل کالا فقط در نیمۀ دوم 2015 و ابتدای 2016 آشکار گردید. در سه ماهۀ اول 2016 تبادل کالا به میزان22.1 درصد نسبت به سه ماهۀ اول 2015 رشد داشت و صادرات روسیه نیز 25.6 درصد رشد را به­ طور سالانه تجربه کرد ...
 
ایراس: اگر چه در تجارت خارجی روسیه سهم ایران کمتر از ۱ درصد است و با وجود آنکه سهم فرآورده­های نفتی در تجارت روسیه به 71 درصد ارتقاء یافته است، ایران بازار مهمی برای فروش کالاهای صنعتی به­شمار می­رود.  حتی در سال 2014، هنگامی که روسیه صادرات غلات به ایران را به­شدت افزایش داد (40 درصد صادرات) بیش از نصف صادراتش را کالاهای صنعتی تشکیل می­داد. روسیه در همکاری با ایران از مازاد تجاری پایدار، هم در کالا و هم در خدمات برخوردار می­باشد. (عمدتا به دلیل حفظ حق ارائه خدمات فنی مربوط به راه­اندازی نیروگاه اتمی بوشهر) پیشرفت­هایی مثبتی در همکاری­های اقتصادی و تجاری ایران و روسیه پس از امضاء تفاهم­نامۀ وین «برنامۀ جامع اقدام مشترک (برجام)» در ۱۵ جولای 2015، مشاهده می­شود. اما رشد واقعی تبادل کالا فقط در نیمۀ دوم 2015 و ابتدای 2016 آشکار گردید. در سه ماهۀ اول 2016 تبادل کالا به میزان22.1 درصد نسبت به سه ماهۀ اول 2015 رشد داشت و صادرات روسیه نیز 25.6 درصد رشد را به­ طور سالانه تجربه کرد ...

---------- 
نویسنده: نینا مامدوا
رییس مرکز مطالعات ایران در انستیتو شرق‌شناسی روسیه و کارشناس شورای امور بین الملل روسیه (ریاک)
 
این مقاله، پیش تر در کتاب مجموعه مقالات مشترک موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) و شورای امور بین الملل روسیه (ریاک) در زمستان 1395 منتشر شده است.
 

دریافت متن کامل (PDF)
 
 
مقدمه:
رشد تبادل کالا میان ایران و روسیه که از سال 2000 میلادی شروع شده است و در سال های 2010-2011، به اوج خود رسید؛ به دلیل تشدید تحریم های ضد ایرانی در سال های 2010-2012، متوقف گردید.  در سال 2013 حجم تبادل کالا تقریباً ٥/٢ برابر ) تا ٦/١ میلیارد دلار ) کاهش یافت. (به جدول شماره 1 رجوع شود)
 
 
اگر چه در تجارت خارجی روسیه سهم ایران کمتر از ۱ درصد است و با وجود آنکه سهم فرآورده های نفتی در تجارت روسیه به 71 درصد ارتقاء یافته است، ایران بازار مهمی برای فروش کالاهای صنعتی به-شمار می رود.  حتی در سال 2014، هنگامی که روسیه صادرات غلات به ایران را به شدت افزایش داد (40 درصد صادرات) بیش از نصف صادراتش را کالاهای صنعتی تشکیل می داد. روسیه در همکاری با ایران از مازاد تجاری پایدار، هم در کالا و هم در خدمات برخوردار می باشد. ( عمدتا به دلیل حفظ حق ارائه خدمات فنی مربوط به راه اندازی نیروگاه اتمی بوشهر)
 
پیشرفت هایی مثبتی در همکاری های اقتصادی و تجاری ایران و روسیه پس از امضاء تفاهم نامۀ وین «برنامۀ جامع اقدام مشترک (برجام) » در ۱۵ جولای 2015، مشاهده می شود. اما رشد واقعی تبادل کالا فقط در نیمۀ دوم 2015 و  ابتدای 2016 آشکار گردید. در سه ماهۀ اول 2016 تبادل کالا به  میزان ١/٢٢ درصد نسبت به سه ماهۀ اول 2015 رشد داشت و صادرات روسیه نیز ٦/٢٥ درصد رشد را به طور سالانه تجربه کرد. 
 
افزایش تجارت روسیه همزمان به اجرا درآمدن چند توافق حقوقی افزایش یافت. در 11 مارس 2016 ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه، فرمانی را در خصوص اجرای قطعنامۀ 2231 شورای امنیت سازمان ملل متحد مصوب20 ژوئن 2015 به امضاء رساند که به موجب این فرمان، تحریم ایران از سوی روسیه لغو شد. 
 
بر اساس این قطعنامه سازمان های روسیه باید تا تاریخ 18 اکتبر 2025، برای ارائه، فروش و مبادلۀ تمامی کالاها (مواد و تجهیزات) که در فهرست مواد هسته ای هستند و همچنین تجهیزات، مواد مخصوص غیر-هسته ای و تکنولوژی های مشابه که موضوع کنترل صادرات هستند، مجوز اولیه شورای امنیت سازمان ملل را دریافت کنند.  این فرمان برای از سرگیری روابط متقابل ایران و روسیه در زمینۀ فنی و نظامی بسیار حائز اهمیت است. چارچوب های تنظیم کننده همکاری دوجانبه، شامل توافقات دوازدهمین نشست کمیسیون مشترک همکاری های تجاری-اقتصادی که در سال ۲۰۱۶ در مسکو برگزار شد و توافقات امضاء شده در جریان سفر پوتین به ایران در نوامبر 2015، می باشد. لغو تحریم های مربوط به تحویل سامانۀ اس-۳۰۰، نقطۀ عطفی در همکاری های فنی و نظامی طرفین به حساب می آید. نمونه های تعدیل شده اس-۳۰۰، براساس شرایط قرارداد در دسترس ایران خواهد بود. گسترش روابط اقتصادی ایران و روسیه به عامل مهمی در تقویت مناسبات کوتاه مدت و بلند مدت دو کشور تبدیل شده است.
 
موانع اصلی موجود بر سر راه گسترش همکاری های دو کشور، به دو دسته عوامل داخلی و خارجی تقسیم می شوند. عوامل خارجی در این زمینه عبارتند از:
 
ادامه دارد ...
 
 
دریافت متن کامل (PDF)
 
 
 
کد مطلب: 3286