نویسنده: علي آدمي-ماهنامه شماره 2- مرداد 1384

نگرشي تحليلي از دور جديد روابط جمهوري اسلامي ايران و جمهوري آذربايجان

5 ارديبهشت 1395 ساعت 11:33


ایراس: سفر سه روزه رئيس جمهور آذربايجان به دعوت رسمي سيد محمد خاتمي رئيس جمهوري اسلامي ايران و در پاسخ  به سفر مرداد ماه وي به باكو صورت گرفت. رئيس جمهوري ايران نيمه مردادماه گذشته در سفري سه روزه به جمهوري آذربايجان، درباره راههاي گسترش روابط و مناسبات تهران ـ باكو با مقامهاي اين كشور گفتگو كرد. در سفر پانزدهم مردادماه آقاي خاتمي به جمهوري آذربايجان دو كشور بر توسعه همكاريهاي تهران ـ باكو در زمينه هاي سياسي، امنيتي، اقتصادي و فرهنگي تأكيد كردند.
در اين سفر، 9 سند همكاري در زمينه هاي مذكور به تصويب رسيد و مقامات دو كشور با امضاي يك بيانيه مشترك بر گسترش هرچه بيشتر روابط دو كشور تأكيد كردند. يادداشت تفاهم تردد مرزي، همكاري در زمينه بهداشتي، همكاري هاي آموزشي، همكاري هاي وزارتخانه هاي دارايي دو كشور، همكاري نيروگاهي بر رودخانه ارس، همكاري هاي ريلي و هواپيمايي از جمله يادداشت تفاهم هايي بودند كه در اين سفر به تصويب مقامات عاليرتبه دو كشور رسيد.
اما سفر رئيس جمهوري آذربايجان به جمهوري اسلامي ايران، در حالي صورت مي گيرد كه هنوز دو مسأله رژيم حقوقي درياي خزر و حضور نظامي غرب در منطقه، از نكات دغدغه آميز و تأثيرگذار نزد نخبگان و محافل سياسي و رسانه اي در روابط بين دو كشور مي باشد.
برخي ديگر موضوع استقرار پايگاههاي نظامي آمريكا و اسرائيل در خاك جمهوري آذربايجان و نزديك مرزهاي جمهوري اسلامي ايران را يك مسأله مهمتر از اختلاف نظر ميان دو كشور بر سر درياي خزر مي دانند.
منازعه قره باغ ميان آذربايجان و ارمنستان، همراهي با برنامه هاي آمريكا در حمله به عراق و حمايت از تهاجم اين كشور عليه عراق، استفاده از ذخاير انرژي درياي خزر و راههاي انتقال آن به جهان خارج از ديگر مسائل مورد مناقشه منطقه اي بوده است كه روابط ايران و آذربايجان را با فراز و نشيب هاي متعددي در طول چندين سال اخير، همراه كرده است.
سفر الهام علي اف رئيس جمهوري آذربايجان با توجه به در نظر گرفتن تمامي اين شرايط و تهديدات اخير ايالات متحده عليه ايران، از جهات بسياري نمايانگر سياست حسن همجواري آذري ها به همراه سياستهاي واقع گرايانه همكاري هاي منطقه اي و دورانديشي برنامه ها و استراتژي هاي كلان و راهبردهاي اين كشور براي حفظ و تقويت منافع ملي و همكاري هاي منطقه اي مي باشد.
در واقع اين سفر نشان داد مقامات و برنامه ريزان دولت آذربايجان با در نظر گرفتن اوضاع منطقه اي و توجه به فاكتورهاي مهم و حياتي هويتي و فرهنگي در ادامه و بقاء همكاري هاي سياسي و امنيتي و فارغ از تمامي تهديدات و جو سازي هاي قدزت هاي بزرگ فرامنطقه اي، روابط ويژه خود را با